Hơn 1 tỷ USD vốn Phần Lan: Tín hiệu cho một giai đoạn hợp tác mới
Hợp tác Việt Nam Phần Lan trong lĩnh vực hạ tầng thông minh, đô thị xanh và năng lượng sạch là quá trình hai nước kết nối vốn, công nghệ và kinh nghiệm để hiện đại hóa hệ thống giao thông, đô thị và hạ tầng số, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh dựa trên đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Đầu tư của Phần Lan tại Việt Nam đã vượt mốc 1 tỷ USD, tập trung vào công nghệ và năng lượng, cho thấy đây không còn là những cam kết ngoại giao chung chung mà đã bước vào giai đoạn “tiền tươi, dự án thật”. Vấn đề không còn là liệu hai bên có hợp tác hay không, mà là Việt Nam sẽ tận dụng dòng vốn và tri thức này đến đâu để bứt phá hạ tầng thông minh và năng lượng xanh, thay vì chỉ dừng ở các dự án nhỏ lẻ, rời rạc.
Từ Đối tác Chiến lược đến các dự án cụ thể: Vì sao là lúc phải tăng tốc?
Chuyến thăm Việt Nam của Bộ trưởng Ngoại thương và Phát triển Phần Lan Ville Tavio cùng đoàn doanh nghiệp trong hai ngày 15–16/10 diễn ra gần một năm sau chuyến thăm chính thức Phần Lan của Tổng Bí thư Tô Lâm, khi hai nước thiết lập quan hệ Đối tác Chiến lược. Đây không phải trùng hợp về lịch, mà là bước tiếp theo để biến tuyên bố chính trị thành hợp đồng và dự án cụ thể. Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh chuyến thăm này tạo thêm động lực cho hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, đồng thời đề nghị gắn đầu tư với nghiên cứu và chuyển giao công nghệ để phục vụ kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Nói cách khác, nếu giai đoạn trước là “đặt nền”, thì hiện nay là thời điểm phải tăng tốc triển khai, nếu không muốn Đối tác Chiến lược chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Hạ tầng giao thông thông minh và đô thị xanh Việt Nam: Phần Lan hợp ở đâu?
Điểm đáng chú ý trong hợp tác Việt Nam Phần Lan là sự trùng khớp lợi ích: Phần Lan có thế mạnh về công nghệ số, xử lý dữ liệu, năng lượng và phát triển hạ tầng thông minh; Việt Nam lại đang cần hiện đại hóa hạ tầng giao thông, đô thị và hạ tầng số. Trong các buổi làm việc, hai bên đã trao đổi định hướng hợp tác về hạ tầng giao thông thông minh, bền vững; chuyển đổi số; phát triển đô thị xanh, thông minh; hàng không, hàng hải và các giải pháp tài chính cho hạ tầng. Nói thẳng, nếu Việt Nam muốn có hệ thống giao thông đô thị thông minh, quản lý cảng biển, logistics và hàng không hiệu quả hơn, thì việc “nhập khẩu” kinh nghiệm và công nghệ Phần Lan là lựa chọn hợp lý. Nhưng điều quan trọng là Việt Nam phải biết đặt bài toán rõ ràng, thay vì chỉ mời gọi chung chung.
Từ trung tâm dữ liệu đến năng lượng xanh: Hợp tác không chỉ là xây đường
Hạ tầng thông minh không dừng ở đường sá hay cầu cảng; nó gắn chặt với hạ tầng số và năng lượng. Bộ trưởng Ville Tavio nhấn mạnh thế mạnh của Phần Lan về công nghệ số, xử lý dữ liệu và năng lượng, đồng thời bày tỏ mong muốn thúc đẩy hợp tác trong phát triển hạ tầng số, trung tâm dữ liệu và năng lượng với Việt Nam. Khi Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực, bài toán không chỉ là xây trung tâm dữ liệu mà còn là bảo đảm nguồn điện ổn định, giá cạnh tranh và hạ tầng số an toàn. Các bản ghi nhớ giữa Viettel với ICEYE về công nghệ vệ tinh quan sát Trái Đất, hay hợp tác với Nokia về hạ tầng viễn thông thế hệ mới, cho thấy chuyển giao công nghệ đã bắt đầu có “địa chỉ cụ thể”, dù chưa thể nói là đã hoàn tất.
Điều kiện để không bỏ lỡ cơ hội: Thể chế, tài chính và con người
Cơ hội là rõ ràng, nhưng để đầu tư hạ tầng thông minh và đô thị xanh Việt Nam không bị mắc kẹt trên giấy, Việt Nam phải giải quyết ba điểm nghẽn. Thứ nhất, khung pháp lý cho giao thông thông minh, hạ tầng số, cảng biển, đường thủy nội địa và trung tâm dữ liệu cần rõ ràng, ổn định; đây cũng là nội dung hai bên đã trao đổi khi Việt Nam làm việc với các cơ quan giao thông và truyền thông Phần Lan về hoàn thiện pháp luật hàng hải, đường thủy và chuyển đổi số trong quản lý cảng biển. Thứ hai, phải gắn hợp tác với các giải pháp tài chính dài hạn cho hạ tầng, điều mà các tổ chức như Finnvera hay Finnpartnership có thể tham gia. Thứ ba, nguồn nhân lực: nếu không tăng cường liên kết đại học – doanh nghiệp, mở rộng đào tạo và học bổng, thì chuyển giao công nghệ khó đi vào chiều sâu.
