Tiến độ phải đi cùng chất lượng và mục tiêu giáo dục
Trường nội trú vùng biên là cơ sở giáo dục liên cấp kết hợp nơi học tập, ăn ở và sinh hoạt, giúp học sinh địa bàn biên giới tiếp cận điều kiện học đường an toàn, phù hợp với nhu cầu của các em. Vì thế, xây trường nhanh chỉ là bước đầu; giá trị của dự án nằm ở việc công trình thực sự phục vụ được học sinh và tạo nên môi trường học đường lành mạnh.
Sáng 22/10, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cùng đoàn công tác Trung ương kiểm tra tiến độ hai trường phổ thông nội trú liên cấp tại xã Môn Sơn và xã Anh Sơn, Nghệ An. Ông yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu tập trung nhân lực và thiết bị, hoàn thành các hạng mục còn lại đúng thời hạn cam kết, đồng thời bảo đảm chất lượng công trình và điều kiện học tập, sinh hoạt cho học sinh. Đây là thước đo cần thiết: chạy tiến độ nhưng không đánh đổi an toàn, công năng hay chất lượng phục vụ.
Yêu cầu ấy có ý nghĩa rộng hơn hai địa điểm được kiểm tra. Nghệ An có 21 xã biên giới đất liền thuộc diện triển khai trường phổ thông nội trú liên cấp; trong tổng số 21 trường, 5 trường cải tạo, mở rộng và 16 trường xây mới. Các dự án nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, ăn ở và sinh hoạt của học sinh vùng biên.
Quy mô lớn chỉ có ý nghĩa khi học sinh được phục vụ tốt
Hai dự án cho thấy quy mô đầu tư đáng kể, nhưng con số chỉ trở nên thuyết phục khi chuyển thành chỗ học và điều kiện sinh hoạt tốt hơn. Trường Môn Sơn có tổng mức đầu tư hơn 338 tỷ đồng, hiện dạy 595 học sinh thuộc 17 lớp THCS và dự kiến đáp ứng 1.125 học sinh khi hoàn thành. Trường Anh Sơn có tổng mức đầu tư hơn 377 tỷ đồng, đang có 580 học sinh thuộc 14 lớp THCS và dự kiến phục vụ 1.348 học sinh.
Đoàn kiểm tra ghi nhận công trình và trang thiết bị đáp ứng yêu cầu học tập, sinh hoạt nội trú, đồng thời bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, đánh giá ấy không thể thay cho việc hoàn thiện các hạng mục còn lại và chuẩn bị vận hành đồng bộ. Lớp học, khu nội trú, nhà ăn, khu vệ sinh và các không gian chung đều phải hoạt động ăn khớp; thiếu một khâu, trải nghiệm hằng ngày của học sinh sẽ bị ảnh hưởng.
Với học sinh ở xa nhà, chất lượng trường không dừng ở phòng học. Nhà trường và cơ quan quản lý cần chăm lo đời sống nội trú, tổ chức bữa ăn đủ dinh dưỡng và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; đồng thời quản lý, chăm sóc và giáo dục các em trong môi trường an toàn, nền nếp. Đây không phải phần việc phụ sau lễ hoàn thành, mà là tiêu chuẩn vận hành của trường.
Trường học hạnh phúc phải được xây dựng từ cách giáo dục
Một công trình mới không tự tạo ra một ngôi trường hạnh phúc. Điều đó phụ thuộc vào cách người lớn tổ chức việc học, chăm sóc và ứng xử với học sinh. Phó Thủ tướng nhấn mạnh các trường cần dạy kiến thức song song với giáo dục công dân, truyền thống, lòng yêu nước, tình yêu lao động, tình cảm gia đình và sự tôn trọng, sẻ chia.
Định hướng ấy cần hiện diện trong sinh hoạt thường ngày, chứ không chỉ trong những buổi lễ. Giáo viên cần quan tâm tâm lý lứa tuổi, giúp học sinh hình thành tính tự giác, tinh thần đoàn kết và kỹ năng sinh hoạt tập thể. Nhà trường cũng cần chú trọng kỹ năng sống, giáo dục giới tính, ngoại ngữ, thể thao và nếp sống văn minh, lành mạnh. Với học sinh nội trú, sự an toàn và cảm giác được quan tâm có thể quyết định các em có yên tâm học tập hay không.
Bởi vậy, mục tiêu xây dựng môi trường học đường hạnh phúc phải được đặt song hành với tiến độ hoàn thiện công trình. Khi trường lớp xanh, sạch, đẹp, khu nội trú được quản lý tốt và việc giáo dục tôn trọng phẩm giá, bản sắc của từng em, cơ sở vật chất mới trở thành nền tảng cho sự trưởng thành.
Thước đo cuối cùng là cuộc sống học tập của các em
Việc xây dựng trường học ở vùng biên là nhiệm vụ vừa cấp thiết vừa dài hạn: công trình phải đúng hẹn, đạt chất lượng, rồi được vận hành bằng sự chăm sóc có trách nhiệm. Theo kế hoạch chung được nêu tại chuyến kiểm tra, 11 dự án đã khởi công, tiến độ cơ bản bám sát kế hoạch và hướng tới hoàn thành trước ngày 30/8/2027. Mốc tiến độ cần đi cùng chuẩn bị nhân lực quản lý, bữa ăn, nội trú và hoạt động giáo dục.
Với trường liên cấp Nghệ An, điều đáng chờ đợi không chỉ là thêm chỗ học cho hàng nghìn em, mà là cơ hội học tập và sinh hoạt tốt hơn cho học sinh vùng biên. Kết luận cần rõ ràng: hoàn thành công trình là điều kiện cần; chất lượng giáo dục, sự an toàn và niềm vui đến trường mới là kết quả phải được giữ vững. Một trường nội trú chỉ thực sự thành công khi học sinh được học tốt, sống khỏe mạnh và lớn lên trong môi trường tôn trọng, sẻ chia.
