Không gian mới cần một vai trò kết nối rõ ràng
Điểm kết nối tăng trưởng là nơi hạ tầng, doanh nghiệp, nhân lực và dòng vốn gặp nhau để đưa hoạt động sản xuất, dịch vụ đến các thị trường trong vùng và toàn cầu. TP.HCM chỉ có thể đảm nhận vai trò ấy nếu biến lợi thế vị trí và không gian phát triển mở rộng thành năng lực kết nối thực tế.
Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, diễn ra ở TP.HCM từ ngày 26 đến 29-10, lãnh đạo các tập đoàn trong và ngoài nước đã nêu đề xuất thu hút đầu tư và vốn cho thành phố. Trong phiên thảo luận thuộc chương trình CEO 500, ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Becamex, nhận định việc mở rộng không gian phát triển đem lại cơ hội lớn về vị trí địa lý và khả năng kết nối.
Cơ hội ấy không tự chuyển thành lợi thế cạnh tranh. TP.HCM cần phát huy nền sản xuất, lực lượng lao động trẻ, dịch vụ, logistics và xuất khẩu qua thương mại điện tử. Theo Larry Hu, Giám đốc Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á, tăng trưởng thành phố ngày càng dựa vào sự kết hợp giữa công nghiệp, dịch vụ và logistics. Bài toán của đầu tư TP.HCM vì thế không chỉ là thu hút thêm dự án, mà là tạo được mạng lưới để các ngành mới cùng phát triển.
Hạ tầng phải vận hành như một mạng lưới
Một thành phố không thể là đầu mối khu vực nếu đường bộ, đường sắt, metro, cảng biển và điện được quy hoạch như những phần việc rời rạc. Hạ tầng TP.HCM cần kết nối các khu công nghiệp, trung tâm nghiên cứu, đô thị và cửa ngõ xuất khẩu thành một hệ thống liền mạch, có thể mở rộng theo nhu cầu.
Becamex định hướng phát triển khu đô thị khoa học công nghệ phía Bắc thành phố, tích hợp công nghiệp công nghệ cao, nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, đào tạo và dịch vụ. Khu vực này dự kiến kết nối với trung tâm qua cao tốc, đường sắt, metro và mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng, đồng thời liên kết với các thành phố công nghiệp, cảng biển và mạng lưới hạ tầng vùng.
Kết nối vật lý cần đi cùng năng lực phục vụ các ngành mới. Phạm Quốc Anh, Chủ tịch điều hành Pacifico Energy Việt Nam, cho rằng thành phố phải chủ động chuẩn bị nguồn điện để đón FDI công nghệ cao và trung tâm dữ liệu. Doanh nghiệp này cũng kiến nghị sớm quy hoạch điện gió ngoài khơi; các dự án đang được khảo sát có tổng công suất dự kiến 1,8 GW, trong đó có dự án 500 MW tại vùng biển TP.HCM. Đây là điều kiện sản xuất, không phải hạng mục phụ.
Dòng vốn dài hạn cần chính sách có thể dự đoán
Hạ tầng tốt vẫn chưa đủ để kéo vốn tư nhân vào những dự án dài hạn. Nhà đầu tư cần biết rõ điều kiện tham gia, khả năng tạo doanh thu và cách phân bổ rủi ro; nếu các quy tắc thay đổi khó lường, những kế hoạch cần nhiều năm chuẩn bị sẽ khó được thông qua.
Nick Chong, Trưởng bộ phận Tư vấn Đầu tư Đông Nam Á của Arup, cho biết nhà đầu tư tư nhân đề cao sự chắc chắn về chính sách, rủi ro thấp và cơ chế triển khai minh bạch. Theo ông, chính sách nhất quán, có tính dự báo và bảo đảm cam kết giúp doanh nghiệp có cơ sở đưa ra quyết định dài hạn. Đây không phải đòi hỏi hình thức: sự ổn định quyết định liệu doanh nghiệp có thể lập kế hoạch vốn, nhân lực và vận hành vượt qua một chu kỳ đầu tư hay không.
Vì vậy, chính sách đầu tư phải đi cùng quy trình rõ ràng về lựa chọn dự án, chia sẻ rủi ro và thực hiện cam kết. Thành phố cũng cần nối nhu cầu điện của các dự án chiến lược với nhà cung cấp, như đề xuất chuẩn bị thỏa thuận cung ứng và tiến tới hợp đồng mua bán điện trực tiếp khi đủ điều kiện.
Từ lợi thế mở rộng đến sức hút đầu tư thực chất
TP.HCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi không gian kinh tế và đô thị được mở rộng từ việc sáp nhập ba địa phương, mở thêm cơ hội cho hoạt động đầu tư và kết nối. Nhưng quy mô lớn hơn chỉ có ý nghĩa khi thành phố biến lợi thế ấy thành các dự án có liên kết: khu công nghiệp thông minh, khu công nghiệp sinh thái, hệ sinh thái khoa học công nghệ và dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu.
Các doanh nghiệp đã nêu những bước tiếp theo cụ thể. Becamex mong muốn tiếp tục đồng hành với thành phố và đề nghị hỗ trợ cơ chế riêng cho khu đô thị khoa học công nghệ phía Bắc. Amazon cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương để giúp doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, mở rộng xuất khẩu trực tuyến. Những kế hoạch này cho thấy dòng vốn cần được nối với năng lực sản xuất, nhân lực và thị trường, thay vì chỉ tập trung vào việc công bố dự án.
Kết luận, TP.HCM có cơ hội trở thành điểm kết nối các cực tăng trưởng mới, nhưng không thể đạt mục tiêu chỉ bằng vị trí địa lý hay quy mô đô thị. Thành phố cần hoàn thiện hạ tầng liên vùng, chuẩn bị năng lượng, phát huy lợi thế ngành và giữ chính sách ổn định, minh bạch. Khi các điều kiện đó cùng hiện diện, nhà đầu tư mới có cơ sở cam kết dài hạn và thành phố mới chuyển được cơ hội thành sức bật bền vững.
