Từ lý thuyết đến phòng lab AI đại học: bước ngoặt đáng chờ đợi
Làn sóng xây dựng phòng lab AI đại học và hệ sinh thái công nghệ trong các trường kinh tế, kinh doanh, luật cho thấy giáo dục đang chuyển từ dạy lý thuyết về chuyển đổi số sang tổ chức không gian thực nghiệm, nơi sinh viên, giảng viên và doanh nghiệp cùng trực tiếp dùng AI để giải quyết những bài toán thực của thị trường và xã hội, thay vì chỉ nói về AI như một xu hướng chung chung. Sự kiện Trường Đại học Ngoại thương thành lập FTU Tech Lab, đồng thời định hướng nơi đây là không gian nghiên cứu liên ngành kết nối trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu với các lĩnh vực thế mạnh của nhà trường, đã gửi một thông điệp rõ: AI kinh tế kinh doanh sẽ là trụ cột đào tạo mới, chứ không phải hoạt động ngoại khóa cho vui.
Ở phía Nam, Đại học Luật TPHCM chọn con đường khác nhưng chung tinh thần khi xây dựng hệ sinh thái ULAW Legal Insight như một điểm đến tri thức pháp lý số chuẩn xác, có chiều sâu và kịp thời. Nếu FTU Tech Lab là hạt nhân phòng lab AI ứng dụng trong kinh tế, thương mại, tài chính và pháp luật, thì ULAW Legal Insight là “cửa sổ” pháp lý số cho công chúng. Đặt cạnh nhau, hai sáng kiến này cho thấy giáo dục luật và kinh tế tại Việt Nam đang chủ động tái thiết kế chương trình đào tạo quanh dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và khả năng ứng dụng thực tế, thay vì giữ khoảng cách an toàn với công nghệ mới.
ULAW Legal Insight: hệ sinh thái công nghệ để hiểu và dùng luật nhanh hơn
Điểm đáng giá nhất ở ULAW Legal Insight không phải là chuyện “lên mạng cho kịp xu hướng”, mà là cách nhà trường biến hiểu biết pháp luật thành một dịch vụ tri thức số đa nền tảng, phản ứng nhanh với đời sống. Hệ sinh thái công nghệ này được thiết kế trên Website, YouTube, Facebook, TikTok, LinkedIn và các định dạng video ngắn, xoay quanh 4 trục nội dung: pháp luật và chính sách; AI và pháp luật; quản trị công và chính sách công; góc nhìn thời sự. Đây là câu trả lời rất trực tiếp cho thực tế: người dân, doanh nghiệp và sinh viên đều cần nguồn thông tin pháp lý chính thống, dễ hiểu và gắn với thực tiễn, chứ không chịu nổi những văn bản khó đọc hoặc phân tích chậm nhịp thời sự.
Việc có chuyên mục Quick Insight xử lý vấn đề pháp lý, chính sách mới phát sinh chỉ trong 12–36 giờ giúp hệ sinh thái không bị rơi vào “bẫy học thuật” xa đời sống. Cộng thêm đội ngũ chuyên gia, giảng viên của trường tham gia phân tích, chuỗi Legal Insight trở thành kênh đào tạo pháp lý không chỉ cho sinh viên mà cả doanh nghiệp và công chúng. Theo ban lãnh đạo nhà trường, ULAW Legal Insight được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa giới học thuật và cộng đồng, góp phần nâng cao năng lực pháp lý và khả năng thích ứng của xã hội trong môi trường hội nhập. Chiến lược này nói thẳng một điều: nếu muốn đào tạo luật gắn với thực tế, phải coi nền tảng số và AI là hạ tầng sư phạm, không phải phụ kiện.
FTU Tech Lab và hội thảo AI4Econ&Biz: AI kinh tế kinh doanh không còn là khẩu hiệu
Việc Ngoại thương thành lập FTU Tech Lab và tổ chức hội thảo AI4Econ&Biz với chủ đề ứng dụng AI trong kinh tế và kinh doanh không phải một sự kiện lễ nghi, mà là tuyên bố chiến lược: AI phải trở thành công cụ nghiên cứu và đào tạo cốt lõi trong trường kinh tế. FTU Tech Lab được định hướng là không gian nghiên cứu liên ngành, kết nối công nghệ, đặc biệt trí tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu, với các lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu thế mạnh của nhà trường. Trong giai đoạn đầu, Lab tập trung vào ba hướng: AI cho kinh tế và dự báo; AI trong phân tích tài chính doanh nghiệp; và LegalAI – ứng dụng AI trong xử lý, phân tích văn bản, giải quyết bài toán pháp luật thương mại quốc tế.
Điểm đáng nói là FTU không xem đây là nơi làm mô hình thử nghiệm cho đẹp hồ sơ. Phát triển công nghệ được tiếp cận như một chiến lược liên ngành, lấy công nghệ làm công cụ giải quyết bài toán thực tiễn của kinh tế, kinh doanh, quản trị và xã hội. Các dự án nghiên cứu được kỳ vọng có khả năng chuyển thành sản phẩm, giải pháp phục vụ doanh nghiệp, cơ quan quản lý và xã hội. Ở tầm dài hạn, FTU Tech Lab đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành địa chỉ được nhắc đến trong nghiên cứu và ứng dụng AI vào kinh tế, thương mại và pháp luật tại Việt Nam. Đồng thời, Lab được giao ba nhiệm vụ cốt lõi giai đoạn đầu: xây dựng đội ngũ, phát triển hạ tầng dữ liệu và tạo ra các kết quả nghiên cứu bước đầu có chất lượng.
Hợp tác FTU – FPT: khi đào tạo AI Việt Nam gắn chặt với thị trường
Không có hệ sinh thái công nghệ nào sống khỏe nếu tách khỏi doanh nghiệp, và Ngoại thương dường như hiểu điều đó rất rõ. Sáng 27/8, đại diện lãnh đạo FTU và Tập đoàn FPT ký thỏa thuận hợp tác (MOA), tiếp nối quan hệ đã được thiết lập từ năm 2023. Điểm mấu chốt của lần bắt tay mới là gắn năng lực nghiên cứu của nhà trường với nền tảng công nghệ và kinh nghiệm triển khai thực tế của FPT. Nói cách khác, đây là “đường cao tốc” để đưa bài toán thật, dữ liệu thật và yêu cầu chuyển giao công nghệ vào chính trong lòng FTU Tech Lab – đúng tinh thần một phòng lab AI đại học không chỉ tồn tại trên giấy.
Theo thỏa thuận, hai bên ưu tiên nghiên cứu và ứng dụng AI chuyên ngành trong pháp luật, tài chính, kinh tế, dữ liệu lớn và chuyển đổi số; hình thành các nhóm nghiên cứu liên ngành, hướng tới công bố khoa học, sản phẩm công nghệ, bộ dữ liệu, bằng sáng chế và kết quả có khả năng chuyển giao, thương mại hóa. Một điểm đáng chú ý là FPT tiến cử TS. Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Chuyển đổi AI Tập đoàn, tham gia Hội đồng Khoa học TechLab nhằm đóng góp định hướng công nghệ, kết nối chuyên gia và hỗ trợ phát triển các chương trình nghiên cứu AI. Nhà trường kỳ vọng FTU Tech Lab từng bước trở thành hạt nhân kết nối và kích hoạt hệ sinh thái công nghệ, đổi mới sáng tạo, nơi nguồn lực được kết nối với cộng đồng doanh nghiệp và mạng lưới chuyên gia trong nước, quốc tế. Đây là mô hình đào tạo AI Việt Nam ít nói lý thuyết, nhiều nói bằng sản phẩm.
Từ luật đến kinh tế: vì sao đào tạo liên ngành với AI là bài toán sống còn
Điểm giao nhau của FTU Tech Lab và ULAW Legal Insight không phải là hình thức, mà là triết lý: nếu muốn sinh viên sống được trong nền kinh tế số, họ phải hiểu đồng thời luật, kinh tế, dữ liệu và AI. FTU Tech Lab được định hướng kết nối trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu với các lĩnh vực kinh tế, kinh doanh, thương mại và pháp luật của nhà trường, trong khi ULAW Legal Insight đưa pháp luật – kể cả trục nội dung AI và pháp luật – ra khỏi giảng đường, đi vào các nền tảng số mà sinh viên, doanh nghiệp dùng mỗi ngày. Đây là cách hai trường phá bỏ “biên giới học thuật” giữa chuyên ngành và công nghệ, điều mà nhiều cơ sở đào tạo vẫn còn ngần ngại.
Về phía người học và người dùng, lợi ích khá rõ: doanh nghiệp có thể tiếp cận các giải pháp AI kinh tế kinh doanh, công cụ LegalAI và phân tích pháp lý nhanh thay vì chỉ nhận báo cáo lý thuyết. Người dân và sinh viên có một điểm đến tri thức pháp lý số, giúp nâng cao năng lực pháp lý và khả năng thích ứng trong bối cảnh hội nhập. Các dự án nghiên cứu tại FTU Tech Lab được kỳ vọng chuyển hóa thành sản phẩm, giải pháp phục vụ doanh nghiệp, cơ quan quản lý và xã hội, đồng thời giúp đào tạo nguồn nhân lực có khả năng hiểu, làm chủ và ứng dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. Ở tầm hệ thống, nếu những mô hình này nhân rộng, đào tạo AI Việt Nam sẽ bớt dàn trải, tập trung vào các bài toán liên ngành có giá trị sử dụng rõ ràng, thay vì chạy theo phong trào kỹ thuật thuần túy.
