Dấu ấn của một học sinh chuyên Toán và thông điệp trung tâm
Hành trình chinh phục Olympic Toán học châu Á của Nguyễn Hoàng Phương, học sinh lớp 11A1 Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu, là câu chuyện một học sinh chuyên Toán dùng niềm say mê, khả năng tự học và thái độ đối mặt với thất bại để giành hai huy chương bạc Toán, qua đó gửi gắm bài học thực tế cho thế hệ học sinh yêu Toán khác về cách xây nền tảng kiến thức vững và giữ bản lĩnh trong môi trường học thuật cạnh tranh. Điểm mấu chốt của câu chuyện này không nằm ở tấm huy chương bạc toán lấp lánh, mà ở cách Phương đối xử với Toán học như một “món ăn ngon” và với sai lầm như một chất xúc tác. Khi nhiều học sinh chuyên toán vẫn bị cuốn vào cuộc đua thành tích, Phương lại kiên quyết quay về với những khoảng trống kiến thức, coi mỗi lần vấp ngã là một bản đồ chỉ rõ mình còn yếu ở đâu. Quan điểm ấy đáng để các bạn yêu Toán suy ngẫm trước khi lao vào các kỳ thi lớn như Olympic Toán học châu Á.
Từ những lần mất điểm đến giải Nhất quốc gia: nền móng cho huy chương bạc
Ngay từ tiểu học, Phương say mê đọc sách và giải bài ngoài chương trình, nhưng em không phải kiểu học sinh “luôn đứng đầu” ở mọi kỳ thi. Em từng mất 2 điểm ở kỳ thi vào lớp 6 vì một lỗi trong lúc làm bài và mất thêm 4,75 điểm ở kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố vì trình bày sai, dù tư duy vẫn đúng. Những cú trượt điểm này chỉ ra một sự thật không dễ chấp nhận: tư duy tốt chưa đủ, học sinh chuyên toán phải rèn cả sự cẩn trọng và kỹ năng trình bày. Lớp 9, Phương giành giải Nhì học sinh giỏi tỉnh và trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên Toán Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu. Nhưng cú sốc lớn nhất đến ở kỳ thi chọn đội dự tuyển quốc gia khi đang học lớp 10: đề quá khó, em không giải được câu nào và đành nộp bài trắng. Đây chính là ngã rẽ tư duy: thay vì níu bám vào vị trí thủ khoa hay danh hiệu học sinh giỏi, Phương chấp nhận việc “chưa đủ chín” và nhìn thất bại như một chẩn đoán trung thực về năng lực hiện tại.
Phương pháp học toán: không chạy theo thành tích, xây năng lực từ gốc
Điểm đáng giá nhất trong hành trình của Phương là cách em tái thiết lại phương pháp học toán sau kỳ thi trắng điểm. Em bỏ tư duy “phải có giải ngay” và quay về bù đắp khoảng trống kiến thức, luyện những dạng toán khó, rèn khả năng tự học và kiên trì đọc tài liệu đến cùng. Đó là cách tiếp cận mà nhiều học sinh chuyên toán nói đến nhưng ít người đủ kiên nhẫn để thực hiện. Các thầy cô trường chuyên Phan Bội Châu tạo điều kiện để Phương được học cùng khóa trên, tiếp cận chuyên đề chuyên sâu, đề thi quốc tế và sách tham khảo. Ban đầu, có tài liệu em đọc mà “không hiểu gì”, nhưng em tiếp tục đọc, hỏi thầy, hỏi bạn đến khi hiểu, rồi dùng chính trải nghiệm ấy để biến kiến thức trên lớp thành thứ dễ tiếp cận hơn. Theo thầy chủ nhiệm Trần Đại Dương, Toán học với Phương “giống như một món ăn ngon”, em có thể tập trung rất lâu và không bỏ cuộc trước bài toán khó. Phương pháp học toán ở đây rõ ràng: giáo viên không đưa ngay lời giải, học sinh phải tự tìm, tự thử, tự hình thành cách giải. Đó là mô hình tự học mà các bạn yêu Toán nên xem như tiêu chuẩn mới, không phải ngoại lệ.
Từ giải Nhất quốc gia đến huy chương bạc Olympic Toán học châu Á và quốc tế
Sau một năm kiên trì với phương pháp tự học và luyện toán khó, Phương chính thức vào đội tuyển học sinh giỏi quốc gia và giành giải Nhất với 33 điểm, xếp thứ tư toàn quốc. Thành tích này mở cánh cửa mà em đặt ra ngay từ đầu: lọt vào vòng tuyển chọn đội tuyển Olympic quốc tế. Từ đây, hành trình lên tới đỉnh cao Toán học khu vực và thế giới không còn là giấc mơ xa. Năm lớp 11, Nguyễn Hoàng Phương, học sinh lớp 11A1, Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), giành Huy chương Bạc tại Olympic Toán học châu Á – Thái Bình Dương và Huy chương Bạc Olympic Toán học quốc tế. Em trở thành nam sinh có thành tích nổi bật nhất ngành giáo dục Nghệ An trong năm, là người duy nhất của tỉnh giành hai huy chương bạc toán ở cả đấu trường châu Á và quốc tế. Quan trọng hơn, Phương được chọn tham gia International Mathematical Olympiad năm 2027, nối dài hành trình chinh phục Toán học ở cấp độ cao nhất. Thành tích này cho thấy mô hình học toán dựa trên tự học, môi trường chuyên và sự đồng hành của gia đình – nhà trường có thể tạo ra một học sinh vừa có năng lực chuyên môn, vừa có độ bền tâm lý trước áp lực thi cử.
Ý nghĩa với cộng đồng học sinh yêu Toán và giáo dục chuyên
Không khó để ca ngợi huy chương bạc, nhưng điều đáng bàn hơn là thông điệp mà hành trình của Phương gửi tới cộng đồng học sinh yêu Toán và giáo dục chuyên. Thành tích của em mang lại niềm tự hào cho gia đình, nhà trường và là dấu ấn nổi bật của ngành Giáo dục Nghệ An, song đó là kết quả của một quá trình lâu dài, trong đó năng khiếu chỉ là điểm khởi đầu. Theo hiệu trưởng Cao Thị Lan Thanh, môi trường giáo dục chuyên phải làm được nhiều hơn việc bồi dưỡng năng khiếu: nó phải xây năng lực tự học, tư duy độc lập và bản lĩnh trước áp lực cho học sinh. Hành trình của Nguyễn Hoàng Phương cho thấy thành tích cao trong Olympic Toán học châu Á hay quốc tế không chỉ đến từ tài năng, mà từ niềm say mê, sự kiên trì, phương pháp học toán đúng đắn và một hệ sinh thái giáo dục biết phát hiện, khuyến khích, đồng hành. Việc nhà trường tiếp tục tạo điều kiện cho Phương phát triển nhưng không đặt áp lực thành tích quá lớn là thông điệp mà các trường chuyên khác nên suy nghĩ: huy chương bạc toán đáng quý, nhưng càng đáng quý hơn là một người học Toán trưởng thành, không đánh mất bản thân trong cuộc đua huy chương.
