Điểm tựa bắt đầu từ những ngày đến lớp
Trường nội trú là môi trường giáo dục nơi học sinh vùng cao được học tập, ăn ở và rèn luyện tập trung, nhờ đó giảm trở ngại đi lại và có thêm sự hỗ trợ thường xuyên từ thầy cô. Với nhiều em, quãng đường đến trường kéo dài hàng chục kilômét, qua đường núi quanh co, trong khi gia đình còn chật vật; việc đi về mỗi ngày có thể bào mòn thời gian và sức lực cần dành cho việc học. Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Chợ Đồn, Nguyễn Hoàng Thương vượt hơn 30 km từ nhà đến lớp và lớn lên trong gia đình cận nghèo. Từ khi ở nội trú, em có bữa ăn, giấc ngủ ổn định hơn, được thầy cô hướng dẫn sát sao và có thời gian ôn bài cùng bạn. Kết quả, Thương tiến bộ liên tục, ba năm liền đạt danh hiệu Học sinh giỏi. Năm học 2026–2027, trường có 8 lớp với 277 học sinh. Đây là minh chứng rằng nơi ở phù hợp không phải tiện ích phụ: nó mở rộng cơ hội học tập.
Chăm lo điều kiện học tập và sinh hoạt
Điểm mạnh của mô hình nội trú không chỉ nằm ở việc rút ngắn hành trình đến lớp, mà còn ở việc gắn học tập với chăm sóc đời sống hằng ngày. Tại Trường PTDTNT tỉnh Lâm Đồng, khu vực phía Đông, khu phòng học được xây mới, còn nhà ăn được sửa chữa, đáp ứng khoảng 1.000 chỗ. Toàn trường hiện có 27 lớp, 952 học sinh thuộc gần 14 dân tộc thiểu số; hệ thống ký túc xá gồm 4 khu, 150 phòng, sức chứa khoảng 1.000 học sinh. Những con số ấy cho thấy điều kiện học tập, ăn ở đang được cải thiện ở quy mô đáng kể, chứ không dừng ở lời hứa. Với học sinh dân tộc thiểu số từ xa đến, nơi ở sạch sẽ và bữa ăn được bảo đảm giúp gia đình yên tâm gửi con, còn các em có thể dành sức cho việc học và sinh hoạt tập thể. Tuy nhiên, cơ sở vật chất chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng sự chăm sóc sát sao.
Từ bỡ ngỡ đến tự tin sống cùng bạn bè
Xa gia đình lần đầu, học sinh không chỉ phải làm quen với lớp học mới mà còn với nếp sống chung, bạn bè từ nhiều địa phương và những việc trước đây cha mẹ thường làm giúp. Gần hai tháng sau khai giảng năm học 2026–2027, căn phòng ký túc xá từng xa lạ với Mang Ngọc Nhi, học sinh lớp 10 người Chơ Ro ở xã Suối Kiết, đã dần thành nơi thân thuộc. Em Nguyễn Thị Thúy Nhiên, học sinh người Raglai từ xã Phan Sơn, cũng kể rằng sau những ngày đầu bỡ ngỡ, em đã hòa đồng với bạn cùng phòng. Giáo viên chủ nhiệm và các bộ phận của trường tiếp tục theo sát, đặc biệt là học sinh lớp 10, để giúp các em thích nghi. Sự chăm lo ấy cần được xem là phần cốt lõi của giáo dục nội trú: học sinh được hướng dẫn tự sắp xếp đồ dùng, tuân thủ giờ giấc, chia sẻ không gian và tìm sự giúp đỡ khi cần. Nhờ vậy, tự lập và hòa nhập đến từ những việc nhỏ mỗi ngày.
Học tập, rèn luyện và nuôi dưỡng ước mơ
Một mái trường tốt không chỉ giữ học sinh ở lại lớp mà còn giúp các em phát triển năng lực và niềm tin vào tương lai. Ở Chợ Đồn, hoạt động ngoại khóa gồm đan lát, thêu thùa, vẽ tranh cùng các chương trình văn hóa, văn nghệ, thể thao giúp học sinh thư giãn, phát huy năng khiếu và gìn giữ bản sắc dân tộc. Cùng với nền nếp sinh hoạt, phụ đạo và hướng dẫn học tập, những hoạt động này tạo không gian để các em rèn kỹ năng và tự tin hơn khi giao tiếp. Trường nội trú vì thế có vai trò vượt khỏi chỗ ở: đó là điểm tựa để học sinh vùng cao vừa tiếp tục học, vừa trưởng thành trong cộng đồng. Dẫu vậy, nhu cầu còn lớn; trường Xuân Lạc mong sớm được đầu tư thêm cơ sở vật chất để tiếp nhận học sinh ở xa hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Muốn cơ hội ấy bền vững, đầu tư phòng học và nơi ăn ở cần song hành với đội ngũ thầy cô đủ thời gian đồng hành, nhất là trong giai đoạn các em mới rời nhà.
