Cải tạo chung cư cũ: chương trình đô thị hóa, không chỉ “thay áo” căn hộ
Cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội là chương trình tái thiết những nhà xuống cấp, thuộc diện phải phá dỡ, bằng các công trình mới an toàn hơn, hiện đại hơn và gắn với chỉnh trang tổng thể không gian đô thị; đây không chỉ là việc sửa chữa vài hạng mục, mà là quá trình đổi mới căn hộ, tái cơ cấu khu dân cư và sắp xếp lại quỹ đất, ảnh hưởng trực tiếp đến chỗ ở và sinh kế của hàng nghìn hộ gia đình trong nhiều thập kỷ tới. Điểm đáng nói là thành phố đã chuyển từ xử lý từng khu tập thể riêng lẻ sang cách tiếp cận chương trình tổng thể, xem cải tạo chung cư cũ như trục chính của chiến lược chung cư Hà Nội 2030. Điều này báo hiệu những thay đổi lớn về không gian sống, mật độ dân cư và hạ tầng xung quanh. Ai đang sở hữu hoặc sinh sống trong các tòa nhà xuống cấp sẽ chịu tác động trực tiếp, vì thế cần chủ động nắm thông tin và chuẩn bị tâm thế tham gia.
Kế hoạch 20.000 căn hộ trước 2030: quy mô chưa từng có và ý nghĩa với cư dân
Theo mục tiêu được thành phố đặt ra, đến năm 2030, Hà Nội sẽ hoàn thành cải tạo khoảng 20.000 căn hộ thuộc diện phải phá dỡ và đến năm 2035 hoàn thành chỉnh trang, tái thiết khoảng 2.160 nhà chung cư. Đây là bước tăng tốc rõ rệt sau nhiều năm cải tạo chung cư cũ bị chậm bởi điểm nghẽn về cơ chế và quy trình triển khai. Chương trình này không chỉ giải quyết nguy cơ mất an toàn từ các nhà xuống cấp, mà còn là cơ hội đổi mới căn hộ cho hàng chục nghìn hộ dân: từ cầu thang cũ, hành lang chật tới hệ thống phòng cháy chữa cháy lạc hậu. Thành phố đặt mục tiêu bảo đảm an toàn cho người dân và đồng thời hình thành diện mạo đô thị hiện đại, đồng bộ hơn. Với quy mô đó, bất kỳ cư dân chung cư Hà Nội nào thuộc diện cải tạo cũng cần nhìn đây như một dự án “tái khởi động cuộc sống”, không phải thay đổi nhỏ nhặt.
Từ 23B Hàng Tre đến các khu tập thể khác: hình mẫu của một dự án tái thiết
Khu tập thể 23 Hàng Tre – 162 Trần Quang Khải, trong đó có chung cư 23B Hàng Tre, đang trở thành ví dụ điển hình cho đợt cải tạo mới. Khu này rộng khoảng 1.485 m², hiện có 4 tòa nhà 5 tầng với 85 căn hộ, được xây từ những năm 1980 làm nơi ở cho cán bộ, công nhân viên và đã gắn bó với khoảng 110 hộ dân suốt 40 năm. Sau nhiều thập kỷ, tòa nhà đã xuống cấp rõ rệt: cơi nới tự phát ảnh hưởng chất lượng kết cấu, tường nứt, bong tróc, cột dầm lộ sắt, hệ thống phòng cháy chữa cháy chắp vá, không đáp ứng tiêu chuẩn hiện nay. Vì vậy, nhiều hộ dân đã mong mỏi cải tạo, xây dựng lại từ lâu. Theo phương án tái thiết, công trình mới sẽ gồm một khối 7 tầng phía ngoài và một khối 21 tầng phía trong, kết hợp 3 tầng hầm – minh chứng cho hướng phát triển chung cư cao tầng, sử dụng quỹ đất hiệu quả hơn ngay giữa khu phố cũ.
Vì sao Hà Nội tăng tốc lúc này: tháo điểm nghẽn thể chế để bảo vệ cư dân
Thời gian qua, tiến độ cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội không đạt kỳ vọng vì vướng cơ chế chính sách và quy trình. Các khâu xác định chủ đầu tư, cân đối lợi ích giữa người dân và doanh nghiệp, quy hoạch và bài toán quỹ đất khiến nhiều dự án kéo dài. Trong bối cảnh đó, thành phố đang đẩy mạnh cải tạo khu tập thể cũ trên cơ sở cụ thể hóa Luật Thủ đô và các cơ chế đặc thù mới. Tháng vừa qua, Hội đồng nhân dân thành phố đã thông qua Nghị quyết số 66, bổ sung nhiều cơ chế, chính sách nhằm tạo hành lang pháp lý tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tiến độ cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ. Sau khi nghị quyết có hiệu lực, thành phố sẽ khẩn trương kiểm định các chung cư cũ để xác định những công trình thuộc diện phải phá dỡ, lập danh mục, trình phê duyệt và từ đó lựa chọn chủ đầu tư. "Khi cơ chế rõ ràng, trách nhiệm được phân định cụ thể, thời gian chuẩn bị đầu tư có thể được rút ngắn" – nhận định này cho thấy sự kỳ vọng vào chuyển biến thực chất trong giai đoạn mới.
Người ở chung cư cũ nên nhìn chương trình cải tạo như một bản kế hoạch cuộc sống
Việc cải tạo chung cư cũ không đơn thuần là xây một công trình mới, mà liên quan trực tiếp đến quyền lợi, chỗ ở và sinh kế của hàng nghìn hộ dân. Với mục tiêu đến 2030 và 2035 đã đặt ra, không ít gia đình sẽ phải di chuyển, điều chỉnh công việc, học hành của con cái và thói quen sinh hoạt. Nhiều cư dân như bà Hoa ở tổ dân phố Lý Thái Tổ 2 chia sẻ mong muốn lớn nhất là có nơi ở khang trang hơn, điều kiện sinh hoạt, đi lại thuận tiện và cuộc sống bớt khó khăn. Nếu các cơ chế mới được triển khai hiệu quả, Hà Nội có thể đồng thời bảo đảm an toàn, cải thiện chất lượng sống cho cư dân và tái cấu trúc những khu vực đô thị đã hình thành từ nhiều thập kỷ trước. Điều mà mỗi chủ căn hộ cần làm là chủ động cập nhật thông tin về quá trình kiểm định, dự án thuộc diện phá dỡ, phương án tái thiết khu mình đang ở, từ đó chuẩn bị kế hoạch tài chính và sinh hoạt phù hợp. Cải tạo chung cư cũ, nếu được nhìn như một bản kế hoạch cuộc sống, sẽ bớt là nỗi lo và trở thành cơ hội nâng cấp nơi ở cho cả gia đình.
