Chuyển đổi xanh không phải khẩu hiệu mà là chiến lược sinh tồn
Petrovietnam chuyển đổi xanh là quá trình tập đoàn này mở rộng từ khai thác dầu khí truyền thống sang một hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng, trong đó LNG, hydro xanh và năng lượng sạch đóng vai trò trụ cột nhằm duy trì an ninh năng lượng, giảm phát thải và bảo vệ tăng trưởng kinh tế dài hạn. Ngọn nguồn của chiến lược này không phải là phong trào mà là sức ép kép: nhu cầu điện tăng nhanh, nguồn khí nội địa suy giảm và áp lực giảm phát thải ngày càng rõ ràng. Trong bối cảnh đó, bám vào mô hình “đào dầu – bán khí” cũ là lựa chọn rủi ro. Petrovietnam buộc phải tái định vị từ một tập đoàn dầu khí sang tập đoàn công nghiệp - năng lượng tích hợp, nơi khí, LNG, hydro xanh và công nghệ số cùng tồn tại trong một cấu trúc mới.
PV GAS: từ dòng khí Bà Rịa đến 1,1% GDP và LNG Thị Vải
Nếu muốn hiểu Petrovietnam chuyển đổi xanh đi xa tới đâu, phải nhìn vào câu chuyện của PV GAS. Từ một công ty khí non trẻ ra đời ngày 20/9/1990 trên cơ sở Ban Quản lý Công trình Dầu khí Vũng Tàu, PV GAS đã đi từ những dòng khí đầu tiên đưa vào bờ năm 1995 đến vị thế doanh nghiệp chủ lực của công nghiệp khí. Ngày 26/4/1995, Nhà máy điện Bà Rịa phát điện bằng khí đồng hành mỏ Bạch Hổ, đánh dấu bước ngoặt đưa khí tự nhiên thành nhiên liệu điện lực. Đến cuối 1998, Nhà máy Xử lý khí Dinh Cố và kho – cảng sản phẩm lỏng đi vào vận hành, giúp lần đầu Việt Nam tự sản xuất LPG và condensate trong nước. Đến nay, doanh thu hợp nhất PV GAS đạt quy mô tương đương 1,1% GDP quốc gia, cho thấy đây không chỉ là một doanh nghiệp khí thông thường mà là hạ tầng kinh tế xương sống.
Từ dòng khí đầu tiên năm 1995 đến doanh thu tương đương 1,1% GDP, câu chuyện PV GAS không chỉ là tăng trưởng của một doanh nghiệp, mà còn là hành trình hình thành ngành công nghiệp, xây dựng hạ tầng năng lượng và từng bước nâng giá trị nguồn tài nguyên khí của Việt Nam. Nhìn từ góc độ an ninh năng lượng Việt Nam, PV GAS là mắt xích không thể thay thế: nguồn nhiên liệu do doanh nghiệp cung cấp phục vụ khoảng 6,3% sản lượng điện quốc gia, trong bối cảnh nguồn khí nội địa suy giảm. Khi Kho LNG Thị Vải trở thành kho LNG đầu tiên của nước ta và đón chuyến LNG nhập khẩu đầu tiên, chức năng của PV GAS vượt ra ngoài biên giới “khí nội địa”, chuyển sang vai trò nhà tích hợp nguồn cung LNG toàn cầu cho hệ thống điện và công nghiệp trong nước.
LNG và hydro xanh: trục xoay mới của an ninh năng lượng Việt Nam
Khi nguồn khí nội địa suy giảm, vẫn đòi hỏi tăng cung cho hệ thống điện, không ai có thể nói về an ninh năng lượng Việt Nam nếu bỏ qua LNG và năng lượng tái tạo. Vai trò của PV GAS lúc này chuyển từ “đi tìm khí” sang “điều phối hệ sinh thái khí – LNG – điện – dữ liệu”. Hiện công suất tái hóa tại Kho LNG Thị Vải đã được nâng từ 5,7 triệu Sm³/ngày lên 7 triệu Sm³/ngày. Giai đoạn 2026–2029, PV GAS sẽ đưa vào vận hành kho nổi chứa và tái hóa LNG (FSRU) tại Vũng Tàu, với sức chứa 135–174 nghìn Sm³ LNG và công suất tái hóa lên tới 14 triệu Sm³/ngày, nâng tổng công suất hệ thống lên 22 triệu Sm³/ngày. Đây là bước đi chiến lược nhằm bảo đảm nguồn LNG ổn định, linh hoạt cho hệ thống điện trong những giai đoạn cao điểm.
Nhưng LNG chỉ là nửa câu chuyện. Từ quý I/2026, PV GAS bắt đầu sản xuất thử nghiệm hydro xanh tại Nhà máy Xử lý khí Dinh Cố, mở cánh cửa bước vào một lĩnh vực mới bên cạnh chuỗi kinh doanh khí truyền thống. Nếu LNG giúp đa dạng hóa nguồn cung, mở rộng thị trường và nâng khả năng đáp ứng nhu cầu năng lượng, thì hydro xanh được kỳ vọng tạo hướng phát triển dài hạn, phù hợp xu thế chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải. Nói cách khác, LNG là cầu nối từ hệ thống năng lượng hiện tại sang tương lai; còn PV GAS hydro xanh là bước thử nghiệm để Việt Nam không tụt lại trong cuộc đua khử carbon của ngành năng lượng thế giới. Từ LNG đến hydro xanh, PV GAS đang mở rộng khái niệm về một doanh nghiệp khí, biến hạ tầng khí hiện hữu thành nền tảng kết nối nhiều loại năng lượng và công nghệ mới.
Tối ưu hệ sinh thái năng lượng: từ kho LNG đến trung tâm dữ liệu
Điểm đáng chú ý trong hành trình Petrovietnam chuyển đổi xanh là tư duy không dừng ở “cung cấp nhiên liệu” mà tiến tới “tối ưu hệ sinh thái năng lượng”. PV GAS đang mở rộng hoạt động sang năng lượng sạch, năng lượng xanh và công nghệ thông minh, không chỉ bằng cách thêm sản phẩm LNG và hydro xanh mà còn bằng việc tái định nghĩa giá trị hạ tầng khí. Tại Khu kinh tế Vũng Áng, các dự án Kho LNG Bắc Trung Bộ, Nhà máy điện LNG Vũng Áng III và hạ tầng phân phối khí được thiết kế như một trung tâm công nghiệp – năng lượng liên kết chuỗi giá trị và cộng sinh công nghiệp. Đáng nói hơn, PV GAS cùng đối tác nghiên cứu kết nối hạ tầng LNG với hạ tầng số, tận dụng nguồn nhiệt lạnh từ tái hóa LNG cho trung tâm dữ liệu, cho thấy cách nghĩ mới: một nguồn năng lượng có thể tạo giá trị ở nhiều công đoạn khác nhau.
Từ LNG đến hydro xanh, điểm chung trong chiến lược của PV GAS là tận dụng năng lực sẵn có để mở rộng sang lĩnh vực mới. Thay vì phá bỏ hạ tầng cũ để xây lại, doanh nghiệp chọn cách bổ sung công nghệ, tích hợp dữ liệu, chuyển đổi số và tự động hóa để biến mạng lưới đường ống, kho cảng, nhà máy xử lý thành nền tảng năng lượng đa năng. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà còn là lựa chọn chính sách: chuyển dịch năng lượng phải gắn với giữ ổn định hệ thống điện, giá nhiên liệu và việc làm, thay vì gây sốc cho nền kinh tế. Khi kho LNG đầu tiên đã vận hành, FSRU đang được chuẩn bị, hydro xanh bắt đầu thử nghiệm và các chuỗi liên kết công nghiệp – năng lượng được thiết kế, Petrovietnam cho thấy họ không đứng ngoài cuộc chơi LNG và năng lượng tái tạo mà đang tự xây đường đi riêng cho mình.
Nhân lực dầu khí – “vốn” cũ cho bài toán mới của Petrovietnam
Mọi chiến lược chuyển đổi xanh đều có điểm yếu nếu bỏ qua con người. Petrovietnam dường như hiểu rõ điều này hơn ai hết. Sau nhiều thập kỷ, tập đoàn đã tích lũy một hệ thống năng lực chuyên môn rộng, từ địa chất – khoan khai thác, công trình biển, cơ khí chế tạo, công nghệ khí, vận hành nhà máy đến an toàn – môi trường, logistics và quản trị dự án. Điều quan trọng là họ không nhìn nguồn nhân lực này như một khối tài sản cũ phải thay thế, mà như “vốn” cần được chuyển đổi, bổ sung và kết nối với năng lực mới. Tập đoàn xác định phát triển nguồn nhân lực giai đoạn tới không chỉ là chuẩn bị người cho một vài dự án năng lượng mới, mà là xây dựng cấu trúc năng lực mới cho toàn bộ quá trình phát triển.
Một kỹ sư công trình biển không chỉ đem theo chứng chỉ kỹ thuật mà còn là kinh nghiệm tổ chức thi công, phối hợp liên ngành và xử lý tình huống trong môi trường an toàn cao; một chuyên gia vận hành nhà máy mang theo khả năng nhận biết bất thường và xử lý thực tế; một cán bộ quản lý dự án có kinh nghiệm điều phối nhà thầu và quản trị rủi ro. Những năng lực này có thể không tự động biến họ thành chuyên gia điện gió, hydrogen hay trí tuệ nhân tạo, nhưng lại là nền tảng để học nhanh, triển khai dự án phức tạp và kiểm soát rủi ro trong các chuỗi giá trị LNG, hydro xanh và năng lượng tái tạo. Bài toán của Petrovietnam vì vậy không phải “thay người” mà là phân biệt phần năng lực cần giữ, có thể chuyển đổi và phải xây mới, rồi gắn chúng vào chiến lược công nghiệp – năng lượng phát thải thấp.
