Quảng Ninh định vị mình là trung tâm văn hóa vùng
Triển lãm Quảng Ninh khai mạc liên tiếp trong tháng 8, kết nối di sản Văn Miếu Quốc Tử Giám với mỹ thuật đương đại khu vực Đồng bằng sông Hồng, đã biến Bảo tàng - Thư viện tỉnh thành không gian hội tụ giáo dục, nghệ thuật và du lịch, khẳng định tham vọng của địa phương trở thành điểm đến văn hóa tầm khu vực. Hai sự kiện văn hóa Quảng Ninh không phải là hoạt động rời rạc, mà là tín hiệu cho thấy tỉnh đang chủ động “xoay trục” từ hình ảnh vùng đất mỏ thuần túy kinh tế sang một trung tâm văn hóa có chiều sâu. Khi Quảng Ninh dồn lực cho di sản và nghệ thuật, tỉnh gửi đi thông điệp rõ ràng: phát triển bền vững không thể thiếu đầu tư cho đời sống tinh thần. Đây là cách xây dựng thương hiệu địa phương thông minh hơn nhiều so với việc chỉ dựa vào tài nguyên thiên nhiên.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám: đưa tinh hoa đạo học về vùng đất mỏ
Triển lãm “Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám và truyền thống hiếu học tỉnh Quảng Ninh” khai mạc sáng 13/8 tại Bảo tàng Quảng Ninh, do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với Bảo tàng - Thư viện tỉnh tổ chức. Sự kiện diễn ra từ ngày 13/8 đến 13/9/2026 tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh. Khoảng 100 hiện vật, hình ảnh được chọn lọc xoay quanh hai chủ đề: “Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám” và “Truyền thống hiếu học tỉnh Quảng Ninh”. Điều quan trọng không phải số lượng hiện vật, mà là cách Quảng Ninh đặt mình vào mạch 950 năm lịch sử của Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026). Đây là tuyên bố mạnh mẽ rằng vùng đất mỏ không chỉ có than và biển, mà còn có chiều sâu đạo học gắn với nền văn hiến Thăng Long.
Theo một nguồn tin chuyên ngành, nội dung triển lãm được tuyển chọn từ hàng nghìn tư liệu, hình ảnh và kết quả nghiên cứu, thể hiện qua các mảng: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Danh nhân tiêu biểu, Quốc Tử Giám - Trường Quốc học đầu tiên, trưng bày cố định, hoạt động trải nghiệm và Trung tâm Văn hóa sáng tạo. Công chúng không chỉ xem sách chữ Hán, bút nghiên của sĩ tử xưa, mà còn bước vào không gian lều chõng, ông đồ viết thư pháp, khắc in tranh và biểu tượng Quốc Tử Giám trên giấy dó. Quảng Ninh đã khôn khéo biến một triển lãm di sản thành lớp học mở về đạo học Việt Nam ngay giữa thành phố biển. Cách làm này cho thấy tỉnh hiểu rằng để nuôi dưỡng thế hệ trẻ, cần cho các em chạm tận tay vào lịch sử, chứ không chỉ học qua sách giáo khoa.
Mỹ thuật khu vực II: sắc màu Đồng bằng sông Hồng tụ hội
Nếu triển lãm Văn Miếu mang tinh thần hiếu học về Quảng Ninh, thì Triển lãm Mỹ thuật khu vực II (Đồng bằng sông Hồng) lần thứ 30, khai mạc sáng 18/8, lại đưa cả một không gian mỹ thuật đương đại đến với công chúng địa phương. Triển lãm được Hội Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với tỉnh Quảng Ninh và các tỉnh Hưng Yên, Ninh Bình, Bắc Ninh cùng thành phố Hải Phòng tổ chức. 200 tác phẩm của 200 họa sĩ, nhà điêu khắc, nghệ sĩ thị giác là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên và cộng tác viên các hội mỹ thuật địa phương trong khu vực được giới thiệu tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh. Việc một sự kiện thường niên có truyền thống lâu đời của giới mỹ thuật khu vực chọn Quảng Ninh làm nơi dừng chân lần thứ 30 cho thấy tỉnh đã được nhìn nhận như một “sân khấu” văn hóa đủ tầm, đủ hạ tầng để đón những cuộc chơi lớn.
Các tác phẩm tập trung vào đề tài lịch sử, cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, với những tìm tòi, sáng tạo về hình thức, ngôn ngữ, chất liệu mang bản sắc riêng. Hội đồng Nghệ thuật đã chọn ra những tác phẩm xuất sắc nhất để trao giải trong tổng số 200 tác phẩm, với kết quả chung cuộc gồm 2 giải B (không có giải A), 1 giải C và 5 giải Khuyến khích. Theo kế hoạch, triển lãm sẽ phục vụ công chúng và du khách đến hết ngày 3/9/2026. Quan trọng hơn mọi con số giải thưởng, việc đăng cai tại một không gian văn hóa hiện đại như Bảo tàng - Thư viện Quảng Ninh được kỳ vọng sẽ góp phần quảng bá hình ảnh văn hóa nghệ thuật của địa phương, thúc đẩy du lịch văn hóa và khẳng định vị thế của tỉnh trong hệ thống hoạt động mỹ thuật toàn quốc.
Khi giáo dục gặp nghệ thuật: tầm nhìn dài hơi của Quảng Ninh
Hai triển lãm Quảng Ninh diễn ra song song không phải tình cờ. Một bên là tinh hoa đạo học Thăng Long với Văn Miếu Quốc Tử Giám, một bên là sức sống mỹ thuật Đồng bằng sông Hồng. Cùng được tổ chức tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh, chúng tạo nên một trục kết nối giữa giáo dục và nghệ thuật, giữa quá khứ khoa bảng và hiện tại sáng tạo. Việc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp với Quảng Ninh hướng tới kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám cho thấy tỉnh không đứng ngoài những cột mốc quan trọng của văn hóa quốc gia. Cùng lúc, việc đăng cai Triển lãm Mỹ thuật khu vực II lần thứ 30 khẳng định Quảng Ninh đã bước vào “bản đồ” mỹ thuật chuyên nghiệp với vai trò chủ nhà có trách nhiệm.
Lựa chọn đặt cả hai sự kiện văn hóa Quảng Ninh tại cùng một thiết chế Bảo tàng - Thư viện là quyết định chiến lược. Tỉnh đầu tư vào một không gian đủ chuẩn để vừa trưng bày di sản, vừa bảo quản tác phẩm mỹ thuật, lại vừa tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh, sinh viên và du khách. Công chúng đến với triển lãm không chỉ xem, mà còn được tham gia khắc in tranh, viết thư pháp, bước vào lều chõng khoa cử, tạo nên ký ức văn hóa khó quên. Đó là cách Quảng Ninh nuôi dưỡng thế hệ khán giả tương lai, giúp văn hóa không bị đóng khung trong tủ kính. Khi một tỉnh dám nhìn văn hóa như động lực phát triển, thay vì “phần việc phụ”, họ đang đặt nền móng cho sức hấp dẫn dài hạn về nhân lực, du lịch và bản sắc.
Kết luận: Quảng Ninh không chỉ là điểm đến du lịch, mà là không gian văn hóa sống
Từ góc nhìn của một người viết, hai triển lãm diễn ra liên tiếp tại Quảng Ninh là lời khẳng định rõ ràng rằng tỉnh không muốn dừng lại ở hình ảnh “thủ phủ than” hay “thiên đường du lịch biển”. Bằng việc đưa Văn Miếu Quốc Tử Giám và truyền thống hiếu học về gần với người dân, đồng thời mở cửa cho 200 tác phẩm mỹ thuật khu vực II, Quảng Ninh đang xây dựng mình như một trung tâm văn hóa có chiều sâu, nơi quá khứ và hiện tại đối thoại trong cùng một không gian. Khi sự kiện văn hóa Quảng Ninh được thiết kế để phục vụ công chúng kéo dài từ 13/8 đến 13/9/2026 đối với triển lãm Văn Miếu và đến 3/9/2026 đối với triển lãm mỹ thuật, thông điệp rất rõ: văn hóa không phải “lễ hội một ngày” mà là phần của đời sống thường nhật. Nếu giữ được nhịp này, Quảng Ninh sẽ không chỉ là điểm đến để ngắm vịnh, mà là nơi để học, xem, cảm và sống cùng văn hóa.
