Đấu trường Toán học châu Á và hạt giống tình yêu Toán từ gia đình
Đấu trường Toán học châu Á – AIMO là kỳ thi quốc tế thường niên quy tụ hàng nghìn học sinh yêu Toán, nơi mỗi tấm huy chương phản ánh không chỉ năng lực tư duy mà còn cả hành trình bền bỉ của gia đình, nhà trường và bản thân học sinh trong việc nuôi dưỡng niềm say mê với những con số và bài toán thử thách.
Năm nay, Vòng Chung kết quốc tế AIMO diễn ra tại Hà Nội, thu hút hơn 1.300 thí sinh đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, với gần 300 học sinh của đội tuyển Việt Nam góp mặt. Đây không còn là nơi cho những “cỗ máy giải đề”, mà là Đấu trường Toán học châu Á nơi các em phải tư duy logic, sử dụng tiếng Anh và giải quyết bài toán gắn với thực tiễn. Trong bức tranh đó, điều đáng nói nhất không phải là bảng xếp hạng, mà là cách tình yêu Toán được gieo từ những con số đầu tiên trong gia đình, rồi lớn dần thành khát vọng vươn ra sân chơi khu vực.
Trần Sơn Hà: từ cậu bé đọc biển số đến Cúp AIMO vô địch
Câu chuyện của Trần Sơn Hà, học sinh lớp 7 Trường Đặng Thai Mai (Nghệ An), là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của niềm say mê được phát hiện sớm và bồi đắp đúng cách. Khi mới khoảng 4 tuổi, Hà đã thích thú với mọi con số trên đường phố, từ số nhà đến biển số xe – và người cha tinh ý không bỏ qua tín hiệu ấy.
Vợ chồng anh Trần Thanh Bình không ép con luyện thi, mà kiên nhẫn ngồi cùng giải những bài toán cơ bản, để Toán học đến với con như một trò chơi. Chỉ đến lớp 5, khi cô giáo phát hiện tố chất nổi trội và gợi ý bồi dưỡng, gia đình mới chủ động cho con học thêm, tìm kiếm các sân chơi uy tín như AIMO. Thành quả là Huy chương Vàng AIMO quốc tế tại Tokyo năm trước, tiếp nối bằng Cúp vô địch Đấu trường Toán học châu Á khi vòng chung kết diễn ra tại Hà Nội – danh hiệu cao nhất mà một học sinh Việt Nam có thể chạm tới ở kỳ thi này.
Nguyễn Khải Hòa: người mẹ gieo tình yêu Toán từ những nét tô đầu tiên
Nếu Trần Sơn Hà có người cha đồng hành từ những buổi dạo phố, thì với Nguyễn Khải Hòa (sắp vào lớp 7, Trường TH–THCS và THPT Sao Việt, Gia Lai), người đầu tiên thắp lên tình yêu Toán là mẹ. Khi Hòa còn học mẫu giáo, mẹ kiên nhẫn hướng dẫn em tô những con số, tô hình để làm quen với Toán, rồi trở thành chỗ dựa tinh thần trong mọi giai đoạn luyện tập.
Thành tích Huy chương Vàng Vòng Chung kết Quốc gia đã đưa em vào đội tuyển đại diện Việt Nam dự Vòng Chung kết quốc tế AIMO tại Hà Nội – một phần của gần 300 học sinh xuất sắc nhất cả nước. Đáng chú ý, Hòa không coi AIMO là cuộc đua điểm số, mà là cơ hội “làm hết sức để không hối tiếc”, tự bình tĩnh trước các bài toán khó, đọc kỹ đề tiếng Anh và kiên trì tìm lời giải. Đó là kiểu bản lĩnh mà không trung tâm luyện thi nào tạo ra nổi, nếu thiếu những năm tháng cha mẹ kiên nhẫn gieo thói quen suy nghĩ và không bỏ cuộc.
Nhà trường, thầy cô và vị thế mới của học sinh Toán xuất sắc Việt Nam
Gia đình là điểm khởi đầu, nhưng để những học sinh Toán xuất sắc như Hà hay Hòa bước vào Đấu trường Toán học châu Á, nhà trường và thầy cô là mắt xích không thể thiếu. Tại Gia Lai, trường Sao Việt đã xây dựng kế hoạch ôn luyện riêng khi lần đầu có học sinh dự AIMO và đoạt giải cao, từ rèn kỹ năng đọc đề tiếng Anh đến tập giải dạng bài tư duy gắn với thực tế.
Theo chia sẻ của giáo viên Toán, mục tiêu lớn nhất không phải là “săn” huy chương, mà là giúp học sinh trưởng thành, tích lũy kinh nghiệm thi quốc tế và nuôi dưỡng đam mê Toán học bền vững. Trong khi đó, AIMO – tổ chức thường niên từ năm 2012 – tạo một không gian giao lưu học thuật, tăng cường hiểu biết văn hóa, thúc đẩy tự tin và hội nhập cho thế hệ trẻ. Khi các đoàn học sinh từ hơn 20 quốc gia cùng về Hà Nội, mỗi bài làm của thí sinh Việt Nam là một lần khẳng định vị thế mới trên bản đồ toán học khu vực.
Từ huy chương đến khát vọng dài hạn của thế hệ yêu Toán
Nhìn từ câu chuyện của Trần Sơn Hà và Nguyễn Khải Hòa, dễ thấy AIMO vô địch hay Huy chương Vàng AIMO không phải điểm kết thúc, mà chỉ là cột mốc trên hành trình dài. AIMO ngày càng khó hơn, đề thi phân hóa cao, yêu cầu kết nối kiến thức và xử lý tình huống thực tế, buộc học sinh phải vượt qua khuôn khổ chương trình trên lớp.
Sau kỳ thi, các đoàn học sinh tiếp tục ở lại Hà Nội tham quan, chờ lễ trao giải rồi mới trở về địa phương – một khoảng lặng cần thiết để nhìn lại mình và hoạch định bước tiếp theo. Với những gương mặt AIMO vô địch như Sơn Hà, mục tiêu tương lai là tiếp tục trở lại sân chơi này để chinh phục danh hiệu cao hơn nữa, đồng thời lan tỏa niềm yêu Toán tới bạn bè. Và nếu có bài học nào đáng ghi nhớ cho các bậc phụ huynh, thì đó là: thay vì ép con học, hãy bắt đầu bằng việc gieo cho con niềm vui với từng con số nhỏ nhất.
