Từ một chủ đề rác nhựa đến cách tiếp cận toàn diện
Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam là chương trình khuyến khích cơ sở giáo dục đưa các thực hành bảo vệ môi trường vào quản lý, giảng dạy và sinh hoạt học đường, đồng thời chia sẻ sáng kiến để nhân rộng mô hình hiệu quả. Ngày 13/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát động mùa giải năm 2026 tại Trường Tiểu học và THCS Tây Hà Nội. Điểm đáng chú ý không chỉ là cuộc thi được tiếp nối, mà là phạm vi hành động được mở rộng: từ trọng tâm “Trường học không rác thải nhựa” năm 2025 sang ba chủ đề gắn với nhiều mặt của đời sống trường học. Mùa giải trước nhận 294 hồ sơ hợp lệ, một nền tảng cho thấy nhà trường đã sẵn sàng tham gia. Thách thức tiếp theo là biến sự hưởng ứng thành thay đổi bền vững, thay vì dừng ở những hoạt động ngắn hạn.

Ba chủ đề, ba điểm chạm trong ngày học
Ba hướng của giải thưởng là “Trường học xanh”, “Trường học giảm thiểu rác thải nhựa” và “Trường học sử dụng nước an toàn, tiết kiệm”. Cấu trúc này hợp lý vì đưa mục tiêu môi trường về những lựa chọn mà trường có thể tổ chức và học sinh có thể nhìn thấy: chăm sóc không gian xanh, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, bảo vệ nguồn nước và sử dụng tài nguyên hiệu quả. Chủ đề giảm rác thải nhựa tiếp nối trọng tâm năm trước, còn hai hướng mới giúp trường nhìn rộng hơn về cảnh quan và cách vận hành. Đây là bước chuyển cần thiết: trường học xanh không thể chỉ được đánh giá qua một chiến dịch phân loại rác, mà phải được nhận diện qua nhiều thói quen nhất quán. Chương trình hướng tới thúc đẩy giáo dục môi trường và khuyến khích cơ sở giáo dục xây dựng mô hình xanh, giảm chất thải và sử dụng tài nguyên tiết kiệm.

Thói quen bền vững bắt đầu từ việc thường ngày
Giá trị lớn nhất của giải thưởng không nằm ở tên gọi hay danh hiệu, mà ở việc học sinh được tham gia vào những thay đổi cụ thể. Tiết kiệm điện, sử dụng nước tiết kiệm, phân loại rác và chăm sóc cây xanh có thể trở thành nếp sinh hoạt thay vì bài học chỉ nằm trên trang giấy. Khi được quan sát, thực hành, đề xuất sáng kiến và cùng đánh giá kết quả, học sinh hiểu rõ hơn giá trị tài nguyên và trách nhiệm của mình. Những thói quen ấy còn có thể theo các em về nhà rồi lan tỏa ra cộng đồng. Vì vậy, giáo dục môi trường sẽ thuyết phục hơn khi cách quản lý của nhà trường nhất quán với điều được dạy trong lớp. Nếu học sinh được giao vai trò thực chất, giải thưởng có thể giúp hình thành ý thức bảo vệ môi trường; nếu chỉ làm theo phong trào, tác động khó kéo dài.

Mở rộng cơ hội tham gia, đo bằng kết quả thực tế
Để ba chủ đề tạo được chuyển biến rộng, các trường cần có hướng dẫn rõ ràng và cơ hội tham gia phù hợp, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo, nơi nguồn lực còn hạn chế. Giải thưởng cũng mở ra cơ hội để trường giới thiệu sáng kiến, trao đổi kinh nghiệm và kết nối trong Mạng lưới Trường học sinh thái ASEAN tại Việt Nam. Hội nghị mạng lưới dự kiến trao đổi về thực trạng triển khai, định hướng hình thành mạng lưới, bộ tiêu chí năm 2026 và kinh nghiệm từ một số nước ASEAN. Theo thông tin về hội nghị, các trường đăng ký tham gia mạng lưới và cam kết triển khai sáng kiến bảo vệ môi trường trong năm học 2026–2027. Kết quả nên được nhìn qua những thay đổi duy trì được trong trường, chứ không chỉ qua số hồ sơ hay hoạt động phát động.







