Xa xỉ bắt đầu từ miếng da: luận điểm cho kỷ nguyên handmade
Nghệ thuật chế tác da xa xỉ là quá trình biến vật liệu thô – từ da bê, da lộn đến các loại da truyền thống – thành những vật phẩm thời trang cao cấp handmade mang tính biểu tượng, thông qua tay nghề thủ công tinh xảo, xử lý cấu trúc, trọng lượng và bề mặt để đạt độ bền, tính thẩm mỹ cùng chiều sâu cá tính cho người sở hữu. Trong kỷ nguyên nơi mọi thứ đều có thể bị sao chép bằng công nghệ, Montblanc và Hermès đang lên tiếng khá rõ ràng: bản sắc của thời trang cao cấp không nằm ở logo hay độ phủ truyền thông, mà ở dấu tay của người thợ trên từng đường kim, vân da. Việc hai nhà mốt di sản cùng lúc kỷ niệm những cột mốc chế tác da và Haute Couture cho thấy cuộc đua xa xỉ đang quay về với giá trị nguồn cội – tay nghề và chất liệu.
Montblanc: 100 năm nối dài di sản thủ công từ cây bút đến đồ da
Montblanc di sản thủ công được xây dựng từ thời điểm nhà mốt nhận ra cây bút không còn bị trói buộc trên bàn làm việc, mà trở thành bạn đồng hành của lữ khách vượt qua mọi vùng đất, đại dương và châu lục. Hành trình chế tác đồ da của Montblanc bắt đầu năm 1926 với chiếc bao đựng bút từ da Juchten và Saffiano – chiếc "vỏ bảo vệ" cho biểu tượng viết tay, mở ra 100 năm nghệ thuật chế tác da xa xỉ gắn liền với Meisterstück. Không phải ngẫu nhiên trung tâm đồ da của Montblanc đặt tại Florence, Ý, nơi kỹ nghệ thủ công tỉ mỉ kết hợp công nghệ tiên tiến và thiết kế vượt thời gian để tạo nên những tuyệt tác đồ da. Trong bối cảnh xa xỉ hoá đại trà, Montblanc chọn cách bảo vệ danh tiếng bằng việc giữ chuẩn chọn lọc da dựa trên độ mềm, vân, độ bền và phom dáng, hơn là chạy theo xu hướng.
Điểm thú vị là hành trình đồ da của Montblanc vẫn khởi nguồn từ nghệ thuật viết: mỗi thiết kế đều bắt đầu bằng bản phác thảo tại studio của giám đốc sáng tạo ở Paris, rồi mới được chuyển tới đội ngũ phát triển và nghệ nhân ở Florence để chọn loại da lý tưởng cho từng chức năng. Sự gắn kết chặt chẽ giữa ý tưởng, vật liệu và tay nghề giúp những dòng đồ da – từ bao đựng bút đến Writing Traveler – không chỉ là phụ kiện, mà là một dạng "bàn làm việc di động" mang theo cả thế giới tư duy của chủ nhân. Trong cuộc tranh luận về định nghĩa xa xỉ, Montblanc đưa ra một câu trả lời khá rõ: xa xỉ là khả năng biến một nhu cầu rất nhỏ (bảo quản cây bút) thành nghi thức cá nhân đầy thơ, được khâu lên miếng da bằng tay nghề của nhiều thế hệ.
Hermès Haute Couture: khi quyền lực cá nhân hoá gặp di sản chế tác da
Nếu nhiều nhà mốt xem Haute Couture là chiếc vương miện để khẳng định vị thế, Hermès lại đi đường vòng: bắt đầu từ xưởng yên cương năm 1837, đặt craftsmanship – tay nghề thủ công – ở vị trí trung tâm. Khăn lụa in theo kỹ thuật truyền thống, túi da được coi là chuẩn mực của sang trọng, những chiếc Birkin hay Kelly hoàn thành bởi một nghệ nhân duy nhất sau hàng trăm giờ làm việc. Việc Hermès chính thức bước vào Hermès Haute Couture không phải là cú rẽ chiến lược, mà là sự nối dài logic: từ yên ngựa, túi, khăn lụa, đồng hồ, gốm, son, nước hoa, thời trang ready-to-wear đến những bộ cánh đo ni dành riêng cho một vài cá nhân, tất cả đều là phần mở rộng của đôi tay nghệ nhân.
Trong bối cảnh ngành xa xỉ ảm đạm nhưng Hermès vẫn duy trì kết quả kinh doanh ổn định, thương hiệu buộc phải thích ứng với thời thế: thị trường cao cấp ngày nay cạnh tranh không chỉ bằng chất lượng sản phẩm mà bằng khả năng tạo ra mong chờ và câu chuyện mới. Haute Couture, với những chiếc váy được may hoàn toàn bằng tay cho số ít người, trở thành cấp độ cao nhất của cá nhân hoá – thứ mà Hermès vốn đã theo đuổi với triết lý "làm ít nhưng làm tốt". Luật pháp Pháp bảo vệ danh xưng Haute Couture bằng những tiêu chuẩn khắt khe: nhà mốt phải có xưởng chuyên biệt tại Paris, đội ngũ thợ may toàn thời gian, quy trình may đo thủ công qua nhiều lần thử trực tiếp và đều đặn trình làng tối thiểu 35 thiết kế nguyên bản mỗi mùa hai lần một năm. Đây không chỉ là thách thức kỹ thuật, mà là phép thử xem Hermès có thể giữ bản sắc đồ da khi bước vào lãnh địa đầm dạ hội.
Bộ sưu tập Xuân Hè 2027: Hermès chứng minh da cũng biết "thở"
Nếu Hermès Haute Couture là lời hứa cho tương lai, thì bộ sưu tập Xuân Hè 2027 lại là bằng chứng hiện tại cho việc di sản chế tác da có thể thích ứng khí hậu hỗn loạn. Suốt một năm, Nadège Vanhee di chuyển giữa Los Angeles, châu Á và châu Âu, nơi mùa hè nóng kéo dài, biến cái nóng thành chất liệu nghiên cứu. "The Shape of Air" xây dựng quanh ý niệm về không khí, đưa thẳng vào cấu trúc trang phục: denim, da bê và lụa được xử lý để tạo ra những lớp quần áo cho phép cơ thể có khoảng trống để thở. Thay vì giảm chất liệu, Hermès dùng kỹ thuật để làm khối da trở nên nhẹ: đường cắt, mảng đục lỗ, tấm da giảm trọng lượng nhưng vẫn giữ cấu trúc, tạo độ rơi gần với lụa dùng cho dù khi chuyển động.
Điểm sắc sảo của bộ sưu tập Xuân Hè 2027 là triết lý phối lớp tinh tế dựa trên kỹ thuật truyền thống: parka – món đồ thiên về công năng – được tách khỏi hình hài nguyên bản, đưa vào đầm và chân váy có mảng xuyên thấu; khoá kéo nhỏ cho phép người mặc tự điều chỉnh chiều dài. Không khí xuất hiện trong những nếp gấp xòe lấy cảm hứng từ cánh quạt trần, blazer da đen, chân váy da lộn nâu với lớp lụa vàng và váy cam giữ bằng thắt lưng hai khoá. Ở nhóm thiết kế khác, những dải da mảnh đặt trên nền lưới lụa tạo bề mặt có khoảng hở; da lộn đục lỗ trên áo khoác, những chiếc đầm dệt hở như lưới đánh cá kết hợp cùng nội y trở thành một phần trang phục. Quần ống rộng, áo khoác denim mỏng, lụa in hoạ tiết đều đi theo tinh thần ít lớp, ít trọng lượng, để cơ thể chuyển động thoải mái.
Kết luận: trong cuộc đua xa xỉ, tay nghề đang thắng chiến lược marketing
Nhìn Montblanc và Hermès, có thể thấy cuộc cạnh tranh ở phân khúc xa xỉ hàng đầu đang dịch chuyển khỏi sân chơi chiến dịch quảng cáo sang chiến trường tay nghề và chất liệu. Montblanc kỷ niệm một thế kỷ chế tác đồ da không bằng những khẩu hiệu, mà bằng việc tiếp tục tinh chỉnh cách chọn da, phác thảo, khâu tay để mỗi chiếc bao bút hay Writing Traveler vẫn là vật phẩm "vừa đủ tinh tế để trở thành biểu tượng, đủ tiện dụng để trở thành vật phẩm không thể thiếu". Hermès, trong khi chuẩn bị bước vào Hermès Haute Couture và mở ra chương mới dưới sự dẫn dắt của Nadège Vanhée, dùng bộ sưu tập Xuân Hè 2027 để chứng minh da không còn là vật liệu nặng nề mà có thể phối lớp nhẹ tênh, đáp ứng khí hậu nóng, vẫn giữ bản sắc đồ da.
Thị trường cao cấp ngày nay cạnh tranh không chỉ trên chất lượng sản phẩm, mà trên khả năng tạo ra mong chờ và câu chuyện mới. Nhưng câu chuyện nào đủ sức tồn tại lâu dài? Có lẽ là câu chuyện về những đôi tay: từ người thợ Florence cắt từng tấm da cho Montblanc đến nghệ nhân Hermès hoàn thiện chiếc túi hay bộ cánh Haute Couture qua hàng trăm giờ khâu tay. Khi khách hàng giàu có tìm kiếm thứ gần như không thể sao chép, họ đang tìm một dấu tay không trùng lặp – thứ mà công nghệ khó lòng bắt chước. Và ở đó, chế tác da xa xỉ, Montblanc di sản thủ công, Hermès Haute Couture hay bộ sưu tập Xuân Hè 2027 không còn là các dòng sản phẩm, mà là lập luận rõ ràng: xa xỉ là việc làm đẹp thời gian bằng kỹ thuật truyền thống, không phải làm ồn thời gian bằng chiến dịch.
