Can thiệp tim mạch: Từ kỹ thuật khó đến cơ hội sống rõ ràng
Can thiệp tim mạch là phương pháp dùng ống thông, stent và các thiết bị trong lòng mạch để điều trị hẹp, tắc động mạch vành và mạch máu mà không cần mổ mở, giúp tái thông dòng máu nuôi tim nhanh nhất, giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, sốc tim cấp và tàn phế lâu dài. Nhìn từ những ca bệnh phức tạp gần đây, có thể nói kỹ thuật này đang thay đổi cục diện điều trị tim mạch tại Việt Nam: người bệnh không chỉ thoát khỏi ca mổ lớn hay chuyến đi nước ngoài tốn kém, mà còn có cơ hội hồi phục sớm, đi lại sau vài ngày. Lập luận ở đây rất rõ ràng: ai nắm được công nghệ và con người, người đó nắm được thời gian vàng của bệnh nhân tim.
Hai ca động mạch vành phức tạp ở Bệnh viện 19-8: Khi kỹ thuật vượt lên tuổi tác và xơ vữa
Tại Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8, hai bệnh nhân 77 và 71 tuổi với tổn thương động mạch vành phức tạp đã ổn định sức khỏe chỉ sau ba ngày can thiệp. Điều đó không phải chuyện may mắn mà là kết quả của việc làm chủ công nghệ can thiệp ngay cả ở những ca xơ vữa động mạch lan tỏa, vôi hóa nặng, mạch máu xoắn vặn. Ở bệnh nhân nữ 77 tuổi, bác sĩ dùng siêu âm trong lòng mạch có AI và thiết bị khoan phá mảng vôi hóa để tái thông nhánh mạch tắc, đặt stent và bóng phủ thuốc. Ở bệnh nhân nam 71 tuổi, ê-kíp chọn chiến lược “hybrid”, dùng bóng phủ thuốc cho nhánh bên và khung tự tiêu cho nhánh chính. Người bệnh chỉ cần can thiệp đường động mạch quay, vài giờ sau đã ngồi dậy, đi lại. Đây là lời đáp rất cụ thể cho lo lắng “tuổi cao thì không nên can thiệp”: vấn đề không phải tuổi, mà là trình độ và chiến lược điều trị.
Nhồi máu cơ tim, hai lần ngưng tim và chiến thắng thời gian tại Bình Thuận
Bà Nguyễn Thị Chiền, 69 tuổi, nhồi máu cơ tim cấp, nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, tụt huyết áp, hai lần ngưng tim. Trước đây, những ca nặng như vậy thường phải chuyển lên tuyến trên, và đường đi dài đủ để cướp mất cơ hội sống của bệnh nhân. Lần này, việc bệnh viện địa phương đã làm chủ kỹ thuật tim mạch can thiệp đã thay đổi tất cả: bệnh nhân được đặt máy tạo nhịp tạm thời, sau đó chụp mạch vành phát hiện tắc động mạch vành phải và tổn thương hai nhánh trái, rồi được nong và đặt stent để tái thông mạch máu, khôi phục dòng máu nuôi tim. Sau 36 giờ, bệnh nhân được rút nội khí quản, chức năng thận cải thiện. Một câu nói xứng đáng được trích lại: “Thành công của ca bệnh cũng cho thấy hiệu quả thực tế sau gần một năm triển khai chương trình chuyển giao kỹ thuật tim mạch can thiệp từ Bệnh viện Chợ Rẫy”. Ở đây, mỗi phút rút ngắn vận chuyển là thêm một cơ hội sống.
Người bệnh Hàn Quốc và minh chứng rằng điều trị tại Việt Nam không còn là lựa chọn thứ hai
Trường hợp ông Yang Moses, người Hàn Quốc sống tại Việt Nam, là minh chứng rõ ràng: khi nhồi máu cơ tim xảy ra, đợi về nước điều trị là một canh bạc quá nguy hiểm. Ông nhập BVĐK Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh trong tình trạng đau ngực dữ dội, huyết áp 90/45 mmHg, điện tim ghi nhận nhồi máu cơ tim cấp ST chênh lên, cần tái thông mạch vành khẩn cấp. Nếu chần chừ, nguy cơ sốc tim cấp và suy đa cơ quan là hoàn toàn có thật. Ê-kíp đã kịp thời chụp mạch, phát hiện tổn thương động mạch liên thất trước và đặt stent để tái thông, giúp giảm đau ngực, ổn định huyết áp. Ông từng định trở về Hàn Quốc điều trị nhưng thay đổi quyết định khi chứng kiến tốc độ cấp cứu và chất lượng can thiệp. Bệnh viện còn thiết lập hợp tác với các tổ chức người Hàn để cộng đồng này tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện hơn. Đây không chỉ là một ca cứu sống, mà là lời khẳng định: can thiệp tim mạch tại Việt Nam đủ sức bảo vệ cả bệnh nhân quốc tế.
Hà Tĩnh và hành trình âm thầm “dời” kỹ thuật cao về gần người bệnh
Đằng sau những ca can thiệp thành công là cả một chiến lược dài hơi. Tại một tỉnh còn nhiều khó khăn như Hà Tĩnh, Bệnh viện Đa khoa tỉnh đã chuẩn bị nhân lực cho can thiệp tim mạch từ năm 2015, cử bác sĩ đi học tại các cơ sở tuyến trung ương, mời chuyên gia về “cầm tay chỉ việc” và đưa Đơn vị Tim mạch can thiệp vào hoạt động từ năm 2019. Chỉ sau một năm, đơn vị được công nhận là Đơn vị Can thiệp tim mạch độc lập. Từ đó, bệnh viện đã thực hiện 1.196 ca chụp động mạch vành và 1.615 ca can thiệp, tỉ lệ thành công trên 95%, biến chứng chảy máu và tại vị trí chọc mạch dưới 1%. Can thiệp chi dưới đạt trung bình 30–40 bệnh nhân mỗi tháng. Quan trọng hơn, người dân không còn phải chuyển tuyến xa với mọi rủi ro đi kèm. Không chỉ là can thiệp tim mạch, họ đang mở rộng sang can thiệp mạch máu phức tạp và nút mạch tạng để thêm lựa chọn ít xâm lấn cho nhiều nhóm bệnh nhân.
Thông điệp cho người có nguy cơ tim mạch: Điều đáng sợ nhất không còn là thiếu kỹ thuật
Nếu phải rút ra một kết luận từ những câu chuyện trên, đó là: điều đáng sợ nhất với nhồi máu cơ tim và xơ vữa động mạch không còn là thiếu kỹ thuật, mà là đến viện muộn và thiếu niềm tin vào điều trị tại chỗ. Các bệnh viện từ trung ương đến tỉnh như 19-8, Hà Tĩnh, Bình Thuận đã chứng minh khả năng chinh phục những ca can thiệp mạch máu phức tạp, mang lại cơ hội sống cho hàng nghìn người bệnh ngay tại quê nhà. Nhiều bệnh nhân trước đây buộc phải mổ tim mở hoặc ra nước ngoài nay có thể được can thiệp ít xâm lấn, phục hồi nhanh hơn. Về phía người bệnh, điều quan trọng là nhận diện sớm các dấu hiệu đau ngực, khó thở, không chần chừ vì sợ chi phí hay nghi ngờ khả năng của tuyến dưới. Về phía hệ thống y tế, việc tiếp tục đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, đầu tư chẩn đoán hình ảnh và trí tuệ nhân tạo là con đường duy nhất để mỗi cơn đau ngực dữ dội không còn đồng nghĩa với một bản án tử.
