Quyết định 132/2026: Thay đổi luật chơi trong an toàn nhà ở
Tiêu chí phòng chống thiên tai cho nhà ở Hà Nội là bộ quy định bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn nhà ở, từ khâu lựa chọn vị trí, thiết kế, thi công đến sử dụng, với mục tiêu giảm thiểu thiệt hại về người, công trình và tài sản, đồng thời không làm gia tăng rủi ro thiên tai cho cộng đồng.
Điểm mấu chốt là: từ nay, mọi hộ gia đình xây nhà ở Hà Nội không chỉ tuân thủ quy định xây dựng thông thường mà còn phải đáp ứng bộ tiêu chí phòng chống thiên tai riêng. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường đã ký ban hành Quyết định số 132/2026 quy định các tiêu chí bảo đảm yêu cầu phòng, chống thiên tai đối với công trình, nhà ở thuộc quyền sở hữu của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố. Quy định này bao trùm toàn bộ quá trình từ xây dựng, cải tạo đến quản lý, vận hành và sử dụng công trình nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân, không làm gia tăng rủi ro thiên tai.
Theo quyết định, các tiêu chí được áp dụng trong quá trình xây dựng, quản lý, vận hành và sử dụng công trình, nhà ở thuộc quyền sở hữu của hộ gia đình, cá nhân. Nói cách khác, nếu bạn là chủ nhà, bạn không còn quyền “xây theo ý thích” mà phải gắn trách nhiệm với an toàn nhà ở và an toàn cộng đồng. Đây là bước đi cần thiết khi thời tiết ngày càng cực đoan, và Hà Nội với mật độ dân cư dày đặc không thể chấp nhận những công trình yếu thế trước bão lũ.
Ai bắt buộc phải tuân thủ và vì sao không thể đứng ngoài?
Quy định mới không chỉ nhắm tới các dự án lớn mà tác động trực tiếp đến từng hộ gia đình. Đối tượng áp dụng là hộ gia đình, cá nhân sử dụng công trình, nhà ở thuộc quyền sở hữu của mình; đồng thời bao gồm cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến công tác phòng chống thiên tai trong quá trình xây dựng, quản lý, vận hành và sử dụng công trình, nhà ở.
Về bản chất, thành phố đang chuyển từ tư duy “chống đỡ khi thiên tai xảy ra” sang “thiết kế nhà ở có khả năng chống chịu ngay từ đầu”. Công tác phòng chống thiên tai được yêu cầu thực hiện thường xuyên, liên tục trong cả ba giai đoạn trước, trong và sau khi xảy ra thiên tai; phù hợp đặc điểm, điều kiện của Hà Nội và phân vùng rủi ro thiên tai theo địa bàn nếu có. Nghĩa là an toàn nhà ở không còn là việc làm theo mùa mưa bão, mà là nghĩa vụ suốt vòng đời công trình.
Thành phố khuyến khích người dân áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật và hướng dẫn của cơ quan chuyên môn khi xây dựng, sửa chữa nhà ở, đồng thời yêu cầu các khâu lựa chọn vị trí, phương án thiết kế, vật liệu và biện pháp thi công phải tính toán kỹ các tác động tiêu cực của thiên tai. Đây không phải khuyến cáo mềm; nếu coi nhẹ, chủ nhà sẽ tự đặt mình và hàng xóm vào vùng rủi ro, đồng thời đối mặt với nguy cơ không được cấp phép hoặc bị xử lý khi xảy ra sự cố.
Tiêu chí nhà ở Hà Nội: Từ bản vẽ đến công trình thực tế
Quyết định 132/2026 đặt ra một loạt tiêu chí cụ thể cho quá trình đầu tư xây dựng, cải tạo, sửa chữa công trình, nhà ở. Đầu tiên, việc lựa chọn vị trí, phương án thiết kế, kết cấu, vật liệu và biện pháp thi công phải tính toán, xem xét các yếu tố bất lợi, ảnh hưởng, tác động của từng loại hình thiên tai, sự cố có thể xảy ra. Thành phố yêu cầu hạn chế bố trí, xây dựng công trình, nhà ở tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai, nhất là lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất và động đất.
Quy định bao trùm toàn bộ quá trình từ xây dựng, cải tạo đến quản lý, vận hành và sử dụng công trình nhằm bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, không làm gia tăng rủi ro thiên tai. Các tiêu chí được áp dụng đối với tất cả hoạt động trong quá trình xây dựng, quản lý, vận hành và sử dụng công trình, nhà ở, nhằm bảo đảm an toàn về người, công trình, tài sản; giảm thiểu thiệt hại và không làm gia tăng hoặc phát sinh rủi ro thiên tai.
Thành phố khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật và khuyến cáo của cơ quan chuyên môn về bảo đảm an toàn công trình, nhà ở trước thiên tai. Điều này cho thấy tiêu chí nhà ở Hà Nội không chỉ là “bộ giấy tờ” hành chính mà là khuôn khổ kỹ thuật buộc chủ nhà phải nâng chất lượng thiết kế và thi công, nếu muốn căn nhà của mình tồn tại an toàn trong bối cảnh khí hậu ngày càng khắc nghiệt.
Các vùng rủi ro: Khi nào phải dừng thi công, xây ở đâu thì nên tránh?
Một trong những yêu cầu mạnh mẽ nhất của Quyết định 132/2026 là dừng thi công khi thiên tai đe dọa. Khi có cảnh báo rủi ro thiên tai từ cấp 2 trở lên, chủ công trình, nhà ở phải dừng thi công và triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn. Đây là ranh giới rõ ràng: tiếp tục xây dựng trong điều kiện nguy hiểm là hành vi thiếu trách nhiệm với chính người lao động và cộng đồng xung quanh.
Thành phố yêu cầu hạn chế bố trí, xây dựng công trình, nhà ở tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai; nhất là các loại hình thiên tai như lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất, động đất. Với các khu vực thường xuyên xảy ra lũ, ngập lụt như bờ, bãi, ven sông, suối hoặc khu vực được xác định theo bản đồ phân vùng rủi ro thiên tai do lũ, ngập lụt, nền hoặc sàn tầng một công trình, nhà ở phải được tính toán để bảo đảm an toàn với mực nước lũ, ngập lụt cao nhất đã xảy ra tại khu vực.
Không dừng ở cao độ nền, phương án thiết kế, kết cấu, vật liệu và biện pháp thi công tại các khu vực này cũng phải bảo đảm phù hợp, an toàn khi xảy ra lũ, ngập lụt dài ngày; đồng thời phải có giải pháp bảo đảm an toàn về điện. Đây là điểm mà nhiều chủ nhà thường bỏ qua, dẫn đến tình trạng điện chập cháy, nước tràn nền, công trình xuống cấp nhanh. Với quy định mới, sự “tiện lợi trước mắt” phải nhường chỗ cho an toàn nhà ở lâu dài.
Hướng dẫn triển khai: Chủ nhà Hà Nội nên bắt đầu từ đâu?
Để không bị động trước bộ tiêu chí phòng chống thiên tai, chủ nhà cần coi đây là một phần không thể tách khỏi kế hoạch xây nhà. Trước hết, khi lên ý tưởng và tìm đất, cần ưu tiên khu vực ít nguy cơ thiên tai, tránh bờ, bãi, ven sông, suối nếu đã được cảnh báo lũ, ngập lụt hoặc thuộc vùng phân loại rủi ro cao. Việc “lách” bằng cách xây tạm, xây nhỏ ở vùng nguy hiểm không còn là lựa chọn khôn ngoan.
Tiếp theo, khi thiết kế, hãy làm việc với kiến trúc sư và kỹ sư có kinh nghiệm về phòng chống thiên tai, yêu cầu họ tính toán mực nước lũ cao nhất từng xảy ra và bố trí cao độ nền, hệ kết cấu phù hợp. Thành phố khuyến khích hộ gia đình áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn và khuyến cáo của cơ quan chuyên môn về bảo đảm an toàn công trình, nhà ở trước thiên tai. Nói thẳng, nếu nhà thầu không biết hoặc bỏ qua các yêu cầu này, bạn nên xem lại lựa chọn của mình.
Cuối cùng, hãy xây dựng thói quen quản lý, vận hành nhà ở theo tư duy “ba giai đoạn”: trước mùa thiên tai thì kiểm tra, gia cố; trong thiên tai thì dừng các hoạt động nguy hiểm, bảo đảm an toàn về điện, kết cấu; sau thiên tai thì đánh giá lại hư hỏng, sửa chữa đúng kỹ thuật. Quy định đã rõ, tiêu chí cũng đã ban hành; câu hỏi còn lại là mỗi chủ nhà Hà Nội sẽ chọn đứng về phía an toàn, hay phó mặc căn nhà – và gia đình mình – cho may rủi.
