Chuẩn bị sức khỏe tựu trường: việc quan trọng hơn cả chiếc cặp mới
Chuẩn bị sức khỏe tựu trường là quá trình cha mẹ chủ động xây dựng cho trẻ chế độ dinh dưỡng đầy đủ, giấc ngủ điều chỉnh hợp lý, vận động thường xuyên, vệ sinh cá nhân tốt và tinh thần sẵn sàng, nhằm giúp trẻ thích nghi với môi trường học đường đông người, lịch sinh hoạt mới và giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm khi bước vào năm học mới. Nếu ta chỉ chăm chăm mua sách vở, đồng phục mà bỏ qua sức khỏe, tiếng trống khai giảng có thể mở đầu cho một chuỗi ngày con mệt mỏi, ốm vặt. Theo bác sĩ chuyên khoa II Hoàng Quốc Tưởng, phụ huynh hoàn toàn có thể chủ động tạo những thói quen lành mạnh để hỗ trợ sức khỏe và khả năng đáp ứng miễn dịch cho trẻ. Đây không phải “việc làm thêm” mà là nền tảng để con học tập lâu dài.
Bước 1–2: Chế độ dinh dưỡng trẻ em và tiêm chủng – xây hàng rào đề kháng
Không có thực phẩm thần kỳ nào giúp con khỏe lên chỉ sau vài ngày. Một chế độ dinh dưỡng trẻ em đa dạng, đủ nhóm chất và được duy trì đều đặn mới tạo nên nền tảng miễn dịch vững vàng. Phụ huynh cần xây dựng bữa ăn có đủ năng lượng, protein, chất béo tốt, vitamin, khoáng chất và nhắc con uống đủ nước mỗi ngày. Với trẻ nhẹ cân, suy dinh dưỡng hoặc thấp còi, việc tự ý bổ sung đủ loại sữa, thuốc bổ ở nhà thường chỉ khiến cha mẹ tốn công mà hiệu quả mù mờ; bác sĩ khuyến cáo nên đưa trẻ đi thăm khám sớm để đánh giá đúng tình trạng và nguyên nhân. Song song đó, tiêm chủng đầy đủ là lớp “lá chắn” thứ hai, giảm nguy cơ mắc và diễn biến nặng của nhiều bệnh truyền nhiễm khi con trở lại môi trường đông bạn bè.
Bước 3–4: Tăng cường vận động và điều chỉnh giấc ngủ học sinh
Sau mùa hè thả lỏng, nhiều trẻ quen ngủ nướng, ngồi hàng giờ trước điện thoại, máy tính. Nếu không chỉnh lại, cơ thể khó bắt nhịp với giờ vào học sớm, con uể oải ngay từ tuần đầu tiên. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ vận động mỗi ngày: bắt đầu buổi sáng bằng 5–10 phút vươn vai, đi bộ, nhảy dây rồi tăng dần thời gian. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trẻ em và thanh thiếu niên 5–17 tuổi cần vận động mức vừa đến mạnh ít nhất 60 phút mỗi ngày trong tuần. Cùng với đó, điều chỉnh giấc ngủ học sinh cần được thực hiện từ 1–2 tuần trước khai giảng: cho con đi ngủ và thức dậy sớm hơn khoảng 15 phút mỗi ngày, giữ giờ giấc ổn định. Trẻ 6–12 tuổi cần ngủ 9–12 giờ, còn 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi ngày. Giấc ngủ thiếu sẽ bào mòn sức khỏe và hệ miễn dịch.
Bước 5: Vệ sinh cá nhân trẻ – thói quen nhỏ, sức khỏe lớn
Trường học là nơi nhiều trẻ cùng ăn, chơi, học, nên vi khuẩn, virus càng dễ “đi nhờ” từ tay này sang tay khác. Chuẩn bị sức khỏe tựu trường mà bỏ qua vệ sinh cá nhân trẻ là một thiếu sót lớn. Cha mẹ cần dạy con rửa tay đúng cách và đúng thời điểm: trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi vui chơi hoặc khi tay bẩn. Thêm vào đó là thói quen vệ sinh mũi họng phù hợp. Một yêu cầu nghe có vẻ nhỏ nhưng rất quan trọng: hạn chế đưa tay lên mũi, miệng, mắt khi chưa rửa tay. Lạm dụng kháng sinh mỗi lần con ốm vặt không thể thay thế các thói quen vệ sinh cơ bản, thậm chí còn gây hại hệ vi sinh vật bảo vệ cơ thể. Phòng bệnh bằng hành vi hàng ngày luôn hiệu quả và an toàn hơn chạy theo thuốc khi bệnh đã xuất hiện.
Bước 6: Chuẩn bị tinh thần khai giảng và theo dõi sức khỏe chủ động
Một năm học mới không bắt đầu từ tiếng trống khai giảng, mà từ những ngày cha mẹ cùng con chuẩn bị tinh thần và lịch sinh hoạt phía trước. Điều chỉnh giấc ngủ, duy trì vận động và giữ tâm thế tích cực từ 1–2 tuần trước ngày khai giảng giúp trẻ tỉnh táo, khỏe khoắn hơn khi trở lại lớp. Hãy cùng con sắp xếp góc học tập, kiểm tra sách vở, dụng cụ, đặt ra vài mục tiêu nhỏ cho năm học; những việc này khiến trẻ thấy mình chủ động chứ không bị “lôi” vào trường. Đồng thời, cha mẹ không nên đợi đến khi trẻ bệnh nặng mới đi khám. Những dấu hiệu bất thường về dinh dưỡng, tăng trưởng, việc con ốm vặt nhiều, hay mệt kéo dài đều cần được bác sĩ đánh giá sớm. Một nam sinh 17 tuổi từng chỉ nghĩ mình cảm cúm với đau mỏi người, chảy nước mũi, nhưng sau đó rơi vào ngừng tim nguy kịch vì viêm cơ tim. Sự chủ quan với triệu chứng sớm luôn là rủi ro lớn nhất.
