Khai giảng không chỉ là tiếng trống trường mà là quyền được sạch khỏe
Lifebuoy phối hợp các tổ chức thanh niên và y tế địa phương triển khai chuỗi hoạt động vệ sinh học đường vùng cao, chăm sóc sức khỏe học sinh và hỗ trợ nước sạch cho học sinh tại nhiều tỉnh, biến ngày khai giảng năm học mới thành dịp bảo đảm những điều kiện học tập an toàn, sạch khỏe, đặc biệt ở các khu vực giáo dục vùng khó khăn.
Điểm chung đáng chú ý của những chương trình này là thông điệp: vệ sinh và nước sạch phải là nền tảng của mọi năm học mới, không phải phần thưởng xa xỉ. Ở Lai Châu, Lào Cai, Quảng Trị, nhiều trường nội trú, bán trú dân tộc thiểu số vẫn thiếu nhà vệ sinh đạt chuẩn, nguồn nước rửa tay ổn định và dịch vụ chăm sóc sức khỏe học sinh tại chỗ. Trong khi đó, tại Đồng Tháp, Cà Mau, hạn hán và xâm nhập mặn đe dọa nhu cầu tối thiểu là nước uống và rửa tay an toàn. Nhìn từ góc độ chính sách xã hội, đây không chỉ là hoạt động thiện nguyện theo mùa, mà là chỉ dấu cho thấy doanh nghiệp đang trở thành một phần cấu trúc bảo vệ trẻ em trong trường học.
Khi doanh nghiệp lấp khoảng trống vệ sinh học đường vùng cao
Tại các điểm trường ở Lai Châu, Lào Cai, Quảng Trị, Lifebuoy phối hợp Tỉnh đoàn, Hội Liên hiệp Thanh niên và Hội Thầy thuốc trẻ tổ chức gói hỗ trợ khá toàn diện: xây sửa, nâng cấp cơ sở vật chất và cải thiện điều kiện vệ sinh học đường vùng cao với tổng giá trị 670 triệu đồng; trao 2.200 suất quà là sản phẩm sạch khuẩn, giày dép trị giá 750 triệu đồng; tổ chức 1.000 suất khám và tư vấn sức khỏe miễn phí cho học sinh; cùng 70 suất học bổng trị giá 60 triệu đồng cho học sinh khó khăn.
Ý nghĩa ở đây không nằm ở con số đẹp mà ở chỗ những hạng mục hỗ trợ bám sát nhu cầu đời thường: nhà vệ sinh sạch hơn, bồn rửa tay có xà phòng, đôi dép mới để vượt đoạn đường lầy lội, một lần khám sức khỏe để phát hiện sớm bệnh tật. Đối với trẻ em vùng biên còn nhiều thiếu thốn, việc có không gian học tập được cải thiện và điều kiện chăm sóc sức khỏe học sinh tốt hơn trực tiếp quyết định việc các em có thể duy trì hành trình đến lớp hay không. Nói cách khác, đây là các can thiệp “nhỏ mà trúng” vào đúng điểm yếu của hệ thống giáo dục vùng khó khăn.
Nước sạch cho học sinh: từ nhu cầu tối thiểu đến năng lực chống chịu rủi ro
Nếu miền núi thiếu vệ sinh, thì đồng bằng sông Cửu Long lại thiếu nước sạch cho học sinh. Trong hành trình “Trao gửi yên tâm”, Prudential hỗ trợ tổng cộng 340 triệu đồng để lắp đặt hệ thống nước sạch tại hai trường mầm non ở Đồng Tháp và cung cấp máy lọc nước cho một trường tiểu học ở Cà Mau, nhằm giúp nhà trường chủ động trước tác động của hạn hán và xâm nhập mặn.
Với trẻ nhỏ, nước sạch hiện diện trong mọi hoạt động: uống nước, rửa tay, vệ sinh cá nhân, chuẩn bị bữa ăn, giữ lớp học sạch. Khi nguồn nước bị đe dọa, chất lượng chăm sóc sức khỏe học sinh bị kéo lùi: tăng nguy cơ bệnh tiêu hóa, bệnh da liễu, giảm khả năng duy trì thói quen rửa tay xà phòng. Việc tăng cường tiếp cận nước sạch tại trường không chỉ giải quyết nhu cầu hằng ngày, mà còn giúp nhà trường duy trì vệ sinh, tổ chức bữa ăn bán trú và kiểm soát dịch bệnh hiệu quả hơn. Về dài hạn, đây là một dạng hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, tạo năng lực chống chịu cho cả cộng đồng học đường.
Khai giảng năm học mới phải là mốc khởi đầu của bảo vệ sức khỏe
Điểm nổi bật của các chương trình này là gắn liền với lễ khai giảng – thời khắc biểu tượng của giáo dục. Ở các trường Phúc Than, Y Tý hay Đakrông, học sinh không chỉ nghe tiếng trống trường mà còn nhận học bổng, dép mới, quà tựu trường, tham gia khám sức khỏe và thực hành rửa tay với xà phòng. Những khoảnh khắc đó biến khẩu hiệu “an toàn, sạch khỏe” thành trải nghiệm cụ thể.
Sau những trận lũ quét như ở Mường Than, nơi bùn đất tràn vào sân trường và thầy cô, phụ huynh phải khẩn trương dọn dẹp để kịp khai giảng, hay trước tình trạng hạn mặn thường xuyên ở Đồng Tháp, Cà Mau, việc các em vẫn được đón năm học mới trong môi trường sạch, có nước sạch, có dịch vụ chăm sóc sức khỏe học sinh là thông điệp mạnh mẽ: giáo dục không thể chờ hạ tầng hoàn hảo mà phải đi cùng các giải pháp bảo vệ sức khỏe. Chính cách tổ chức khai giảng như vậy mới tạo ra tâm thế tự tin, háo hức, thay vì để trẻ em vùng khó khăn bước vào lớp học với nỗi lo bệnh tật và thiếu thốn.
Từ thiện mùa vụ hay chiến lược dài hạn cho vệ sinh học đường?
Một câu hỏi cần đặt ra là: những chương trình này sẽ dừng ở vài mùa khai giảng hay trở thành một phần chiến lược dài hạn cho vệ sinh học đường vùng cao và vùng chịu thiên tai? Với Lifebuoy, chuỗi hoạt động tại Lai Châu, Lào Cai, Quảng Trị được xác định là một phần trong hành trình “Vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn” được theo đuổi nhiều năm. Với Prudential, hỗ trợ nước sạch tại Đồng Tháp, Cà Mau nằm trong hành trình “Trao gửi yên tâm” nhằm tăng cường khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu và cũng là một phần định hướng dài hạn tại Việt Nam.
Nếu các cam kết này được giữ vững, chúng ta đang thấy hình thành một mô hình hợp tác doanh nghiệp – tổ chức xã hội không dừng ở phát quà, mà nhắm tới hạ tầng vệ sinh, nước sạch cho học sinh và chăm sóc sức khỏe học sinh bền vững. Đây là mô hình cần được nhân rộng: nhà nước đặt chuẩn, doanh nghiệp góp nguồn lực, tổ chức chuyên môn đảm bảo chất lượng, cộng đồng giám sát. Khi đó, khai giảng năm học mới ở bất kỳ vùng khó khăn nào cũng sẽ đồng nghĩa với một cam kết cụ thể: không em nhỏ nào phải đánh đổi sức khỏe để được đến trường.
