Kỹ năng ứng phó phải được học bằng thực hành
Tập huấn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tại trường học là hoạt động kết hợp hướng dẫn kiến thức với trải nghiệm thực tế, giúp học sinh nhận biết nguy cơ, lựa chọn cách ứng phó và tự bảo vệ mình khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Giá trị của những buổi học này không nằm ở việc nghe thêm quy định, mà ở cơ hội tập trước các thao tác có thể cần đến trong lúc hoảng loạn.
Trong tháng 10/2026, nhiều chương trình do lực lượng công an phối hợp với nhà trường tổ chức, trong đó có hoạt động hưởng ứng Tháng an toàn PCCC. Ngày 26/10, hơn 1.500 cán bộ, giáo viên và học sinh Trường THPT Đinh Tiên Hoàng tham gia buổi tuyên truyền, huấn luyện và trải nghiệm kỹ năng tại phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Quy mô ấy cho thấy việc chuẩn bị ứng phó không thể chỉ giao cho lực lượng chuyên trách: học sinh và người lớn trong trường cũng cần biết cách phòng ngừa, báo động và xử lý ban đầu.
Học sinh thoát nạn qua những tình huống mô phỏng
Các hoạt động thực hành biến những chỉ dẫn vốn trừu tượng thành kỹ năng có thể ghi nhớ và vận dụng. Tại ba cơ sở Trường Tiểu học Nguyễn Tất Thành ở phường Nam Định, chuỗi chương trình từ ngày 21 đến 25/10/2026 giới thiệu phương tiện chữa cháy, hướng dẫn phòng ngừa sự cố và tổ chức trải nghiệm thoát nạn bằng cầu dây nghiêng, thang dây thả chậm, ống tụt cứu nạn, cứu hộ. Học sinh còn làm quen với áo phao và cách ném phao cứu sinh.
Ở chương trình tại Yên Sơn ngày 30/10/2026, khoảng 700 học sinh tiểu học và THCS được hướng dẫn thoát hiểm khi cháy, sử dụng phương tiện chữa cháy tại chỗ, sơ cứu người bị nạn và thoát nạn bằng dây từ nhà cao tầng. Đây là cách tiếp cận thuyết phục hơn một buổi nghe giảng đơn thuần: các em tập nhận biết nguy cơ, làm quen thao tác và hiểu rằng ưu tiên đầu tiên là bảo đảm an toàn cho bản thân. Kỹ năng phòng cháy chỉ phát huy tác dụng khi học sinh biết chuyển kiến thức thành hành động phù hợp.
Từ tiểu học đến THPT, nội dung cần vừa sức
Các chương trình được tổ chức ở nhiều cấp học, từ mầm non, tiểu học đến THCS và THPT. Phạm vi rộng là cần thiết, nhưng nội dung phải phù hợp lứa tuổi: học sinh nhỏ cần được hướng dẫn nhận diện nguy hiểm, tìm lối thoát và gọi người trợ giúp; học sinh lớn có thể thực hành thêm cách dùng thiết bị chữa cháy, sơ cứu và hỗ trợ người gặp nạn dưới sự giám sát chuyên môn.
Tại Trường THCS Đông Thọ, cán bộ chuyên trách hướng dẫn học sinh nhận biết nguy cơ cháy nổ, xử lý sự cố, chọn lối thoát an toàn và thông báo cho cơ quan chức năng. Chương trình cũng nhấn mạnh không tự ý lao xuống nước cứu người nếu thiếu kỹ năng và thiết bị; cần gọi trợ giúp kịp thời. Đây là lưu ý đáng giữ lại trong mọi buổi huấn luyện cứu hộ: ý định giúp đỡ không thay thế được năng lực và phương tiện an toàn.
Một số nội dung còn mở rộng sang phòng tránh tai nạn thương tích và đuối nước, giúp việc học gắn với rủi ro trong sinh hoạt hằng ngày chứ không chỉ với hỏa hoạn.
An toàn trường học cần cả kỹ năng lẫn khả năng phối hợp
Học sinh biết thoát nạn là một phần của an toàn trường học, nhưng giáo viên cũng phải nắm cách sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu, tổ chức báo động và hỗ trợ người bị nạn. Trong các buổi thực hành ở Nam Định, giáo viên được hướng dẫn dùng bình chữa cháy xách tay xử lý tình huống giả định; tại Trường THPT Đinh Tiên Hoàng, người tham gia tập sử dụng bình chữa cháy, vòi chữa cháy và sơ cứu nạn nhân. Những thao tác này giúp người lớn trong trường có thể phản ứng có tổ chức hơn khi sự cố xảy ra.
Tuyên truyền tạo nền tảng nhận thức, còn thực hành giúp kiểm tra xem người học có thể làm gì trong tình huống cụ thể. Kết hợp cả hai, đồng thời điều chỉnh bài tập theo lứa tuổi, là hướng đi thiết thực hơn việc chỉ phổ biến kiến thức trên giấy. Các buổi huấn luyện không thể loại bỏ mọi rủi ro, nhưng có thể giúp học sinh bình tĩnh hơn, biết tìm lối thoát và tránh những hành động cứu người thiếu an toàn.
Kết luận, kỹ năng phòng cháy, thoát nạn và cứu hộ nên trở thành nội dung thực hành thường xuyên trong trường học, thay vì chỉ xuất hiện trong một buổi tuyên truyền. Khi học sinh và giáo viên cùng biết cách phòng ngừa, báo tin và ứng phó đúng, nhà trường mới có nền tảng vững hơn để bảo vệ người học.
