Vì sao phải tăng sức đề kháng cho trẻ trước mùa tựu trường?
Tăng sức đề kháng trẻ em trước khi tựu trường là quá trình cha mẹ chủ động xây dựng dinh dưỡng hợp lý, giấc ngủ ổn định, vận động thường xuyên, vệ sinh cá nhân đúng cách và chuẩn bị tâm lý tích cực, nhằm giúp cơ thể trẻ thích ứng với môi trường học đường đông người, giảm nguy cơ mắc bệnh hô hấp, tiêu hóa và các bệnh truyền nhiễm thường gặp khi bước vào năm học mới. Khi năm học mới bắt đầu, trẻ phải thay đổi nhịp sinh hoạt sau kỳ nghỉ hè, tiếp xúc với nhiều bạn bè trong lớp, đây là thời điểm các virus, vi khuẩn dễ lây lan khiến trẻ ốm vặt nhiều hơn. Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, trẻ thuộc thể “tạng phủ non nớt, hình khí chưa đầy đủ”, tỳ và phế chưa phát triển hoàn thiện nên chính khí yếu, dễ bị ngoại tà xâm nhập. Vì vậy, chuẩn bị tựu trường không thể chỉ là xếp sách vở; đó phải là kế hoạch chăm sóc tổng thể để hệ miễn dịch của trẻ đủ mạnh bước vào năm học.
Dinh dưỡng: nền tảng của sức đề kháng trẻ em
Nếu coi bệnh tật là “bài kiểm tra” thì chế độ dinh dưỡng cho trẻ chính là phần ôn tập quan trọng nhất. Theo bác sĩ chuyên khoa II Hoàng Quốc Tưởng, cha mẹ có thể chủ động xây dựng cho trẻ những thói quen lành mạnh để hỗ trợ sức khỏe và khả năng đáp ứng miễn dịch. Ông nhấn mạnh trẻ cần được ăn đa dạng, đủ các nhóm chất, uống đủ nước mỗi ngày để bảo đảm năng lượng và vi chất cho tăng trưởng. Về góc nhìn Đông y, ThS.BS. Nguyễn Quang Dương cho rằng kiện tỳ là nền tảng giúp trẻ khỏe mạnh, vì tỳ khí đầy đủ mới sinh hóa khí huyết đi nuôi dưỡng toàn cơ thể. Điều đó có nghĩa là cha mẹ nên ưu tiên thực phẩm dễ tiêu như gạo tẻ, thịt nạc, cá, trứng, bí đỏ, khoai lang, cà rốt, đậu xanh, hạt sen, hạn chế đồ ăn nhanh, nước ngọt có ga, món quá nhiều đường hoặc dầu mỡ.
| Nhóm thực phẩm | Ví dụ nên ưu tiên | Thói quen cần tránh |
|---|---|---|
| Tinh bột dễ tiêu | Cơm từ gạo tẻ, khoai lang | Ăn vặt liên tục, bỏ bữa sáng |
| Đạm lành mạnh | Thịt nạc, cá, trứng | Ăn quá no, nhiều đồ lạnh |
| Rau, trái cây | Rau xanh, quả giàu vitamin C như cam, quýt, bưởi, ổi | Lạm dụng đồ ngọt, thức uống có ga |
Giấc ngủ, vận động và xoa bóp: bộ ba giúp cơ thể hồi phục
Không ít phụ huynh tập trung mua sữa, thuốc bổ nhưng lại bỏ qua giấc ngủ trẻ học sinh và hoạt động thể chất – những yếu tố tác động trực tiếp đến sức đề kháng. Lịch học mới dễ khiến giờ giấc sinh hoạt của trẻ đảo lộn, nhưng cha mẹ nên duy trì thời gian đi ngủ và thức dậy tương đối ổn định, khuyến khích trẻ ngủ sớm và ngủ đủ theo lứa tuổi. Nguồn Đông y khuyến nghị trẻ nên ngủ đúng giờ, tốt nhất khoảng 21h30 để cơ thể phục hồi và chính khí được nuôi dưỡng tốt hơn. Bên cạnh đó, trẻ cần vận động và vui chơi ngoài trời phù hợp với tuổi, thay vì ngồi hàng giờ trước tivi, điện thoại hay máy tính bảng. Vận động đều giúp tăng tuần hoàn, hỗ trợ miễn dịch và giảm căng thẳng học tập. Ngoài ra, cha mẹ có thể xoa bóp nhẹ nhàng 5-10 phút mỗi ngày như xoa bụng, hai bàn tay, gan bàn chân, vuốt dọc cột sống để nâng cao thể trạng, nhưng không nên thực hiện khi trẻ đang sốt cao, có bệnh cấp tính hoặc vùng da bị tổn thương.
Vệ sinh cá nhân và tiêm chủng: lớp “áo giáp” trước môi trường tập thể
Môi trường trường học luôn tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm, nên vệ sinh trường học chỉ là một phần; điều quyết định vẫn là thói quen vệ sinh cá nhân của từng trẻ. Khi nhiều bạn cùng sinh hoạt, ăn uống, vui chơi, việc rửa tay đúng cách và thường xuyên giúp hạn chế đưa virus, vi khuẩn vào cơ thể. Cha mẹ cần hướng dẫn trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi ngoài trời hoặc bất cứ khi nào tay bị bẩn. Đồng thời, nên rèn trẻ vệ sinh mũi họng và tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa tay. Theo khuyến cáo, trẻ cũng cần được đeo khẩu trang khi cần thiết, che miệng khi ho hoặc hắt hơi và tiêm chủng đầy đủ để phòng bệnh truyền nhiễm. Tiêm vaccine không chỉ giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn hạn chế khả năng bệnh diễn biến nặng. Cha mẹ đừng chờ đến khi trường yêu cầu giấy tờ; hãy chủ động kiểm tra sổ tiêm và hoàn thành trước ngày tựu trường.
Chuẩn bị tinh thần và lưu ý khi chăm sóc trẻ trước năm học mới
Một năm học khỏe mạnh không thể tách khỏi trạng thái tinh thần thoải mái. Khi chuẩn bị tựu trường, cha mẹ nên cùng con nói về lịch học mới, giúp con hình dung trước các hoạt động, từ đó giảm căng thẳng và lo lắng. Các chuyên gia Đông y nhấn mạnh chính khí mạnh không chỉ nhờ thuốc mà còn hình thành từ lối sống khoa học: ngủ đủ, vận động ngoài trời, hạn chế thiết bị điện tử và tâm lý nhẹ nhàng khi bước vào năm học. Quan trọng hơn, sức đề kháng trẻ em không thể cải thiện bằng cách tự ý mua thuốc bổ hay thảo dược. Không có một bài thuốc nào phù hợp với mọi trường hợp; việc tự sử dụng có thể không hiệu quả, thậm chí ảnh hưởng sức khỏe nếu dùng sai cách. Với trẻ nhẹ cân, suy dinh dưỡng, thấp còi hoặc thường xuyên ốm vặt, cha mẹ không nên chỉ tự bổ sung thực phẩm tại nhà mà cần đưa trẻ đi khám sớm để bác sĩ đánh giá nguyên nhân và có hướng can thiệp phù hợp.
