Từ cuộc gặp song phương đến tầm nhìn chung về hạ tầng giao thông thông minh
Hợp tác Việt Nam – Phần Lan về hạ tầng giao thông thông minh và đô thị xanh là quá trình hai nước cùng chia sẻ kinh nghiệm, công nghệ và nguồn lực tài chính để xây dựng hệ thống giao thông bền vững, tối ưu bằng chuyển đổi số, đồng thời phát triển các đô thị xanh, thông minh gắn với mục tiêu tăng trưởng dài hạn. Trọng tâm không chỉ là xây thêm đường, cảng hay sân bay, mà là tổ chức lại toàn bộ hệ thống hạ tầng dựa trên dữ liệu, công nghệ và tiêu chuẩn môi trường cao hơn. Ngày 15/10, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đã tiếp và làm việc với Bộ trưởng Ngoại thương và Phát triển Phần Lan Ville Tavio cùng đoàn công tác đang thăm Việt Nam. Đây không phải là một cuộc chào xã giao, mà là bước tiếp nối chuỗi trao đổi dày đặc từ tháng 5/2026, khi đoàn Bộ Xây dựng sang Phần Lan làm việc với Bộ Giao thông và Truyền thông, Cơ quan Giao thông và Truyền thông Phần Lan về pháp luật hàng hải, đường thủy nội địa, quản lý hạ tầng và chuyển đổi số trong quản lý cảng biển, vận tải biển.
Cơ hội bứt phá cho hạ tầng giao thông thông minh và đô thị xanh Việt Nam
Điểm đáng chú ý nhất của cuộc làm việc là hai bên cùng đặt hạ tầng giao thông thông minh và đô thị xanh Việt Nam vào trung tâm hợp tác dài hạn. Việt Nam và Phần Lan đã trao đổi cụ thể về định hướng phát triển hạ tầng giao thông thông minh, bền vững, gắn với chuyển đổi số hạ tầng và xây dựng đô thị xanh, thông minh. Đây là những lĩnh vực Phần Lan có kinh nghiệm sâu, từ quy hoạch giao thông tích hợp đến giải pháp cảm biến, dữ liệu thời gian thực cho quản lý đô thị. Đáng nói hơn, đoàn Phần Lan không chỉ mang theo thông điệp chính trị mà còn có đại diện các doanh nghiệp như Nokia Việt Nam, Vaisala, Finnvera, Finnpartnership và Miltton Group. Điều này cho thấy hợp tác được thiết kế ngay từ đầu theo hướng “chính sách đi cùng thị trường”: khung pháp lý, định hướng chiến lược và giải pháp công nghệ được bàn song song, tạo điều kiện để các dự án hạ tầng giao thông thông minh sớm bước ra khỏi giấy tờ.
Chuyển đổi số hạ tầng: từ cảng biển, hàng hải đến giao thông đô thị
Nếu coi hạ tầng là “xương sống” thì chuyển đổi số hạ tầng chính là “hệ thần kinh” của nền kinh tế. Tháng 5/2026, các cuộc làm việc tại Phần Lan đã tập trung vào hoàn thiện pháp luật về hàng hải, đường thủy nội địa, quản lý hạ tầng và chuyển đổi số trong quản lý cảng biển, vận tải biển. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn cao, quy trình phức tạp – nếu làm tốt sẽ tạo ra cú nhảy vọt về năng suất. Tiếp nối, hai bên mở rộng thảo luận sang cảng biển, logistics, hàng không, giao thông đô thị, hạ tầng thông minh và chuyển đổi số. Hướng đi này hợp lý: bắt đầu từ các mắt xích có tính kết nối quốc tế mạnh như hàng hải, hàng không, sau đó lan sang giao thông đô thị – nơi người dân cảm nhận rõ nhất hiệu quả của hạ tầng giao thông thông minh qua giảm ùn tắc, tối ưu vận tải công cộng và quản lý bãi đỗ, tín hiệu giao thông bằng dữ liệu.
Tài chính cho hạ tầng và vai trò “cửa ngõ” của thị trường Việt Nam
Không có tài chính dài hạn, mọi kế hoạch hạ tầng giao thông thông minh hay đô thị xanh đều dễ dừng ở mức khẩu hiệu. Vì vậy, việc Việt Nam và Phần Lan trao đổi về huy động nguồn lực tài chính cho các dự án hạ tầng, bao gồm các giải pháp tài chính hỗ trợ phát triển hạ tầng, là điểm then chốt của hợp tác lần này. Sự hiện diện của các tổ chức như Finnvera, Finnpartnership cho thấy Phần Lan nhìn thấy cơ hội tài chính – đầu tư chứ không chỉ là chuyển giao kỹ thuật. Đoàn công tác Phần Lan đánh giá Việt Nam có tiềm năng lớn trong lĩnh vực xây dựng và giao thông, và kỳ vọng thị trường này sẽ trở thành cửa ngõ quan trọng để thúc đẩy nghiên cứu và hợp tác phát triển giữa doanh nghiệp hai nước. Đây là lời nhắc rằng nếu Việt Nam xây dựng được các dự án mẫu về đô thị xanh và chuyển đổi số hạ tầng, chúng có thể trở thành “vitrin” cho công nghệ Phần Lan trong khu vực, đồng thời giúp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn, công nghệ với điều kiện tốt hơn.
Từ cam kết đến hành động: Việt Nam cần chủ động “đặt bài toán”
Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn khẳng định Bộ Xây dựng sẵn sàng thúc đẩy hợp tác, hỗ trợ kết nối đầu mối, trao đổi thông tin giữa các bên và có thể tổ chức hội nghị, hội thảo để doanh nghiệp Phần Lan giới thiệu công nghệ tới doanh nghiệp Việt Nam. Đây là cam kết quan trọng, nhưng để biến cơ hội thành dự án cụ thể, phía Việt Nam cần chủ động hơn trong việc “đặt bài toán”: xác định rõ nhu cầu, tiêu chuẩn, mô hình tài chính cho từng dự án hạ tầng giao thông thông minh hay khu đô thị xanh. Đại diện các doanh nghiệp Phần Lan đã giới thiệu công nghệ nhằm rút ngắn thời gian thi công và tiết kiệm chi phí, đồng thời bày tỏ mong muốn hợp tác với doanh nghiệp Việt Nam. Hướng đi hợp lý là chọn một số đô thị và lĩnh vực ưu tiên – chẳng hạn giao thông đô thị, cảng biển, logistics – để triển khai thí điểm, gắn với cơ chế tài chính rõ ràng. Nếu làm được, hợp tác Việt Nam Phần Lan sẽ không chỉ dừng ở những tuyên bố thiện chí, mà trở thành động lực thực sự cho quá trình chuyển đổi sang đô thị xanh Việt Nam và hạ tầng giao thông thông minh trong thập kỷ tới.
