Đàm phán vẫn tiếp tục, bất kể kết quả bầu cử
Đàm phán thương mại Việt Nam Mỹ là tiến trình hai bên trao đổi về các điều khoản thương mại song phương, hướng tới khuôn khổ hợp tác cân bằng và bảo đảm lợi ích của doanh nghiệp, người dân. Chiều 5.11, sau cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết các cuộc đàm phán giữa hai nước vẫn đang tiếp tục. Thông điệp này đáng chú ý vì đặt trọng tâm vào tính liên tục của tiến trình thay vì suy đoán kết quả thương lượng sẽ đổi hướng ra sao sau biến động chính trị ở Washington. Việt Nam không công bố một mốc kết thúc mới tại họp báo; điều được khẳng định là đối thoại vẫn diễn ra và mục tiêu dài hạn không đổi. Đây là tín hiệu thận trọng nhưng có ý nghĩa: quan hệ kinh tế song phương cần được xử lý qua đàm phán thực chất, không chỉ qua diễn biến chính trị trong một kỳ bầu cử.
Cân bằng lợi ích là thước đo của quan hệ song phương
Bộ Ngoại giao đặt hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư vào nhóm trụ cột của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Mỹ. Nhưng việc nhấn mạnh cân bằng, hài hòa cho thấy Hà Nội không xem tiến triển chỉ bằng tốc độ ký kết hay mức độ mở cửa thị trường. Kết quả cần có ý nghĩa với cả doanh nghiệp lẫn người dân hai nước. Đây là lựa chọn đúng: một thỏa thuận bền vững phải tạo điều kiện cho trao đổi ổn định, đồng thời tránh để lợi ích nghiêng về một phía. Với doanh nghiệp, khuôn khổ rõ ràng có thể giúp hoạch định hoạt động và hợp tác; với người dân, quan hệ thương mại lành mạnh gắn với cơ hội kinh tế rộng hơn. Vì vậy, thông điệp của Việt Nam không đơn thuần là tiếp tục thương lượng, mà còn xác lập tiêu chuẩn để đánh giá kết quả.
Bầu cử đổi cán cân chính trị, chưa quyết định bàn đàm phán
Cuộc bầu cử giữa kỳ kết thúc ngày 3.11 theo giờ Mỹ, với Đảng Dân chủ giành đa số tại cả Thượng viện và Hạ viện. Phản hồi của Bộ Ngoại giao được đưa ra hai ngày sau đó, khi phóng viên hỏi kết quả bầu cử có ảnh hưởng thế nào đến đàm phán hiệp định thương mại đối ứng. Tuy nhiên, thay đổi quyền kiểm soát Quốc hội không đồng nghĩa tiến trình thương mại lập tức đổi hướng: các vấn đề thuế quan và nhượng bộ cụ thể vẫn được xử lý đáng kể qua đàm phán với nhánh hành pháp. Quốc hội có thể tăng giám sát và tạo sức ép chính trị, nhưng giới hạn thể chế khiến tác động không thể mặc nhiên xem là quyết định. Do đó, phản ứng của Việt Nam giữ được sự tỉnh táo: ghi nhận bối cảnh mới, song không đánh đồng kết quả bầu cử với kết quả thương lượng.
Thông tin về số vòng đàm phán cũng cần được hiểu theo mốc công bố. Một nguồn dẫn thông tin Bộ Công Thương nêu hai nước đã trải qua 6 vòng liên quan hiệp định thương mại đối ứng; thông tin khác, được công bố đầu tháng 10, cho biết có 7 phiên chính thức cùng nhiều phiên ở cấp bộ trưởng và kỹ thuật. Các con số phản ánh những lần cập nhật khác nhau, không nên gộp thành một số liệu duy nhất.
Việc cần làm tiếp theo là hoàn tất nội dung còn vướng
Bộ Công Thương cho biết hai bên đã cơ bản hoàn tất gần như toàn bộ nội dung, chỉ còn một số vấn đề kỹ thuật cần trao đổi, làm rõ; cơ quan này kỳ vọng các bên sớm hoàn thiện đàm phán để tiến tới ký kết và thực thi. Đây là triển vọng, không phải cam kết về ngày ký. Các nghị sĩ Mỹ khóa mới dự kiến nhậm chức từ tháng 1-2027, nhưng mốc đó không thay thế nhiệm vụ trước mắt của các đoàn đàm phán. Điều quan trọng là biến tuyên bố về cân bằng thành điều khoản cụ thể, có thể thực hiện và đem lại lợi ích thiết thực. Một hiệp định ổn định có thể mở thêm cơ hội hợp tác; ngược lại, thúc ép hoàn tất mà chưa xử lý thỏa đáng những điểm còn lại sẽ làm suy yếu chính mục tiêu hài hòa mà hai bên nêu ra.
Kết luận: Việt Nam xác nhận đàm phán thương mại với Mỹ vẫn tiếp diễn sau bầu cử giữa kỳ, đồng thời nhấn mạnh quan hệ kinh tế phải phát triển cân bằng và hài hòa. Đây là lập trường thực tế hơn việc đặt cược vào thay đổi chính trị: giữ đối thoại, hoàn tất những vấn đề còn lại và bảo đảm kết quả có lợi cho doanh nghiệp, người dân ở cả hai nước.
