Visa Mỹ đặt cọc: Từ biện pháp kỹ thuật tới rào cản tâm lý
Chính sách visa Mỹ đặt cọc là cơ chế yêu cầu một bộ phận người xin thị thực B1/B2 nộp trước một khoản tiền bảo đảm lớn, nhằm buộc họ tuân thủ thời hạn lưu trú và rời khỏi Mỹ đúng quy định, nhưng đồng thời làm tăng đáng kể chi phí và rủi ro cho những ai muốn du lịch nước ngoài hoặc công tác hợp pháp tại quốc gia này. Ngày 31/6, Mỹ tuyên bố áp dụng lâu dài chương trình ký quỹ thị thực đối với công dân từ 50 quốc gia, phần lớn là các nước châu Phi. Quy định áp dụng với thị thực không định cư B1 (công tác) và B2 (du lịch), cho phép viên chức lãnh sự yêu cầu nộp khoản đặt cọc tối đa tới USD 20.000 (khoảng ₫500.000.000) trước khi xét cấp visa. Về bản chất, đây không chỉ là biện pháp kỹ thuật quản lý di trú, mà là thông điệp chính trị rất rõ ràng về việc ưu tiên kiểm soát rủi ro hơn là thúc đẩy giao lưu.
Vì sao Mỹ siết chặt, và ai phải trả giá?
Bộ Ngoại giao Mỹ lý giải yêu cầu đặt cọc giúp giảm nguy cơ người nước ngoài ở lại quá hạn thị thực và tăng mức tuân thủ các quy định nhập cảnh. Mục tiêu ghi trên giấy tờ là hợp lý: hạn chế ở lại trái phép, giảm nhập cư bất hợp pháp, tiếp nối chương trình do chính quyền Trump khởi xướng như một phần nỗ lực siết nhập cư. Nhưng câu hỏi quan trọng là: ai đang phải trả giá cho nỗi lo an ninh của Washington? Phần lớn 50 quốc gia nằm trong danh sách là các nước châu Phi, với khoảng 30 quốc gia thuộc khu vực này. Đối với công dân những nước đang phát triển, việc phải chuẩn bị khoản ký quỹ lên tới USD 20.000 (khoảng ₫500.000.000) là gánh nặng khổng lồ, biến “yêu cầu thị thực” thành rào cản tài chính mà phần đông người thu nhập trung bình khó vượt qua.
Từ chương trình thí điểm tới chính sách lâu dài: Rủi ro bị bình thường hóa
Chính sách visa mới không phải xuất hiện trong khoảng trống: nó kế thừa một chương trình thí điểm được triển khai từ năm 2025, nơi Mỹ thử nghiệm yêu cầu ký quỹ ở ba mức USD 5.000, 10.000 và 15.000 (tương đương khoảng ₫125.000.000, ₫250.000.000 và ₫375.000.000). Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, giai đoạn thử nghiệm cho thấy đây là công cụ “hiệu quả” trong việc khuyến khích người xin thị thực tuân thủ quy định nhập cảnh. Tuy nhiên, với quy định mới, mức thấp nhất USD 5.000 bị loại bỏ, còn trần ký quỹ nâng lên USD 20.000 (khoảng ₫500.000.000). Điều này phơi bày logic chính sách: khi một biện pháp tạm thời được chấp nhận, rủi ro là nó sẽ được mở rộng và làm nặng thêm. Thay vì cải thiện quy trình xét duyệt hay hợp tác với các nước nguồn để xử lý vi phạm, Mỹ chọn con đường “bảo lãnh bằng tiền”, đẩy gánh nặng sang từng cá nhân muốn đi công tác hay du lịch nước ngoài.
Tác động đến du lịch nước ngoài và hình ảnh nước Mỹ
Về thực tế, chính sách visa Mỹ đặt cọc sẽ khiến nhiều kế hoạch du lịch nước ngoài hay công tác ngắn hạn tới Mỹ trở nên bất khả thi. Một chuyến đi vốn đã tốn kém, giờ phải cộng thêm rủi ro “khóa cứng” một khoản ký quỹ khổng lồ cho tới khi rời Mỹ an toàn, nếu không đáp ứng đúng điều kiện thì nguy cơ mất trắng. Các tổ chức nhân quyền và nhà hoạt động nhập cư đã cảnh báo chính sách mới tạo thêm rào cản cho những người đi lại hợp pháp, đặc biệt là công dân các nước đang phát triển. Cần nói thẳng: khi quyền di chuyển bị gắn chặt với khả năng tài chính, những người nghèo hơn sẽ bị loại khỏi cuộc chơi. Hình ảnh nước Mỹ như một điểm đến mở cho thương mại, học thuật và du lịch khó có thể giữ nguyên khi những người bị nghi ngờ nhất lại bị yêu cầu “đặt cọc” cho cả thiện chí của mình.
Ngày 3/8 và tương lai: Các nước nên phản ứng thế nào?
Quy định mới chính thức có hiệu lực từ ngày 3/8, đánh dấu bước chuyển từ thử nghiệm sang chế độ lâu dài. Từ thời điểm này, những ai chuẩn bị xin thị thực B1/B2 từ 50 quốc gia trong danh sách phải tính tới kịch bản bị yêu cầu ký quỹ tới USD 20.000 (khoảng ₫500.000.000). Câu hỏi không chỉ là làm sao xoay tiền, mà là có nên chấp nhận một luật chơi đặt nặng định kiến tài chính lên người xin visa. Về mặt chính sách, các nước bị ảnh hưởng khó có nhiều đòn bẩy, nhưng họ có thể yêu cầu minh bạch hơn về tiêu chí đánh giá rủi ro, và thúc đẩy đàm phán song phương để giảm áp lực lên công dân mình. Về lâu dài, nếu xu hướng “tiền bảo đảm” lan sang các loại thị thực khác và các nước khác, thế giới sẽ chứng kiến một trật tự đi lại mới: ai có tiền và hộ chiếu “đúng màu” sẽ di chuyển dễ dàng, phần còn lại đứng ngoài cửa.
