Sức hút tăng, tham vọng kết nối rõ hơn
Hội nghị VCRIS là diễn đàn khoa học quốc tế về mật mã và an toàn thông tin, nơi các nhà nghiên cứu công bố kết quả, trao đổi chuyên môn và kết nối để phát triển công nghệ bảo mật. Kỳ thứ ba diễn ra ngày 29–30/10 tại Học viện Kỹ thuật mật mã, do Học viện tổ chức dưới sự chỉ đạo của Ban Cơ yếu Chính phủ. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô sự kiện, mà là đà tăng của cộng đồng muốn tham gia đối thoại về những rủi ro số đang đổi thay nhanh chóng.
VCRIS 2026 tiếp nhận 106 bài báo khoa học, tăng 55,9% so với 68 bài của năm 2025. Trong số bài gửi, 27 bài có đồng tác giả quốc tế, với 40 tác giả đến từ nhiều quốc gia. Những con số này chưa tự động bảo đảm chất lượng nghiên cứu, nhưng cho thấy hội nghị đang mở rộng được mạng lưới tham gia. Quy trình phản biện kín hai chiều và việc kỷ yếu được công bố trên IEEE Xplore cũng tạo nền tảng để các công trình tiếp cận cộng đồng học thuật rộng hơn.
Mật mã hậu lượng tử, AI và an ninh mạng cùng một bàn thảo luận
Việc đặt mật mã hậu lượng tử cạnh AI và an ninh mạng phản ánh đúng áp lực hiện nay: điện toán lượng tử có thể làm lung lay những giả định mật mã hiện hữu, trong khi AI vừa mở thêm công cụ phòng thủ vừa tạo ra kiểu đe dọa mới. Ban tổ chức nhấn mạnh rằng tốc độ phát triển của AI, điện toán lượng tử và công nghệ tính toán đang đặt ra yêu cầu mới cho lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin. Vì vậy, nghiên cứu an ninh mạng không thể chỉ tập trung vào một thuật toán hay một lớp hạ tầng.
Các nhóm chủ đề gồm mật mã lý thuyết và mật mã hậu lượng tử, bảo vệ quyền riêng tư, an toàn hệ thống, an ninh dựa trên AI, phân tích mối đe dọa và công nghệ an ninh mới nổi. Những phiên nghiên cứu đi vào phân tích thuật toán, tấn công kênh kề, phát hiện mã độc, xâm nhập mạng, lỗ hổng phần mềm và deepfake. Sự đa dạng này có giá trị thực tế: bảo vệ người dùng đòi hỏi nối kết nghiên cứu nền tảng với cách các hệ thống số bị tấn công và vận hành ngoài đời.
Hợp tác quốc tế cần đi xa hơn những bài báo
Có đồng tác giả quốc tế trên 27 bài là dấu hiệu cụ thể của hợp tác nghiên cứu quốc tế, với sự tham gia của các nhà khoa học từ Hoa Kỳ, Italy, Đức, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Senegal. Các báo cáo chuyên sâu của chuyên gia đến từ Singapore, Hàn Quốc và Nga, cùng hoạt động phối hợp với các cơ sở học thuật quốc tế, đưa VCRIS vào mạng lưới trao đổi vượt khỏi phạm vi một sự kiện trong nước. Giá trị của kết nối này sẽ được đo bằng những dự án chung, trao đổi chuyên môn và nghiên cứu tiếp nối sau hội nghị, chứ không chỉ bằng danh sách quốc gia tham dự.
Phần trình diễn phân phối khóa lượng tử (QKD) giúp nối nghiên cứu với triển khai: công nghệ được minh họa trong việc thiết lập khóa chung và nhận biết dấu hiệu can thiệp trên kênh truyền. Với người dùng phổ thông, tác động không phải là thay đổi tức thì trên thiết bị cá nhân, mà là tiềm năng tăng bảo vệ cho hạ tầng trọng yếu và các hệ thống truyền thông cần bảo mật cao. Các giải pháp kiểm thử phần cứng, hạ tầng mạng và môi trường vận hành AI cũng cho thấy an ninh cần được đánh giá trong toàn bộ quá trình triển khai.
Bước tiếp theo là biến kết nối thành năng lực nghiên cứu
VCRIS đã tạo được một điểm gặp có sức hút ngày càng lớn, nhưng số bài tăng chỉ là khởi đầu. Thách thức tiếp theo là duy trì phản biện nghiêm túc, phát triển quan hệ giữa các nhóm nghiên cứu và đưa kết quả từ mật mã hậu lượng tử, AI, an ninh mạng đến gần hơn với nhu cầu bảo vệ hệ thống thực tế. Việc kỷ yếu được công bố trên IEEE Xplore và nhiều bài từ kỳ trước được lập chỉ mục Scopus là những bước tiến về khả năng hiện diện học thuật quốc tế. Tuy nhiên, uy tín dài hạn còn phụ thuộc vào chất lượng công trình và tác động mà chúng tạo ra.
Đại học Đà Nẵng sẽ đăng cai kỳ hội thảo lần thứ IV, với Viện Nghiên cứu và Đào tạo Việt – Anh cùng Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến đảm nhiệm tổ chức. Việc chuyển địa điểm mở ra cơ hội duy trì mạng lưới và thu hút thêm cộng đồng nghiên cứu. Nếu VCRIS tiếp tục biến trao đổi quốc tế thành hợp tác bền vững và nghiên cứu có thể ứng dụng, hội nghị sẽ không chỉ phản ánh sự quan tâm tăng lên mà còn góp phần củng cố năng lực an toàn thông tin.
