Từ dầu khí truyền thống đến bước ngoặt điện gió ngoài khơi
Petrovietnam điện gió ngoài khơi là quá trình Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam chuyển dịch từ nền tảng dầu khí ngoài khơi truyền thống sang vai trò tổng thầu EPC, nhà đầu tư và nhà phát triển trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi năng lượng tái tạo Việt Nam, đóng góp cho mục tiêu Net Zero và mở rộng không gian phát triển của kinh tế biển Việt Nam. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 6.000–17.032 MW điện gió ngoài khơi giai đoạn 2030–2035. Đây không chỉ là câu chuyện tăng thêm nguồn điện, mà là phép thử xem ngành năng lượng có dám chuyển mình hay tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Trong bối cảnh Việt Nam cam kết đạt Net Zero vào năm 2050, vai trò của doanh nghiệp năng lượng nhà nước chủ lực như Petrovietnam trở nên đặc biệt quan trọng.
Nền tảng dầu khí nhiều thập niên: Điều kiện cần nhưng không đủ
Petrovietnam bước vào điện gió ngoài khơi với lợi thế mà không doanh nghiệp nào khác trong nước có được: hơn nửa thế kỷ tích lũy kinh nghiệm triển khai công trình trên biển, hệ thống cơ sở chế tạo, cảng dịch vụ, phương tiện hàng hải chuyên dụng và đội ngũ kỹ sư – công nhân trình độ cao. Trong đội hình đó, PTSC là “mũi nhọn” khi trực tiếp chuyển hóa năng lực EPC công trình biển thành năng lực EPC cho điện gió ngoài khơi. Tuy nhiên, chính Petrovietnam cũng thừa nhận nền tảng dầu khí chỉ là điều kiện cần. Bước chuyển sang năng lượng tái tạo Việt Nam diễn ra sau một thời gian dài Petrovietnam và PTSC tìm hướng phát triển mới, nhận diện cơ hội từ làn sóng chuyển đổi năng lượng toàn cầu và chuẩn bị cho một thị trường chưa từng có tiền lệ trong nước. Nói cách khác, lợi thế công nghiệp nếu không gắn với chuyển đổi tư duy thì vẫn có nguy cơ tụt lại phía sau.
PTSC và dấu ấn nhà thầu EPC điện gió trên bản đồ quốc tế
Nếu muốn đánh giá nghiêm túc năng lực nhà thầu EPC điện gió, phải nhìn vào các hợp đồng quốc tế mà PTSC đã giành được. Dự án Greater Changhua 2b&4 (CHW2204) là minh chứng rõ nhất: theo hợp đồng với Ørsted, PTSC đảm nhận thiết kế, mua sắm, chế tạo và cung cấp 33 chân đế dạng suction bucket jacket cho trang trại điện gió ngoài khơi công suất 920 MW tại Đài Loan (Trung Quốc). Bên cạnh đó là các trạm biến áp ngoài khơi (OSS) Hai Long 2 và Hai Long 3, cùng bốn OSS của dự án Baltica 2 tại Ba Lan. Các dự án này đã đưa sản phẩm EPC điện gió ngoài khơi mang dấu ấn Petrovietnam hiện diện ở châu Á và châu Âu. Quan trọng hơn, chúng là bảo chứng rằng Petrovietnam/PTSC có thể bước ra khỏi “vùng an toàn” dầu khí để trở thành tổng thầu EPC dẫn dắt chuỗi dịch vụ năng lượng tái tạo ngoài khơi ở tầm quốc tế.
Bà Rịa – Vũng Tàu: Hệ sinh thái năng lượng tạo bàn đạp cho kinh tế biển
Không phải ngẫu nhiên Bà Rịa – Vũng Tàu trở thành “thủ phủ” của chuỗi năng lượng và là nơi Petrovietnam thử nghiệm bước chuyển sang điện gió ngoài khơi. Tại đây, các đơn vị như Vietsovpetro, PTSC, PV GAS, PVFCCo, PVOIL và nhiều công ty dịch vụ kỹ thuật – logistics năng lượng cùng tham gia khai thác, sản xuất, phân phối khí – dầu – LNG, đồng thời hình thành các chuỗi cung ứng phụ trợ. Những chuỗi này bao gồm cơ khí, chế tạo thiết bị, bảo dưỡng kỹ thuật, logistics năng lượng, cảng và kho bãi, tạo việc làm và nâng cao tay nghề cho lao động địa phương. Khi điện gió ngoài khơi được xác định là ngành công nghiệp vốn lớn, công nghệ phức tạp và chuỗi cung ứng xuyên quốc gia, chính hệ sinh thái sẵn có ở Bà Rịa – Vũng Tàu đã giúp Petrovietnam rút ngắn khoảng cách, biến nơi đây thành mắt xích chiến lược trong kinh tế biển Việt Nam, gắn điện gió với LNG, hydrogen, lưu trữ năng lượng và cả các giải pháp thu giữ – lưu trữ carbon.
Từ EPC thuê ngoài đến chuỗi năng lượng tái tạo “Make in Vietnam”
Điểm đáng chú ý nhất trong chuyển đổi năng lượng dầu khí của Petrovietnam không nằm ở khẩu hiệu, mà ở cách tổ chức lại toàn bộ phương thức sản xuất. Quản trị dự án được mở rộng thành quản trị chuỗi; phương thức làm từng sản phẩm đơn chiếc chuyển sang chế tạo hàng loạt quy mô lớn; nguồn lực trong hệ thống được phân công theo thế mạnh để từng đơn vị tập trung vào một khâu, qua đó tối ưu nguồn lực chung. Petrovietnam đầu tư xưởng sơn chuyên dụng, khu vực G-fit, phương tiện phục vụ cấu kiện siêu trường, siêu trọng, đồng thời hoàn thiện hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn châu Âu và đào tạo nhân lực theo chuẩn ngành điện gió ngoài khơi. Đây là bước nâng cấp từ một tổng thầu EPC công trình dầu khí đơn lẻ lên tổng thầu EPC có thể vừa làm dầu khí, vừa dẫn dắt chuỗi năng lượng tái tạo ngoài khơi. Chính nền tảng đó đặt Petrovietnam/PTSC vào vị thế thuận lợi khi các dự án điện gió ngoài khơi nội địa – như Nam Trung Bộ 1 và các dự án xuất khẩu điện gió sang Singapore, Malaysia – được xúc tiến.
