Mỗi người cần một cách vận động có thể duy trì
Đề án khuyến khích người dân chọn ít nhất một môn thể thao hoặc hình thức vận động phù hợp để tập thường xuyên, biến việc chăm sóc thể chất thành thói quen gắn với đời sống hằng ngày. Đây không phải lời kêu gọi mọi người cùng theo đuổi một môn hay một cường độ giống nhau, mà là mục tiêu để mỗi người tìm cách vận động vừa sức và có thể duy trì.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định 2154/QĐ-TTg phê duyệt đề án trên phạm vi toàn quốc trong giai đoạn 2026-2030, với tầm nhìn đến năm 2045. Mục tiêu lựa chọn môn thể thao phù hợp cần tính đến độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, tình trạng sức khỏe và đặc thù vùng miền. Đề án cũng khuyến khích tập cá nhân, cùng gia đình, theo nhóm hoặc trong cộng đồng. Sự linh hoạt ấy là điểm đáng chú ý: thói quen bền vững không bắt đầu từ một khuôn mẫu, mà từ lựa chọn thực tế với điều kiện và thể trạng của mỗi người.
Mục tiêu lớn phải đo được, nhưng không thể chỉ đếm người tập
Đề án đặt mục tiêu tỷ lệ người tập thể dục, thể thao thường xuyên vượt 58% dân số ở đồng bằng và 32% tại vùng dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo, biên giới. Tỷ lệ hộ gia đình thể thao được kỳ vọng vượt 35% ở đồng bằng và 20% tại các địa bàn còn lại. Những con số này tạo mốc để nhìn nhận phong trào thể dục, nhưng tỷ lệ tham gia tự nó chưa cho biết người dân có tập đều hay hoạt động có phù hợp với sức khỏe hay không.
Vì vậy, Chính phủ giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế xây dựng bộ chỉ số theo dõi mức độ tập luyện và tình trạng sức khỏe của nhân dân. Nếu được chuẩn hóa và sử dụng đúng mục đích, hệ thống này có thể giúp phân biệt khoảng cách giữa việc có tham gia với việc duy trì vận động, đồng thời làm rõ nơi nào thiếu cơ hội tập luyện. Chỉ số sức khỏe nên hỗ trợ điều chỉnh chính sách và dịch vụ, thay vì trở thành chiếc nhãn xếp hạng cá nhân.
Dữ liệu chỉ hữu ích khi gắn với cơ hội tập luyện
Hai mục tiêu — hình thành thói quen và xây dựng hệ thống đánh giá — có thể bổ trợ nhau. Bộ chỉ số cho thấy nhóm dân cư hoặc địa bàn nào còn hạn chế về vận động và điều kiện tập luyện; thông tin đó có thể định hướng việc cải thiện không gian công cộng, câu lạc bộ cơ sở và cách tổ chức hoạt động. Ngược lại, khi người dân có nơi tập thuận tiện và lựa chọn hợp sức, mục tiêu tăng tỷ lệ tập thường xuyên sẽ gần với đời sống hơn, thay vì dừng ở con số.
Quy mô đầu tư và tiếp cận cũng là một phần của bài toán. Đề án phấn đấu 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có trung tâm văn hóa - nghệ thuật, bảo tàng và thư viện; 80% có nhà thi đấu, sân vận động và bể bơi đáp ứng tiêu chuẩn. Tuy nhiên, sự hiện diện của công trình chưa đồng nghĩa người dân dễ sử dụng. Cần theo dõi cả mức độ tiếp cận và tần suất khai thác, đồng thời ưu tiên những nơi điều kiện còn khó khăn. Khi dữ liệu dẫn đến cải thiện thực tế, phong trào thể dục mới có cơ hội lan rộng và bền vững.
Thước đo cuối cùng là thói quen duy trì được
Vận động thường xuyên có thể góp phần nâng cao thể lực, phòng ngừa bệnh tật và tạo lối sống lành mạnh; sức khỏe cũng là nền tảng của chất lượng cuộc sống và phát triển xã hội. Nhưng một đề án không thể thay người dân hình thành thói quen, cũng như một bộ chỉ số không thể tự tạo ra sân chơi, thời gian hay động lực. Giá trị của chính sách nằm ở chỗ kết nối được hướng dẫn phù hợp, không gian dễ tiếp cận và dữ liệu đủ hữu ích để sửa những điểm còn yếu.
Với mỗi cá nhân, bước khởi đầu không nhất thiết phải là tập nặng hay đăng ký môn mới; điều quan trọng là chọn một môn thể thao phù hợp với thể trạng, lịch sinh hoạt và điều kiện xung quanh, rồi duy trì đều đặn. Với cơ quan thực hiện, cần đo cả mức tham gia lẫn tình trạng sức khỏe và khả năng tiếp cận, để biết chính sách có đến được những người cần nhất hay không. Khi hai vế ấy đi cùng nhau, mục tiêu vận động thường xuyên mới có thể trở thành thói quen phổ biến, chứ không chỉ là chỉ tiêu trên giấy.
