Điện ổn định là điều kiện đầu tư, không phải tiện ích bổ sung
Hạ tầng năng lượng là hệ thống nguồn điện, truyền tải và giải pháp cung ứng cần được chuẩn bị đồng bộ để bảo đảm doanh nghiệp tiếp cận điện ổn định, chất lượng cao khi triển khai dự án. Với TP.HCM, đây không còn là khâu theo sau quy hoạch công nghiệp: hạ tầng phải đi trước nếu thành phố muốn biến sự quan tâm của nhà đầu tư thành dòng vốn FDI công nghệ cao thực chất. Tại chương trình CEO 500 trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế mùa Thu 2026 chiều 26/10, các doanh nghiệp quốc tế nhấn mạnh vai trò của năng lượng trong sức hút FDI chất lượng cao. Phạm Quốc Anh, Chủ tịch điều hành Pacifico Energy Việt Nam, cho rằng hạ tầng năng lượng cần được chuẩn bị trước một bước để sự hội tụ giữa FDI, công nghệ và tài chính toàn cầu tạo ra dự án cụ thể. Lý do rất rõ: nhà máy công nghệ cao và trung tâm dữ liệu cần biết trước khả năng tiếp cận nguồn điện ổn định, chất lượng cao rồi mới quyết định địa điểm. Với điện cho trung tâm dữ liệu, độ tin cậy và khả năng cung ứng không thể là lời hứa sẽ giải quyết sau khi dự án đã chọn vị trí.
Năng lượng xanh là lợi thế cạnh tranh, không chỉ là mục tiêu môi trường
Nguồn điện sạch đang trở thành một phần của điều kiện cạnh tranh để hút FDI chất lượng cao. Khi trung tâm dữ liệu phục vụ AI và các ngành công nghệ mới làm tăng nhu cầu điện, thành phố cần tính đồng thời ba yêu cầu: nguồn cung ổn định, năng lượng ít phát thải và khả năng điều chỉnh theo nhu cầu. Bởi vậy, năng lượng xanh TP.HCM nên được nhìn như lợi thế đầu tư, chứ không chỉ là cam kết giảm phát thải. Lục Kiên, Phó chủ tịch Công ty TNHH Năng lượng Quốc tế Windey, lưu ý nhu cầu về điện sạch, ổn định và linh hoạt ngày càng lớn khi các trung tâm dữ liệu AI phát triển; ông cũng cho biết các hệ thống kết hợp điện gió, điện mặt trời và lưu trữ có thể đáp ứng phần lớn nhu cầu điện của một trung tâm dữ liệu AI. Điều đó đặt ra yêu cầu thực tế cho thành phố: không thể chỉ bổ sung nguồn tái tạo trên giấy. Nguồn điện phải được kết nối với lưới, có phương án lưu trữ và phù hợp với thời điểm tiêu thụ. Nếu thiếu tính đồng bộ, tiềm năng năng lượng sạch khó chuyển thành bảo đảm cung ứng đủ sức thuyết phục nhà đầu tư.
Ưu tiên quy hoạch điện gió ngoài khơi và lưới truyền tải
Ưu tiên đầu tiên được đề xuất là quy hoạch sớm không gian biển và hạ tầng truyền tải điện gió ngoài khơi. TP.HCM cần phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để phân vùng phát triển, hài hòa với hàng hải, dầu khí, thủy sản, du lịch và những mục đích sử dụng biển khác. Quy hoạch cũng phải tính cùng lúc trạm gom công suất, hành lang cáp ngầm, điểm tiếp bờ và khả năng dùng chung hạ tầng truyền tải giữa nhiều dự án. Đây là lựa chọn có tính nền tảng: nếu mỗi dự án tự tìm đường truyền tải, thành phố có nguy cơ đầu tư phân tán, tác động lớn hơn đến không gian biển và ven bờ, đồng thời làm giảm hiệu quả phát triển nguồn điện tái tạo. Pacifico Energy đang phát triển dự án điện gió ngoài khơi tại vùng biển TP.HCM; chiến dịch khảo sát phục vụ dự án khởi động ngày 13/10/2026. Diễn biến này càng cho thấy quy hoạch không thể đợi đến lúc từng dự án hoàn tất chuẩn bị. Thành phố cần sớm xác định không gian và các đầu mối kết nối để nguồn điện mới có đường vào hệ thống.
Nối nhu cầu dự án với nhà cung cấp trước khi quyết định đầu tư
Ưu tiên thứ hai là tạo cơ chế để nhu cầu điện của dự án chiến lược gặp được nhà cung cấp từ sớm. Nhà đầu tư cần biết công suất và thời điểm có thể được cấp điện; bên phát triển nguồn điện lại cần thấy trước khách hàng và triển vọng hợp đồng dài hạn để chuẩn bị vốn. Không giải quyết được khoảng trống thông tin này, cả quyết định đầu tư công nghiệp lẫn phát triển nguồn điện đều có thể bị chậm. Pacifico Energy đề xuất TP.HCM thí điểm cơ chế hoặc nền tảng tổng hợp nhu cầu điện của các dự án chiến lược, rồi kết nối với đơn vị cung cấp giải pháp năng lượng. Những bên đủ điều kiện có thể chuẩn bị thỏa thuận khung về công suất, thời điểm cung ứng và điều kiện thương mại; khi dự án triển khai, thỏa thuận có thể hoàn thiện thành hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) hoặc hình thức phù hợp quy định. Đây là hướng đi đáng ưu tiên vì nó biến quy hoạch thành một quy trình phối hợp cụ thể. Sau diễn đàn, lãnh đạo thành phố giao Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM làm đầu mối tổng hợp sáng kiến, kiến nghị và dự án để phối hợp thúc đẩy. Kết luận không nằm ở việc thành phố có thêm bao nhiêu tuyên bố về năng lượng, mà ở việc nhà đầu tư có thể xác nhận nguồn điện và lộ trình cung ứng trước khi xuống tiền hay không.
