Khi “món ăn” toán học dẫn đường tới huy chương Olympic
Hành trình từ một học sinh chuyên toán đến người giành cú đúp huy chương Olympic Toán là quá trình rèn luyện tư duy, kỷ luật học tập và bản lĩnh thi đấu, trong đó niềm vui giải toán và phương pháp ôn luyện toán học khoa học đóng vai trò quyết định đến thành công ở các kỳ thi quốc tế.
Câu chuyện của Nguyễn Hoàng Phương, học sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An), cho thấy danh hiệu học sinh xuất sắc không đến từ may mắn mà từ tích lũy bền bỉ qua từng bài toán và từng lần vấp ngã. Phương giành Huy chương Bạc Olympic Toán học quốc tế (IMO) và Huy chương Bạc Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương (APMO), cú đúp huy chương Olympic Toán này khẳng định năng lực vượt trội lẫn chiều sâu của một chiến lược học tập dài hơi. Từ góc nhìn người học, đó không chỉ là thành tích để kể lại, mà là bản đồ đường đi cho những bạn trẻ đang mơ về các kỳ thi quốc tế.
Từ bài trắng đến giải Nhất quốc gia: thất bại là bài luyện khó nhất
Điều đáng nói ở Nguyễn Hoàng Phương không phải là chưa từng thất bại, mà là cách Phương biến lỗi sai thành bài học. Ngay từ cấp THCS, Phương thú nhận thường xuyên mất điểm vì những lỗi nhỏ nên rất khó giành vị trí dẫn đầu: trong kỳ thi vào lớp 6, em mất 2 điểm vì một sai sót khi làm bài, đến kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố lớp 8 lại mất 4,75 điểm do lỗi trình bày. Những vết xước này không đẹp trên bảng điểm, nhưng lại là “bài luyện” hiếm có về sự cẩn trọng.
Bước vào lớp 10 chuyên Toán Phan Bội Châu với vị thế thủ khoa đầu vào, Phương vẫn nhận cú sốc khi phải nộp gần như tờ giấy trắng trong kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia vì đề thi quá khó so với trải nghiệm trước đó. Ở nhiều học sinh, cú ngã đầu đời như vậy dễ biến thành mặc cảm. Nhưng Phương chọn cách quay lại bàn học, lấp dần những “lỗ hổng” kiến thức thay vì chạy theo danh hiệu tức thời. Kết quả là chỉ sau một năm, em giành giải Nhất học sinh giỏi quốc gia môn Toán với 33 điểm, xếp thứ 4 toàn quốc, đồng thời đạt mục tiêu lọt vào vòng tuyển chọn đội tuyển quốc tế.
Ôn luyện toán học như một thói quen sống, không chỉ là kế hoạch thi cử
Nếu phải chọn một cụm từ để mô tả phong cách học của Nguyễn Hoàng Phương, đó là “kỷ luật nhẹ nhàng”: không ồn ào nhưng liên tục. Sau những tháng tập trung cho đội tuyển quốc gia, dù có khoảng một tháng được xem là nghỉ ngơi, trên bàn Phương vẫn luôn có một chồng đề luyện do thầy cô nhóm bồi dưỡng ở Phan Bội Châu gửi tới. Mỗi ngày, em đều ngồi vào bàn như một thói quen, coi việc giải một bài khó đến cùng và tìm ra lời giải là niềm vui giúp quên cả mệt mỏi.
Điểm then chốt trong cách ôn luyện toán học của Phương là coi Toán như “món ăn ngon” chứ không là gánh nặng: gặp kiến thức mới là háo hức khám phá. Thầy chủ nhiệm Trần Đại Dương nhận xét Phương sẵn sàng gác mọi thứ sang một bên để ưu tiên cho Toán, nhưng đó không phải là sự cực đoan, mà là tập trung có mục đích. Chính thái độ này giúp em tận dụng cơ hội học cùng đàn anh dù chưa được chọn vào đội tuyển lớp 10, qua đó rút ngắn khoảng cách và vươn lên nhóm đầu đội tuyển Toán của trường ngay khi lên lớp 11.
Từ APMO đến IMO: bản lĩnh ở những kỳ thi quốc tế
Để trở thành gương mặt tiêu biểu của Nghệ An tại các kỳ thi quốc tế, Phương phải vượt qua một vòng tuyển chọn khốc liệt cho 6 thành viên chính thức của đội tuyển IMO, nơi quy tụ 50 học sinh có điểm cao nhất kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, trong đó có 20 thí sinh đoạt giải Nhất và đa số là học sinh lớp 12. Trên hành trình đó, APMO là bước đệm chiến lược: Phương xếp thứ 2 toàn đoàn Việt Nam, vừa khẳng định năng lực, vừa tạo cú hích tâm lý trước kỳ thi quyết định suất dự Olympic Toán học quốc tế.
Tại IMO tổ chức ở Thượng Hải, mỗi thí sinh phải giải 6 bài trong hai ngày với thang điểm tối đa 42. Phương làm tốt phần Đại số nhưng gặp khó với bài Hình học thứ hai, dành tới 3/4 tổng thời gian cho bài này, khiến bài số 3 không kịp đầu tư đúng mức và chỉ đạt 14 điểm ngày thứ nhất. Ngày thứ hai, em hoàn thành hai bài đầu nhưng vẫn mất 2 điểm ở bài 1 vì thiếu chi tiết trình bày, còn bài cuối cùng quá khó. Dù vậy, tổng điểm vẫn đủ để Phương giành Huy chương Bạc Olympic Toán học quốc tế, cộng thêm Huy chương Bạc APMO trước đó tạo thành cú đúp huy chương Olympic Toán đầy ấn tượng.
Lễ tuyên dương, động lực mới và thông điệp cho thế hệ sau
Chiều 7/8, lãnh đạo tỉnh Nghệ An tổ chức gặp mặt, tuyên dương những học sinh đạt thành tích xuất sắc tại các kỳ thi Olympic quốc tế và khu vực, trong đó tất cả đều là học sinh Trường THPT chuyên Phan Bội Châu. Đại diện nhóm học sinh được vinh danh, Nguyễn Hoàng Phương phát biểu rằng hai Huy chương Bạc quốc tế và khu vực ngay khi còn học lớp 11 là kết quả của quá trình học tập bền bỉ, rèn luyện tư duy, bản lĩnh và sự kiên trì vượt qua áp lực. Phương bày tỏ lòng biết ơn đối với lãnh đạo tỉnh, ngành giáo dục, thầy cô bồi dưỡng – đặc biệt là thầy Hồ Sỹ Hùng, thầy Trần Đại Dương – cùng gia đình luôn đồng hành.
Theo phát biểu tại buổi lễ, lãnh đạo ngành giáo dục kỳ vọng những học sinh xuất sắc như Phương tiếp tục phát huy tài năng, trở thành công dân ưu tú, đóng góp cho sự phát triển của quê hương và đưa giáo dục Nghệ An gặt hái thêm thành công trên các đấu trường trí tuệ quốc tế. Về phía mình, Phương xem thành tích hiện tại vừa là niềm tự hào, vừa là động lực để theo đuổi niềm đam mê khoa học, chinh phục những đỉnh cao mới và đóng góp trí tuệ cho đất nước. Với việc được vào thẳng vòng 2 tuyển chọn đội tuyển Olympic Toán quốc tế tiếp theo, em khẳng định sẽ không chủ quan mà tiếp tục học và luyện, hướng tới suất dự IMO mùa sau và một “màu huy chương khác” trong tương lai.
