Camera giám sát giao thông không chỉ để “nhìn cho rõ”
Hệ thống camera giám sát giao thông là mạng lưới thiết bị quan sát được lắp đặt tại các tuyến đường, nút giao, cây cầu và khu vực công cộng, kết nối về trung tâm dữ liệu để theo dõi tình hình lưu thông, phát hiện vi phạm, xử lý các tình huống bất thường và hỗ trợ lực lượng chức năng bảo đảm an ninh trật tự một cách liên tục, từ xa và trong mọi điều kiện thời tiết. Xu hướng các thành phố lớn triển khai hệ thống camera công cộng đang cho thấy mục tiêu rõ ràng: biến camera từ công cụ ghi hình thành nền tảng công nghệ phòng chống tai nạn, chống ùn tắc và hỗ trợ cứu hộ. Vấn đề không còn là “có lắp hay không”, mà là lắp thế nào để hiệu quả, minh bạch và gắn được với trung tâm dữ liệu giao thông, thay vì chỉ thêm vài mắt camera rồi… bỏ đó.
Cầu Thị Nại: từ những vụ nhảy cầu đến nhu cầu giám sát liên tục
Trên cầu Thị Nại, nơi lưu lượng phương tiện lớn, đề xuất lắp camera xuất phát trực tiếp từ kiến nghị của người dân và những vụ việc bất thường thời gian gần đây. Ông Trần Việt Quang cho biết địa phương đã giao công an phường rà soát, đề xuất phương án lắp đặt camera giám sát trên cầu theo kiến nghị này. Theo dự kiến, 4 camera sẽ được bố trí so le dọc cầu nhằm tăng khả năng quan sát, hỗ trợ lực lượng chức năng giám sát giao thông và an ninh trật tự. Đây là một bước đi đúng nhưng cũng cho thấy lỗ hổng: các điểm camera ở hai đầu cầu từng tồn tại nhưng đã hư hỏng do mưa bão và chưa được sửa chữa. Nếu camera chỉ được lắp rồi để hỏng, hệ thống camera công cộng sẽ mãi dừng ở mức trang trí, không thể trở thành công nghệ phòng chống tai nạn thực sự.
Khi camera trở thành công cụ cứu hộ và cảnh báo rủi ro
Câu chuyện trên cầu Thị Nại cho thấy camera giám sát giao thông có thể trở thành “tai mắt số” cứu người chứ không chỉ bắt lỗi. Thượng tá Ngô Đức Hoài nhận định việc lắp camera trên cầu là cần thiết vì hệ thống sẽ hỗ trợ lực lượng CSGT theo dõi giao thông từ xa, đặc biệt trong điều kiện mưa bão, gió lớn, khi người và phương tiện qua cầu gặp khó khăn. Khi phát hiện tình huống bất thường, lực lượng chức năng có thể cảnh báo, triển khai lực lượng hoặc bố trí chốt chặn. Người dân cũng đề nghị bổ sung thiết bị cứu hộ, phao cứu sinh trên cầu và một hệ thống giám sát hoạt động liên tục. Đây là điểm mấu chốt: công nghệ phòng chống tai nạn chỉ có ý nghĩa khi gắn với kịch bản ứng cứu rõ ràng, con người được đào tạo và thiết bị được bảo trì.
Khánh Hòa và bước chuyển từ “camera rời rạc” sang trung tâm dữ liệu giao thông
Nếu cầu Thị Nại là bài toán điểm, thì Khánh Hòa đang giải bài toán mạng lưới: xây dựng Trung tâm dữ liệu, quản lý, giám sát, xử lý vi phạm và điều hành giao thông do Công an tỉnh làm chủ đầu tư. Theo kế hoạch, hệ thống camera giám sát sẽ được triển khai tại các tuyến Quốc lộ và một số tuyến đường, tuyến phố chính. Sự khác biệt là mọi dữ liệu được đưa về trung tâm để giám sát tình hình giao thông, phát hiện vi phạm, theo dõi các tình huống phát sinh, đồng thời phục vụ phân tích, tổng hợp dữ liệu, nâng cao năng lực chỉ huy, điều hành. "Dự án được thực hiện nhằm từng bước hiện đại hóa công tác quản lý, giám sát và điều hành giao thông, nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông". Đây mới là tầng ý nghĩa thực sự của hệ thống camera công cộng: tạo ra hạ tầng số cho quản lý nhà nước, không chỉ là những điểm quan sát rời rạc.
Cần chuẩn công nghệ và nguyên tắc sử dụng minh bạch
Nhìn từ Khánh Hòa và cầu Thị Nại, các địa phương đang đi gần đúng hướng khi biến camera giám sát giao thông thành một phần của chiến lược chuyển đổi số trong bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, phục vụ tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Nhưng muốn hệ thống camera công cộng phát huy giá trị, ba nguyên tắc cần được đặt lên bàn: tiêu chuẩn công nghệ đủ bền trong điều kiện khắc nghiệt để không nhanh chóng hư hỏng như các thiết bị từng lắp trên hai đầu cầu Thị Nại; quy trình bảo trì, vận hành liên tục, có ngân sách rõ ràng; và minh bạch trong mục đích sử dụng dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư. Khi đó, camera không còn là biểu tượng giám sát khó chịu, mà là hạ tầng an toàn được xã hội chấp nhận vì nhìn thấy lợi ích cụ thể: ít tai nạn hơn, giao thông rõ ràng hơn, cứu hộ kịp thời hơn.
