Từ những con số đầu tiên đến đấu trường AIMO quốc tế
Tình yêu môn Toán ở trẻ em không phải tự nhiên xuất hiện mà được hình thành dần qua những trải nghiệm đầu đời với con số, qua cách cha mẹ dạy toán như một trò chơi giải quyết vấn đề, chứ không là chuỗi bài tập nhồi nhét khô khan. Khi nói về AIMO quốc tế, người ta dễ bị cuốn vào bảng thành tích, số huy chương, số thí sinh; nhưng điều đáng bàn hơn là những câu chuyện nuôi dạy con thành công ẩn phía sau: cách cha mẹ nhìn Toán học, cách họ đồng hành và cách họ biến một kỳ thi thành hành trình trưởng thành. Cuộc thi Đấu trường Toán học châu Á năm học 2025-2026 thu hút hơn 11.000 học sinh từ 22 tỉnh, thành tham gia vòng sơ loại, sau đó chọn 1.300 em vào Vòng Chung kết Quốc gia và gần 300 em đại diện Việt Nam dự Vòng Chung kết Quốc tế tại Hà Nội. Những con số này cho thấy một điều: Toán học đang là sân chơi lớn, nhưng lợi thế không hẳn thuộc về những gia đình nhiều điều kiện, mà thuộc về cha mẹ biết gieo tình yêu đúng cách.
Nguyễn Khải Hòa: Mẹ là người gieo hạt và giữ lửa
Câu chuyện của Nguyễn Khải Hòa – học sinh chuẩn bị vào lớp 7 Trường TH–THCS và THPT Sao Việt (Gia Lai) – là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của một người mẹ biết gieo hạt từ sớm. Khi còn học mẫu giáo, Hòa được mẹ cho tô số, tô hình để làm quen với Toán, tức là biến những ký hiệu trừu tượng thành hoạt động tay-mắt vui vẻ. Đó không phải là kiểu cha mẹ dạy toán bằng việc ép con làm hết cuốn vở, mà là một lời mời gọi nhẹ nhàng bước vào thế giới con số. Mẹ không chỉ dạy kỹ năng mà còn là người đồng hành, động viên em cả về tinh thần lẫn việc học, nhất là khi Hòa phải vượt qua những bài toán khó tưởng chừng không thể giải được. Chính nền tảng cảm xúc đó giúp em giữ bình tĩnh khi có mặt tại Hà Nội từ chiều 1/8 để bước vào Vòng Chung kết AIMO quốc tế 2026, sau khi đã giành Huy chương Vàng Vòng Chung kết Quốc gia và được chọn vào đội tuyển Việt Nam.
Điều đáng chú ý là cách Hòa nói về Toán: "Một bài Toán không chỉ có một cách giải... Toán giúp mình liên kết và khám phá rất nhiều điều mới". Đây không phải giọng điệu của một đứa trẻ bị buộc học thuộc công thức, mà là của người đang nhìn Toán như công cụ tư duy. Rõ ràng, mindset của cha mẹ – coi Toán là hành trình khám phá chứ không phải môn học để nhồi – đã thấm vào cách con nhìn thế giới. Trong bối cảnh một trường ở Gia Lai vẫn gặp nhiều khó khăn khi xây dựng môi trường học Toán tư duy và Toán tiếng Anh, hành trình của cô trò đến đấu trường quốc tế cho thấy địa lý và điều kiện ban đầu không phải rào cản quyết định. Khi cha mẹ và nhà trường chịu "tốn" cả mùa hè để rèn kỹ năng giải quyết vấn đề, làm quen đề tiếng Anh, và quan trọng hơn là giúp học sinh giữ tâm lý thoải mái, thì cơ hội mở ra nhiều hơn chúng ta tưởng.
Trần Sơn Hà: Khi bố biến Toán thành niềm vui chứ không là áp lực
Nếu Khải Hòa có mẹ giữ vai trò người gieo hạt, thì Trần Sơn Hà – học sinh lớp 7 Trường THCS Đặng Thai Mai – lại có một người bố biến Toán thành niềm vui hàng tối. Từ khoảng 4 tuổi, Hà đã thích đọc và ghi nhớ biển số nhà, biển số xe; nhận ra con yêu con số, vợ chồng anh Trần Thanh Bình không tạo áp lực học hành mà chọn cách đồng hành nhẹ nhàng. Những tối hai bố con cùng ngồi giải từng bài toán, có bài bố cũng phải suy nghĩ rất lâu; khi cùng tìm được lời giải, cả hai cùng vui, và đó là cách cha mẹ dạy toán: biến Toán thành hoạt động gắn kết thay vì bài kiểm tra. Với Hà, "chính bố đã giúp em nhìn Toán học bằng một góc nhìn khác: không phải môn học khô khan mà là hành trình chinh phục đầy hứng thú".
Kết quả của cách nuôi dạy con thành công này thể hiện rõ trong hành trình AIMO quốc tế: năm 2025 Hà giành Huy chương Vàng tại Tokyo, và đến Vòng Chung kết AIMO 2026 tại Hà Nội, em trở thành thí sinh duy nhất của đội tuyển Việt Nam giành Cúp Vô địch giữa hơn 1.300 thí sinh đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ. Một câu nói đáng trích là: "Tại Vòng Chung kết AIMO quốc tế 2026, đoàn học sinh Việt Nam đã xuất sắc giành được hơn 205 huy chương, giải thưởng gồm: 1 giải Vô địch, 4 giải Á quân 1, 3 giải Á quân 2, 42 huy chương Vàng, 83 huy chương Bạc, 70 huy chương Đồng và 2 giải Khuyến khích". Nhưng điều đáng nói hơn các con số là thái độ: Hà vẫn học ở trường, chiều về tự học như bao bạn; gia đình chỉ tăng cường khi giáo viên phát hiện tố chất và khuyên bồi dưỡng thêm. Bố dặn con đi thi để trải nghiệm, kết bạn, phải khiêm tốn, hòa đồng, biết học hỏi, đặt nhân cách lên trên huy chương. Đó là kiểu cha mẹ biến thành tích thành phụ phẩm của quá trình, thay vì mục tiêu duy nhất.
Tâm thế cha mẹ quyết định cách con yêu và học Toán
Điểm chung giữa Khải Hòa và Sơn Hà nằm ở tâm thế cha mẹ. Họ không hỏi con: "Được mấy điểm?" mà hỏi: "Con học được gì? Con cảm thấy thế nào?". Khi gặp bài khó, Hòa được mẹ nhắc bình tĩnh đọc kỹ đề, áp dụng những gì đã học rồi kiên nhẫn tìm lời giải; khi làm đề AIMO đầy thử thách, Hà tự nhắc mình không được cuống, làm câu chắc trước, câu khó sau, coi việc kiểm soát thời gian và cảm xúc quan trọng hơn làm nhanh. Đây không phải trùng hợp, mà là kết quả của một triết lý: Toán là một chuỗi bài toán cần chiến lược, không phải một đống công thức cần thuộc lòng.
Trong nhiều gia đình, cha mẹ dạy toán theo cách truyền thống – ép con làm thêm, nhai lại đề cũ – rồi trách con "không có năng khiếu". Hai câu chuyện AIMO cho thấy điều ngược lại: năng khiếu được nuôi dưỡng bằng cách cha mẹ nhìn Toán như công cụ tư duy và trò chơi trí tuệ. Khi cha mẹ coi việc con giữ được bình tĩnh, xây dựng thói quen tự học, biết đọc đề tiếng Anh, biết kết nối kiến thức, quan trọng không kém điểm số, thì con mới dám thử, dám sai, dám tiến bộ. Địa lý Tây Nguyên hay xứ Nghệ, trường điều kiện hạn chế hay không, rốt cuộc đều bị sức bền của tình yêu môn Toán và sự đồng hành đều đặn của gia đình vượt qua. AIMO quốc tế chỉ là sân khấu; kịch bản thật sự được viết từng tối bên bàn học – nơi cha mẹ quyết định Toán là nỗi sợ hay niềm vui của con.
