Dạ cổ Cầm Thi: Khi sân khấu tìm đến người trẻ thay vì chờ đợi
Dạ cổ Cầm Thi là chuỗi chương trình biểu diễn cải lương truyền thống và nghệ thuật dân gian Việt được thiết kế định kỳ, hướng đến học sinh, sinh viên, với mục tiêu đưa sân khấu chuyên nghiệp đến gần hơn môi trường giáo dục, tạo một không gian thưởng thức nghệ thuật quen thuộc như những giờ học ngoại khóa mở rộng cảm xúc và tri thức.
Điểm đáng nói nhất của Dạ cổ Cầm Thi là lựa chọn đi ngược quán tính: thay vì chờ giới trẻ tự tìm đến sân khấu, nhà hát đã quyết định chủ động bước vào thế giới học đường. Tối 28-9, tại Nhà hát Đoàn Nghệ thuật Cải lương Tây Đô trên đường Trần Hưng Đạo, phường Ninh Kiều, chương trình đã thu hút đông đảo học sinh, sinh viên đến xem và tham gia biểu diễn. Sự hiện diện kín ghế của khán giả trẻ là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: cải lương truyền thống có còn chỗ đứng hay không. Vấn đề không nằm ở bản thân loại hình, mà ở cách chúng ta mang nó đến với người trẻ.
Biểu diễn sân khấu cho học sinh: Từ lớp học đến ghế khán phòng
Dạ cổ Cầm Thi không phải là một đêm diễn ngẫu hứng, mà là kết quả của sự phối hợp có chủ đích giữa Đoàn Nghệ thuật Cải lương Tây Đô, Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ, Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố, Trường Đại học FPT – Phân hiệu Cần Thơ và Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ. Chính mạng lưới này biến sân khấu thành phần nối dài tự nhiên của nhà trường, chứ không phải một hoạt động xa lạ bên ngoài cổng trường.
Khi những trích đoạn cải lương như “Miền nhớ”, “Tiếng thét nơi pháp trường”, tốp ca múa “Phương Nam một khúc tự tình” hay ca cảnh “Chung sắc mai đào” được trình diễn, học sinh không chỉ ngồi xem mà còn nhìn thấy những gì các em học trong sách – lịch sử, địa lý, văn học – hiện lên bằng hình tượng nhân vật sống động. Đó là một kiểu “biểu diễn sân khấu học sinh” đúng nghĩa: sân khấu trở thành lớp học mở, nơi câu chuyện lịch sử được kể bằng cảm xúc, ánh sáng và âm nhạc. Câu chuyện ở đây không phải dạy thêm kiến thức, mà là dạy cách cảm bằng nghệ thuật.
Cải lương truyền thống và nghệ thuật dân gian Việt trong mắt thế hệ Gen Z
Nhiều người thường mặc định cải lương truyền thống là loại hình “khó nuốt” với giới trẻ, nhưng khung cảnh rất đông học sinh, sinh viên dự xem chương trình tối 28-9 cho thấy điều ngược lại: nếu nội dung được chọn lọc, thời lượng gọn, cấu trúc chương trình linh hoạt với trích đoạn cải lương, bài ca cổ, đờn ca tài tử và hòa tấu nhạc cụ dân tộc, thì sân khấu vẫn có sức hút. Câu hỏi không phải “các em có thích nghệ thuật dân gian Việt không?”, mà là “chúng ta đã đưa nó đến gần các em như thế nào?”.
Điểm mạnh rõ ràng của Dạ cổ Cầm Thi là biết đặt cải lương truyền thống bên cạnh các yếu tố mà sinh viên thấy thân thuộc: sự tham gia biểu diễn của chính sinh viên các trường, những tiết mục nhạc cụ của Đại học FPT, các ca cảnh có màu sắc sân khấu hiện đại. Khi nghệ thuật dân gian Việt không bị “trang trọng hóa” quá mức, mà được trình bày như một phần bình thường của đời sống nghệ thuật đô thị, Gen Z hoàn toàn có thể xem đó là lựa chọn giải trí chứ không chỉ là nghĩa vụ “xem để biết di sản”.
Dạ cổ Cầm Thi định kỳ: Hình thành thói quen thưởng thức nghệ thuật cho giới trẻ
Điểm then chốt khiến Dạ cổ Cầm Thi khác với một đêm diễn sự kiện là tính định kỳ. Đây là kỳ đầu tiên của chuỗi chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống được tổ chức vào tối chủ nhật tuần cuối mỗi tháng, với định hướng phục vụ học sinh, sinh viên trên địa bàn thành phố. Một buổi diễn đơn lẻ có thể tạo kỷ niệm, nhưng chuỗi chương trình đều đặn mới đủ sức tạo nên thói quen. Đó là bước chuyển quan trọng: từ “đem nghệ thuật đến cho các em một lần” sang “đồng hành lâu dài cùng sở thích nghệ thuật của các em”.
Khi người trẻ biết rằng cứ cuối tháng là có một đêm cải lương, đờn ca tài tử, nhạc cụ dân tộc dành riêng cho mình, sân khấu dần chiếm vị trí tương đương một quán cà phê quen, một rạp phim thân thuộc. Chương trình không chỉ tạo thêm không gian thưởng thức nghệ thuật truyền thống, mà còn góp phần đưa cải lương, đờn ca tài tử và các giá trị văn hóa dân tộc đến gần hơn với thế hệ trẻ, từng bước bồi đắp tình yêu và ý thức gìn giữ di sản trong đời sống đương đại. Nói cách khác, bảo tồn ở đây không dừng ở khẩu hiệu, mà được cụ thể hóa bằng lịch diễn, tấm vé và những tối chủ nhật đầy cảm hứng trên sân khấu Tây Đô.
