Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới: bước thử sức và khẳng định năng lực nguồn nhân lực trẻ
Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới là sân chơi kỹ năng nghề lớn nhất toàn cầu, được tổ chức hai năm một lần, nơi các quốc gia cử những học sinh, sinh viên nghề xuất sắc tranh tài ở hàng chục lĩnh vực kỹ thuật khác nhau để đánh giá chất lượng giáo dục nghề nghiệp, trình độ kỹ năng kỹ thuật học sinh và khả năng hội nhập của nguồn nhân lực trẻ. Điểm then chốt lúc này là: Việt Nam không thể coi WorldSkills chỉ là một cuộc thi, mà phải xem đây là bài kiểm tra thực tế cho chiến lược giáo dục nghề nghiệp. Kỳ thi lần thứ 48 sẽ diễn ra từ ngày 22 đến 27-9-2026 tại Thượng Hải (Trung Quốc), dự kiến thu hút hơn 1.400 thí sinh tranh tài ở 64 nghề. Tham dự sân chơi này, Việt Nam có 11 thí sinh đại diện cho 11 nghề, được tuyển từ 5 địa phương. Mỗi em là một thông điệp cụ thể về tham vọng nâng tầm kỹ năng nghề của quốc gia.
Huấn luyện thí sinh 2026: nước rút gấp nhưng không thể vội vã
Ngày 6-8, đoàn công tác của Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cùng Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã trực tiếp kiểm tra công tác huấn luyện thí sinh dự kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới tại Trường Trung cấp nghề Giao thông công chính Hà Nội. Đây không chỉ là một cuộc kiểm tra thủ tục, mà là động thái thể hiện rõ quyết tâm của cơ quan quản lý: huấn luyện phải kịp tiến độ và đạt chuẩn quốc tế. Theo đánh giá, thời gian chuẩn bị chỉ còn khoảng 40 ngày nên đây là giai đoạn huấn luyện nước rút. Nước rút đồng nghĩa với tăng cường cường độ tập luyện, nhưng nếu chỉ ép khối lượng mà bỏ qua thể lực và tâm lý thi đấu, thí sinh Việt Nam sẽ bước ra đấu trường thế giới với lợi thế kỹ thuật nhưng bất lợi về bản lĩnh. Điểm đúng của cách tiếp cận hiện nay là gắn kỹ năng nghề với quản lý thời gian, kỹ năng thực hiện bài thi và rèn luyện thể lực, tâm lý thi đấu.
Trường nghề, doanh nghiệp và cơ quan quản lý: bộ ba quyết định chất lượng giáo dục nghề nghiệp
Câu chuyện tại Trường Trung cấp nghề Giao thông công chính Hà Nội cho thấy mô hình lý tưởng trong giáo dục nghề nghiệp: trường nghề – doanh nghiệp – cơ quan quản lý cùng tham gia huấn luyện thí sinh. Nhà trường được giao chủ trì nghề sơn ô tô, chọn em Nguyễn Quốc Trường Giang, học sinh lớp Công nghệ sơn ô tô K60S4. Không dừng ở lựa chọn nhân sự, trường đã xây dựng kế hoạch huấn luyện bài bản, đầu tư trung tâm thực hành với buồng sơn, hệ thống pha – đo màu, khí nén và dụng cụ chuyên dùng, tiệm cận môi trường thi đấu quốc tế. Điểm khác biệt là vai trò của doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Sơn MT không chỉ tài trợ vật tư, thiết bị mà còn cử chuyên gia hướng dẫn và tạo điều kiện cho thí sinh thực hành tại Nhà máy MHM Coatings, tiếp cận công nghệ mới và quy trình kỹ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế. Chính sự gắn kết này giúp người học tiếp cận công nghệ hiện đại, môi trường sản xuất thực tế và các tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc tế – điều mà giáo dục nghề nghiệp lâu nay vẫn thiếu nếu chỉ dạy trong xưởng trường.
Hành trình của học sinh nghề: từ xưởng thực hành đến đấu trường quốc tế
Việc Việt Nam cử 11 thí sinh đại diện cho 11 nghề tới WorldSkills không chỉ là biểu tượng tự hào, mà là lời khẳng định: học sinh nghề hoàn toàn có thể vươn lên đỉnh cao kỹ năng thế giới nếu được huấn luyện đúng cách. Đối với từng cá nhân, tham dự kỳ thi là con đường ngắn nhất để đạt được sự công nhận quốc tế về kỹ năng kỹ thuật học sinh, mở ra cơ hội nghề nghiệp rộng hơn trong các lĩnh vực kỹ thuật, sản xuất và dịch vụ chất lượng cao. Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới là sân chơi có uy tín hàng đầu trong giáo dục nghề nghiệp; việc tham dự không chỉ hướng tới huy chương mà còn giúp các đội tuyển tiếp cận công nghệ mới, cập nhật tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc tế và tăng cường gắn kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp. Về lâu dài, đây là bệ phóng cho những học sinh nghề nghiêm túc: từ chỗ "thí sinh" họ trở thành lực lượng nòng cốt trong các doanh nghiệp công nghệ, nhà máy hiện đại hay đội ngũ giảng viên nghề chất lượng cao.
Kỳ thi không chỉ để thi: cần biến áp lực huấn luyện thành đổi mới hệ thống
Điểm đáng mừng là các cơ quan quản lý không đứng ngoài quá trình huấn luyện thí sinh 2026. Đoàn công tác của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội liên tục kiểm tra tiến độ, ghi nhận sự tiến bộ của cơ sở đào tạo, đồng thời yêu cầu tăng cường huấn luyện, phát huy vai trò chuyên gia và chú trọng thể lực, tâm lý thi đấu. Trong thời gian tới, Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và đơn vị liên quan để đồng hành cùng các đội tuyển, nâng cao chất lượng huấn luyện và tạo điều kiện tốt nhất cho thí sinh phát huy năng lực, bản lĩnh. Tuy nhiên, nếu áp lực thi cử chỉ dừng ở giai đoạn nước rút trước WorldSkills, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội cải tổ giáo dục nghề nghiệp. Điều cần làm là biến những gì đang diễn ra – kế hoạch huấn luyện chi tiết, môi trường thực hành sát thực tế, gắn kết doanh nghiệp – thành chuẩn mực chung cho mọi chương trình đào tạo nghề. Khi đó, kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới sẽ không còn là đỉnh điểm hiếm hoi, mà chỉ là điểm kiểm tra tự nhiên trên hành trình nâng tầm kỹ năng nghề của cả hệ thống.
