Hai hướng hợp tác cần gắn với bài toán thật
Hợp tác công nghệ Việt Nam – Israel là việc kết nối năng lực nghiên cứu, doanh nghiệp và nhu cầu ứng dụng của hai bên để thử nghiệm, điều chỉnh rồi đưa giải pháp vào thực tế. Đây là thước đo phù hợp cho định hướng TP.HCM đang theo đuổi: an ninh mạng và nông nghiệp thông minh phải giải quyết được vấn đề cụ thể, thay vì dừng ở trao đổi công nghệ.
Chiều 29/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 tại TP.HCM, Ngày Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Israel tập trung vào hai lĩnh vực này. Thành phố đồng thời muốn phát triển nhân lực an ninh mạng, thúc đẩy nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu và kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học để thử nghiệm, thương mại hóa giải pháp. Đáng chú ý, hoạt động diễn ra khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Israel mở thêm cơ hội hợp tác kinh tế.
Sức hút từ phía Israel có cơ sở: nước này có hơn 7.000 doanh nghiệp khởi nghiệp và công nghệ, 517 quỹ đầu tư mạo hiểm; năm 2023 dành 6,35% GDP cho nghiên cứu và phát triển, trong đó khu vực tư nhân đóng góp khoảng 91% tổng đầu tư R&D. Tuy vậy, quy mô hệ sinh thái không tự bảo đảm thành công. Điều quan trọng là tìm đối tác địa phương, khách hàng thử nghiệm và cách triển khai phù hợp.
Nông nghiệp số không thể tách khỏi an ninh mạng
Ở nông nghiệp thông minh, cảm biến, phần mềm quản trị và dữ liệu chỉ hữu ích khi hệ thống vận hành ổn định và thông tin được bảo vệ. Số hóa mà bỏ qua an ninh mạng có thể khiến dữ liệu sản xuất, hoạt động tưới tiêu hoặc chuỗi cung ứng trở thành điểm yếu. Vì vậy, bảo mật không nên là hạng mục bổ sung sau khi lắp thiết bị, mà phải được tính từ lúc thiết kế và lựa chọn nhà cung cấp.
Đại diện doanh nghiệp Exabyte lưu ý rằng nhiều đơn vị mới quan tâm thiết bị có chạy được hay không, nhưng chưa xem xét đầy đủ cách bảo vệ dữ liệu và việc nhà cung cấp cập nhật bản vá. Thành phố muốn tiếp cận giải pháp phát hiện, ứng phó nguy cơ trên không gian mạng; tại sự kiện, doanh nghiệp Israel giới thiệu nền tảng bảo mật đám mây cùng công nghệ tự động phát hiện, khắc phục lỗ hổng và vá lỗi.
Bài toán còn nằm ở người dùng: phần mềm nhiều biểu mẫu và thao tác khiến hợp tác xã, nông hộ và doanh nghiệp nhỏ khó duy trì sử dụng. Công nghệ phải vừa dễ dùng, vừa an toàn khi mở rộng kết nối. Nếu không đáp ứng được điều đó, giải pháp tốt trên bản trình diễn khó trở thành công cụ làm việc hằng ngày.
Truy xuất nguồn gốc phải đáng tin từ dữ liệu đầu vào
Truy xuất nguồn gốc chỉ có sức thuyết phục khi thông tin đi theo sản phẩm được ghi nhận đầy đủ, nhất quán và có thể kiểm chứng. Một nền tảng số không thể bù đắp dữ liệu đầu vào thiếu chính xác; nếu hệ thống thu thập hoặc lưu trữ bị xâm nhập, niềm tin vào hành trình sản phẩm cũng bị ảnh hưởng. Bởi vậy, quản trị sản xuất, cảm biến, truy xuất và bảo vệ dữ liệu cần được thiết kế như những phần liên kết của cùng một quy trình.
Các giải pháp được nêu tại sự kiện bao gồm quản lý mùa vụ, vật tư, tưới tiêu và thu hoạch; ghi nhận điều kiện môi trường; lập bản đồ vùng trồng, đồng thời theo dõi nhiệt độ trong bảo quản và vận chuyển. Định hướng blockchain phục vụ truy xuất cần gắn với dữ liệu sản xuất và chuỗi cung ứng, cùng biện pháp bảo vệ hệ thống thu thập, lưu trữ và khai thác thông tin.
Cách tiếp cận này có ý nghĩa với cả nông hộ lẫn người mua: người sản xuất quản lý thuận tiện hơn, còn khách hàng có cơ sở kiểm chứng nguồn gốc. Nhưng muốn đạt được điều đó, giải pháp phải tránh tạo thêm gánh nặng nhập liệu và phải bảo đảm dữ liệu đáng tin ở từng khâu.
Thử nghiệm trước khi mở rộng
Israel có thế mạnh về tưới tiết kiệm, quản lý nước, giống cây trồng và tự động hóa; đây là những năng lực có thể bổ trợ cho nhu cầu sản xuất và thích ứng khí hậu tại Việt Nam. Các giải pháp được giới thiệu hướng đến tiết kiệm tài nguyên, nâng hiệu quả sản xuất và tăng khả năng bảo vệ hệ thống số. Giá trị của hợp tác vì thế không nằm ở số thiết bị hay nền tảng được đưa về, mà ở việc chúng giúp giảm lãng phí và cải thiện kết quả sản xuất ra sao.
Bước tiếp theo nên bắt đầu từ bài toán cụ thể, chọn đối tác, thử nghiệm trong điều kiện vận hành thực tế rồi đánh giá hiệu quả trước khi nhân rộng. Các bên dự kiến tiếp tục trao đổi về nhu cầu thực tế để tìm cơ hội kết nối phù hợp; với doanh nghiệp, hướng làm việc được nêu là xác định bài toán, lựa chọn đối tác, thử nghiệm giải pháp và đánh giá kết quả. Tại sự kiện, bảy doanh nghiệp Israel đã giới thiệu công nghệ có tiềm năng ứng dụng tại Việt Nam.
TP.HCM đang chọn đúng hai hướng có thể tạo tác động thiết thực, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào cách triển khai. Chỉ khi an ninh mạng được tích hợp vào vận hành nông nghiệp số, dữ liệu truy xuất đáng tin và công cụ đủ dễ dùng, hợp tác Israel mới giúp tiết kiệm tài nguyên, nâng hiệu quả sản xuất và tạo giá trị bền vững.
