Từ đường băng catwalk đến không gian hát quan họ truyền thống
Việc 53 thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026 chủ động tham gia chương trình tìm hiểu và thực hành hát quan họ truyền thống cho thấy cuộc thi nhan sắc đang chuyển mình thành không gian nuôi dưỡng hiểu biết văn hóa, kết nối người trẻ với di sản âm nhạc dân gian thông qua trải nghiệm thực tế, thay vì chỉ dừng lại ở các phần thi trình diễn hình thể hoặc ứng xử khuôn mẫu.
Điểm đáng nói là hoạt động này diễn ra trong khuôn khổ một chương trình truyền hình thực tế chủ đề “Miền hương sắc”, phát sóng từ đầu tháng 9, nơi 53 người đẹp Hoa hậu Việt Nam 2026 liên tục tham gia các nội dung gắn với văn hóa, lịch sử và nghệ thuật truyền thống. Thay vì học thuộc lòng những khẩu hiệu về bảo tồn, họ phải hát, phải nghe, phải đứng trong không gian di sản để cảm và hiểu. Khi hành trình nhan sắc được đặt cạnh hành trình tri thức, cuộc thi gửi đi thông điệp rõ ràng: đẹp mà không hiểu gốc rễ văn hóa của mình là một vẻ đẹp thiếu nền.
“Miền hương sắc”: Khi trải nghiệm văn hóa trở thành bài thi bắt buộc
Điểm khác biệt của hành trình năm nay nằm ở cấu trúc chương trình “Miền hương sắc”: đây không còn là vài buổi tham quan lướt qua, mà là chuỗi hoạt động có chủ đề, có tiến trình rõ ràng. Ở tập đầu với tên gọi “Khởi nguồn hương sắc”, các thí sinh được đưa đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám để tìm hiểu truyền thống hiếu học cùng những giá trị lịch sử, văn hóa của di tích. Đó là bước khởi động cần thiết: muốn đại diện hình ảnh người phụ nữ hiện đại, họ phải hiểu nơi gìn giữ trí tuệ của các thế hệ trước.
Sang tập hai “Chạm vào di sản”, điểm đến là Bắc Ninh – cái nôi của quan họ. Tại đây, các thí sinh không chỉ nghe giới thiệu mà trực tiếp tìm hiểu và thực hành những làn điệu như “Còn duyên”, “Mười nhớ”, “Cây trúc xinh” và “Qua cầu gió bay”. Việc buộc người đẹp bước vào không gian sinh hoạt dân gian, lắng nghe từng câu hát, từng lối đối đáp, biến trải nghiệm văn hóa thành một dạng “bài kiểm tra” thực thụ: ai đủ tập trung, đủ nhạy cảm mới có thể hòa mình với di sản.
Chạm vào di sản âm nhạc dân gian qua từng làn điệu quan họ
Không phải ngẫu nhiên mà ban tổ chức chọn quan họ làm điểm nhấn cho hành trình văn hóa. Đây là một trong những di sản âm nhạc dân gian tiêu biểu, gắn với không gian lễ hội, với quan niệm giao đãi, ứng xử của người Kinh Bắc. Khi 53 thí sinh cùng nhau tập hát những bài như “Còn duyên”, “Mười nhớ”, “Cây trúc xinh”, “Qua cầu gió bay”, họ đang được đặt vào mạch sống của một cộng đồng, nơi lời ca không tách rời lối sống và nếp nghĩ.
Ý nghĩa lớn nhất ở đây không phải là thí sinh hát có hay bằng nghệ nhân hay không, mà là việc họ phải lắng nghe, phải ghi nhớ, phải hòa giọng với người khác. Hát quan họ truyền thống vốn đề cao sự đối đáp, ăn ý, nên buộc người tham gia biết nhường chỗ cho bạn hát, biết nâng đỡ nhau trong câu ca. Đó là bài học mềm nhưng rất rõ ràng cho những cô gái vốn quen tỏa sáng một mình trên sân khấu: di sản chỉ sống khi được cộng hưởng, không phải khi ai đó độc chiếm ánh đèn.
Từ người đẹp giải trí thành sứ giả văn hóa?
Việc đưa hát quan họ và các trải nghiệm văn hóa – lịch sử vào chương trình không chỉ nhằm tạo nội dung truyền hình đa dạng, mà là lời tuyên bố về kỳ vọng mới dành cho Hoa hậu Việt Nam 2026. Khi dự kiến chung kết diễn ra ngày 25/10 tại Hải Phòng, khán giả sẽ không chỉ nhìn lại quá trình rèn luyện hình thể, mà còn có quyền đặt câu hỏi: sau những chuyến đi Hà Nội, Bắc Ninh, những buổi chạm vào di sản, các thí sinh mang theo được gì ngoài những bức ảnh đẹp.
Nếu các người đẹp coi trải nghiệm hát quan họ là bài học nền tảng để tiếp tục tìm hiểu các loại hình di sản khác, họ có cơ hội trở thành sứ giả văn hóa đúng nghĩa, không phải danh xưng trên sân khấu. Còn nếu coi đây là hoạt động điểm xuyết cho vui, mọi giá trị dừng lại ở mức “tiết mục minh họa”. Hướng đi đã mở: biến cuộc thi thành môi trường gieo mầm tình yêu di sản cho người trẻ. Vấn đề còn lại là mỗi thí sinh có dám mang những gì mình học được tiếp tục lan tỏa sau đêm đăng quang hay không.
