Từ sách giấy đến hành trình học tập không dừng lại ở trang cuối
Bộ sách Trí tuệ nhân tạo lớp 1–12 là bộ sách AI tiểu học và phổ thông đầu tiên tại Việt Nam, kết hợp sách giấy với học liệu điện tử và hệ sinh thái AI Buddy để học sinh vừa học khái niệm, vừa thực hành với công cụ số, biến việc tiếp cận AI thành một hành trình liên tục thay vì vài tiết lý thuyết rời rạc. Năm học 2026–2027 đánh dấu lần đầu tiên giáo dục AI được đưa chính thức vào nhà trường với thời lượng 12 tiết mỗi lớp mỗi năm, từ lớp 1 đến lớp 12. Trong bối cảnh giáo viên đã dùng nhiều công cụ AI để tìm kiếm, tổng hợp thông tin và thiết kế học liệu, việc có một bộ sách chuẩn cùng hệ sinh thái công nghệ lớp học đi kèm không phải là “tiện ích thêm”, mà là điều kiện để việc dạy – học AI không trôi nổi theo trào lưu. Nói thẳng: nếu chỉ để học sinh “tự bơi” với chatbot, giáo dục AI sẽ biến thành luyện mẹo chứ không phải hình thành năng lực.
Thỏa thuận chiến lược: khi 70 năm xuất bản gặp tư duy công nghệ
Điểm đáng chú ý nằm ở nền tảng hợp tác phía sau bộ sách. Ngày 13/3/2025, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Viettel Solutions ký thỏa thuận hợp tác chiến lược về chuyển đổi số và phát triển giải pháp công nghệ giáo dục. Một bên có gần 70 năm kinh nghiệm xuất bản, hiểu chương trình, giáo viên và cách nội dung đi vào trường học; bên kia mang đến tư duy nền tảng số, khả năng biến nội dung thành trải nghiệm tương tác, thực hành và có thể mở rộng trong môi trường số. Theo thỏa thuận, hai bên cùng nghiên cứu và xây dựng hệ sinh thái giáo dục số phục vụ học sinh, giáo viên, nhà trường, đồng thời phát triển giải pháp hỗ trợ hoạt động dạy và học. Đây không phải là câu chuyện “công nghệ nhảy vào thay giáo dục”, mà là sự phân vai rõ ràng: nội dung vẫn do chuyên gia giáo dục dẫn dắt, công nghệ được dùng để kéo kiến thức ra khỏi trang sách, đưa vào không gian học tập sống động.
AI Buddy: trợ lý số biến sách AI thành lớp học mở rộng
Nếu bộ sách là khung nội dung, thì hệ sinh thái AI Buddy chính là phần linh hồn giúp học sinh tiếp tục học ngay cả khi đã đóng sách. Bộ tài liệu không chỉ có sách giấy mà còn kết hợp học liệu điện tử và hệ sinh thái thực hành trực tuyến AI Buddy, phát triển cùng Viettel Solutions. Học sinh không dừng ở việc đọc về cách máy tính nhận diện hình ảnh; các em có thể nhập dữ liệu vào Sense Learner, tự huấn luyện mô hình AI từ hình ảnh, âm thanh thực tế và quan sát kết quả. Với Block Studio, các em lập trình kéo – thả để tạo dự án mà không cần biết code, biến khái niệm thành sản phẩm cụ thể. AI Buddy không trả lời thẳng như chatbot thông thường mà gợi ý từng bước, buộc học sinh suy nghĩ và tự tìm lời giải, đồng thời bảo đảm nội dung trả lời lấy từ nguồn có bản quyền. Nói cách khác, hệ sinh thái AI Buddy được thiết kế để chống lại thói quen “hỏi cho xong”, khuyến khích quá trình tư duy thay vì sao chép.
Giáo viên trong kỷ nguyên công nghệ lớp học: giảm áp lực, tăng chiều sâu
Việc đưa AI vào chương trình chính khóa không chỉ là câu chuyện của học sinh. Các công cụ AI từng giúp giáo viên tìm kiếm, tổng hợp thông tin và thiết kế học liệu, nhưng đồng thời tạo thêm áp lực: phải soạn giáo án mới, thiếu công cụ thực hành, lo học sinh lạm dụng công nghệ. Nhu cầu về một bộ sách giảng dạy chính thống, đồng thời là tài liệu tham khảo để thầy cô giảm áp lực và hướng học sinh dùng AI mà không phụ thuộc vào nó là rất rõ ràng. AI Buddy hỗ trợ cả giáo viên lẫn học sinh: từ phía giáo viên, trợ lý này tự động hóa nhiều công đoạn chuyên môn phức tạp, rút ngắn thời gian chuẩn bị bài giảng; kết quả làm bài của học sinh được cập nhật trực tuyến, giúp giáo viên nắm bắt tình hình học tập và điều chỉnh dạy học kịp thời. Ở đây, công nghệ lớp học không thay thế vai trò sư phạm, mà giải phóng giáo viên khỏi phần việc cơ học để tập trung vào tương tác, vấn đáp, thuyết trình – những hoạt động mà giáo dục AI đòi hỏi phải được tăng cường.
Từ lớp học vật lý đến không gian số K12Online: một hệ sinh thái đang hình thành
Điểm mạnh của bộ sách AI và hệ sinh thái AI Buddy là không bị giới hạn trong một vài trường thí điểm. Hệ sinh thái này được kết nối đồng bộ trực tiếp với K12Online – nền tảng học và thi trực tuyến của Viettel – giúp các trường ở mọi vùng miền đều có thể tiếp cận giáo dục AI một cách bình đẳng và hiệu quả. Theo thiết kế, bộ sách dùng mô hình lai: kết hợp sách in với học liệu số, công cụ thực hành và nền tảng hỗ trợ dạy học. Viettel Solutions không chỉ cung cấp hạ tầng mà còn tham gia tư vấn, xây dựng và sản xuất học liệu, phần mềm thực hành, phát triển học liệu số và công cụ hỗ trợ quá trình học AI, biến nội dung từ sách in thành trải nghiệm thực tế. Điều này có một hàm ý quan trọng: khi học sinh rời lớp học, hành trình học tập không dừng lại; các em có thể tiếp tục tương tác với AI Buddy, Block Studio, Sense Learner trên môi trường trực tuyến, nối liền lớp học vật lý với không gian số. Nếu được triển khai nhất quán, đây sẽ là bước chuyển từ dạy học theo tiết sang học tập liên tục, nơi sách chỉ là điểm khởi đầu chứ không phải điểm kết thúc.
