Giờ chơi không điện thoại là gì và vì sao đó là tín hiệu tích cực
Giờ chơi không điện thoại là khoảng thời gian ra chơi trong trường học mà học sinh được khuyến khích cất điện thoại và thiết bị điện tử, tham gia các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, vận động, giao lưu trực tiếp, qua đó giảm sự phụ thuộc vào màn hình và tăng cơ hội phát triển kỹ năng xã hội và cảm xúc. Từ tháng 10-2025 đến tháng 12-2025, Sở GD-ĐT TP.HCM đã thí điểm mô hình “Giờ ra chơi hạn chế sử dụng điện thoại di động, thiết bị điện tử” tại 16 cơ sở giáo dục. Sau giai đoạn thử nghiệm, ngành giáo dục quyết định triển khai rộng khắp từ tháng 1-2026 ở tất cả trường THCS, THPT và trung tâm giáo dục thường xuyên trên địa bàn. Đây không chỉ là một biện pháp quản lý thiết bị, mà là tuyên bố rõ ràng: trường học TP.HCM chọn ưu tiên giáo dục không màn hình trong giờ nghỉ, để trả sân trường về đúng chức năng là nơi chơi, nói chuyện và hình thành nhân cách.
Từ tủ chứa điện thoại đến sân chơi trải nghiệm sáng tạo
Điểm nổi bật của giờ chơi không điện thoại ở các trường học TP.HCM là cách tổ chức rất cụ thể, không dừng ở khẩu hiệu. Tại Trường THPT Trần Khai Nguyên, tất cả phòng học chính khóa và phòng môn đều được lắp tủ chứa điện thoại có khóa an toàn, sắp xếp theo mã số học sinh và có giáo viên cùng ban cán sự lớp giám sát; điện thoại được trả lại vào cuối mỗi buổi học. Biện pháp này khiến việc không dùng điện thoại trong giờ học và giờ chơi trở thành thói quen, trong khi vẫn cho phép sử dụng thiết bị phục vụ học tập khi giáo viên cho phép. Cùng lúc, nhà trường mở rộng các hoạt động tập thể như văn nghệ, chia sẻ kinh nghiệm học tập, câu lạc bộ. Nói cách khác, điện thoại không bị “cấm tuyệt đối” mà được đặt lại đúng chỗ, nhường không gian trung tâm cho hoạt động trải nghiệm sáng tạo và giao tiếp mặt đối mặt.
Sân trường sôi động hơn: tín hiệu rõ ràng về phát triển kỹ năng xã hội
Các con số thống kê cho thấy mô hình giờ chơi không điện thoại không chỉ đẹp trên bản kế hoạch mà thay đổi rõ hành vi học sinh. Sau 2 tháng triển khai thí điểm, giờ ra chơi tại các trường trở nên sôi nổi hơn, học sinh tăng tương tác trực tiếp, tham gia vận động, vui chơi tập thể, đọc sách, chơi cờ, sinh hoạt câu lạc bộ. Tình trạng sử dụng điện thoại thụ động, đơn lẻ, tách biệt trong giờ ra chơi giảm rõ rệt, hơn 80% học sinh tham gia ít nhất một hoạt động thay thế. Đây là một con số biết nói: khi được cung cấp lựa chọn hấp dẫn và không gian an toàn, học sinh sẵn sàng bước ra khỏi màn hình để kết nối với bạn bè. Tỷ lệ phụ huynh đồng thuận lên đến hơn 97% cho thấy xã hội nhận ra rằng phát triển kỹ năng xã hội – giao tiếp, hợp tác, chia sẻ – quan trọng không kém kiến thức sách vở.
Hoạt động trải nghiệm sáng tạo: công cụ làm mềm lệnh "cất điện thoại"
Một lệnh cấm khô khan khó đủ sức kéo học sinh rời khỏi màn hình; điều làm nên thành công của giờ chơi không điện thoại là lớp "phần thưởng" trải nghiệm sáng tạo được thiết kế song song. Tại Trường THCS Hà Huy Tập, học sinh được tham gia thiết kế mô hình núi lửa, làm thí nghiệm “quả trứng lơ lửng”, sáng tạo tranh cát nghệ thuật, làm bánh phục linh…, đúng tinh thần “học mà chơi, chơi mà học”. Những hoạt động này không chỉ thay thế thời gian lướt mạng mà còn giúp các em luyện khả năng hợp tác nhóm, giải quyết vấn đề, giao tiếp và tự tin trình bày ý tưởng – những kỹ năng xã hội mà màn hình hiếm khi bồi đắp. Quan trọng hơn, qua việc tự tay làm và khoe thành quả với bạn bè, học sinh dần hình thành ý thức tự giác, biết sử dụng thiết bị điện tử và công nghệ một cách phù hợp, văn minh, có trách nhiệm trong môi trường học đường.
Cân bằng công nghệ và đời sống sân trường: bước đi cần được kiên trì
Không ai phủ nhận vai trò của công nghệ và điện thoại trong học tập, nhưng giờ chơi không điện thoại nhắc chúng ta rằng công nghệ cần được đặt trong một hệ sinh thái giáo dục cân bằng. Mô hình mà ngành giáo dục TP.HCM đang nhân rộng không cực đoan bài công nghệ; điện thoại vẫn được dùng khi phục vụ hoạt động học tập có sự cho phép của giáo viên. Điều thay đổi là ranh giới thời gian và không gian: giờ học và giờ chơi thuộc về sự tập trung và tương tác trực tiếp, không thuộc về màn hình. Thông qua chuỗi hoạt động thay thế, học sinh từng bước hình thành khả năng tự điều chỉnh, biết khi nào nên cất điện thoại, khi nào nên trò chuyện, vận động, tham gia tập thể. Nếu các trường duy trì kiên trì, giờ chơi không điện thoại sẽ không còn là phong trào ngắn hạn mà trở thành nếp văn hóa học đường mới – nơi công nghệ hỗ trợ, nhưng không “chiếm sóng” đời sống tinh thần của học sinh.
