Phát triển thể dục thể thao như một chính sách sức khỏe công cộng
Phát triển thể dục thể thao là chiến lược dài hạn nhằm hình thành thói quen vận động thường xuyên trong cộng đồng, qua đó cải thiện sức khỏe công cộng, nâng cao tầm vóc, giảm gánh nặng bệnh tật và xây dựng lối sống lành mạnh cho mọi tầng lớp dân cư, từ học sinh, người lao động đến người cao tuổi. Trong bức tranh đó, Đà Nẵng, Hải Phòng và Tây Ninh đang chuyển từ phong trào tự phát sang chính sách có mục tiêu rõ ràng về mục tiêu dân số tập luyện. Đà Nẵng đặt tham vọng xây dựng “xã hội vận động”, nơi mỗi người dân chọn ít nhất một môn thể thao và duy trì tập luyện thường xuyên. Hải Phòng gắn phát triển thể dục thể thao với văn hóa, du lịch và kinh tế thể thao, trong khi Tây Ninh hướng đến phát triển toàn diện và bền vững phong trào thể thao quần chúng. Điểm chung: coi sân tập cộng đồng như một “hạ tầng sức khỏe” miễn phí cho hàng triệu người.
Đà Nẵng: Xây dựng xã hội vận động từ trường học đến khu dân cư
Đà Nẵng có lẽ là địa phương nói thẳng tham vọng nhất: biến vận động thành nếp sống thường ngày. Theo kế hoạch triển khai Chiến lược phát triển thể dục thể thao đến năm 2030, thành phố coi TDTT quần chúng là nền tảng nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: "Thành phố phấn đấu số người tập luyện TDTT thường xuyên đạt trên 42% dân số; số gia đình thể thao đạt trên 33% tổng số hộ gia đình". Thay vì chỉ kêu gọi phong trào, Đà Nẵng đi vào thiết kế hệ sinh thái vận động: mỗi xã, phường có ít nhất 10 câu lạc bộ TDTT cơ sở; tổ chức tối thiểu 25 giải thể thao cấp thành phố và 8 giải cấp xã mỗi năm; ưu tiên quỹ đất cho khu luyện tập ngoài trời, đường đi bộ, công viên thể thao, điểm tập luyện công cộng. Đây là cách tiếp cận đúng: muốn người dân vận động thường xuyên thì không thể thiếu không gian luyện tập ngay trong khu dân cư.
Hải Phòng: Từ hạ tầng xuống cấp đến tham vọng trung tâm văn hóa – thể thao
Hải Phòng nhìn thẳng vào những yếu kém trước khi đặt ra mục tiêu mới. Thành phố thừa nhận hạ tầng thể thao thiếu và xuống cấp, phong trào quần chúng chưa đồng đều, thể thao thành tích cao thiếu bền vững, xã hội hóa còn yếu. Nguyên nhân nằm ở nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của thể dục thể thao và nguồn lực đầu tư còn thấp. Để lật trang, Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TU về phát triển thể dục, thể thao đến năm 2030, định hướng đến 2045. Nghị quyết nêu rất rõ: đến năm 2030, trên 45% người dân tập luyện TDTT thường xuyên, trên 35% gia đình tham gia tập luyện và 100% xã, phường có thiết chế văn hóa – thể thao. Đến năm 2045, Hải Phòng muốn trở thành trung tâm văn hóa – thể thao mạnh với vận động viên đạt đẳng cấp quốc tế và kinh tế thể thao đóng góp đáng kể cho tăng trưởng. Nếu thực hiện nghiêm, đây không chỉ là kế hoạch TDTT mà là chiến lược sức khỏe công cộng gắn với bản sắc đô thị.
Tây Ninh: Đầu tư chiều sâu cho phong trào thể thao quần chúng
Tây Ninh chọn cách đi khác: bắt đầu từ cấp cơ sở với mục tiêu rất cụ thể. Theo Kế hoạch số 4332/KH-UBND, tỉnh hướng tới phát triển thể dục thể thao và giáo dục thể chất quần chúng một cách toàn diện, bền vững. Mục tiêu là hơn 40% dân số thường xuyên tham gia tập luyện thể thao, hơn 27,5% hộ gia đình đạt chuẩn "gia đình thể thao", mỗi xã, phường xây dựng ít nhất 15 câu lạc bộ thể thao cơ sở. Kế hoạch không dừng ở khẩu hiệu mà đi vào hạ tầng và tài chính: tỉnh dự kiến chi khoảng 10 tỷ đồng mỗi năm để trang bị dụng cụ tập luyện ngoài trời tại công viên, quảng trường, khu dân cư, đồng thời huy động thêm 100 tỷ đồng nguồn lực xã hội hóa. Đáng chú ý, Tây Ninh còn dành chỉ tiêu 3 m² đất thể thao bình quân đầu người và tổ chức 25–30 giải cấp tỉnh, 8–10 giải cấp xã mỗi năm. Đây là ví dụ điển hình cho cách biến chương trình thể thao cộng đồng thành hệ thống trung tâm wellness miễn phí, vận hành bằng ngân sách lẫn sự tham gia của doanh nghiệp và người dân.
Thói quen vận động bắt đầu từ học đường và sân tập miễn phí
Điểm đáng mừng là cả ba địa phương đều nhìn thấy vai trò then chốt của trường học trong phát triển thể dục thể thao. Đà Nẵng đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% học sinh, sinh viên đạt chuẩn rèn luyện thân thể; 100% cơ sở giáo dục phổ thông có câu lạc bộ TDTT, đủ giáo viên thể dục; 95% trường duy trì tốt hoạt động thể thao ngoại khóa. Thành phố còn phấn đấu trên 60% cơ sở giáo dục phổ thông dạy bơi an toàn để phòng chống đuối nước. Tây Ninh cũng đầu tư đồng bộ cho thể thao học đường: 100% học sinh đạt chuẩn thể lực, 70% trường tiểu học dạy bơi, 65% học sinh THCS biết bơi, mỗi trường từ THCS trở lên có ít nhất một câu lạc bộ thể thao. Khi học sinh được khuyến khích chọn một môn thể thao để duy trì vận động hàng ngày, cộng hưởng với mạng lưới sân tập cộng đồng, đường đi bộ và điểm vui chơi công cộng, chúng ta đang thấy hình hài một thế hệ lớn lên trong môi trường vận động thay vì chỉ ngồi trong lớp học.
