Khả năng tái tạo của gan không phải giấy phép uống rượu
Tổn thương gan từ rượu là tình trạng tế bào và mô gan bị ảnh hưởng bởi cồn cùng các chất sinh ra khi cơ thể chuyển hóa cồn, có thể tiến triển từ tích tụ mỡ đến viêm và sẹo hóa nếu việc uống kéo dài. Gan có khả năng tái tạo đáng kinh ngạc: ngay cả khi bị cắt bỏ một phần, phần còn lại vẫn có thể tăng sinh để bù đắp. Một nghiên cứu ghi nhận ở bệnh nhân bị cắt bỏ 20–69% gan, phần gan còn lại đạt 82–99% thể tích trước phẫu thuật trong vòng sáu tháng. Nhưng năng lực này không đồng nghĩa gan có thể phục hồi vô hạn. Cơ quan này mỗi ngày đảm nhiệm hàng trăm chức năng, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng đến xử lý độc chất. Khi tổn thương tích lũy thường xuyên vượt quá khả năng sửa chữa, gan dần suy kiệt; vì vậy, dựa vào khả năng tự hồi phục để biện minh cho việc uống kéo dài là một lựa chọn rủi ro.
Cồn gây tổn thương theo chuỗi, thường không báo động sớm
Uống bia thường xuyên, nhất là uống nhiều trong thời gian dài, có thể khiến chất béo tích tụ trong gan, gây viêm và tăng nguy cơ xơ gan. Gan xử lý phần lớn lượng cồn: các enzyme chuyển cồn thành acetaldehyde, hợp chất độc có thể làm tổn thương ADN và protein trong tế bào; sau đó, enzyme khác chuyển chất này thành acetate ít độc hơn để cơ thể tiếp tục phân giải và đào thải. Trong thời gian acetaldehyde còn tồn tại, tế bào gan vẫn phải chịu tác động của nó. Quá trình chuyển hóa cồn cũng làm thay đổi cách gan xử lý chất béo, tạo điều kiện để triglyceride tích tụ. Gan nhiễm mỡ có thể xuất hiện trước khi người uống nhận thấy điều gì bất thường. Tổn thương ban đầu thường diễn ra âm thầm, nên không có triệu chứng rõ rệt không phải là bằng chứng gan vẫn khỏe mạnh.
Biết giai đoạn tổn thương để không bỏ lỡ cơ hội phục hồi
Điểm đáng mừng là gan nhiễm mỡ do rượu ở giai đoạn sớm có thể cải thiện, thậm chí hồi phục nếu ngừng uống; loại bỏ tác nhân gây hại giúp gan giảm mỡ và có cơ hội phục hồi chức năng gan. Nhưng nếu tiếp tục uống, một số người có thể tiến triển sang viêm, tổn thương tế bào và hình thành mô sẹo. Khi sẹo tích tụ, cấu trúc gan biến đổi; xơ gan nguy hiểm vì mô gan xơ hóa khó tự phục hồi và chức năng gan có thể suy giảm nghiêm trọng. Đây là lúc không nên trông chờ vào khả năng tự tái tạo để đảo ngược mọi tổn thương. Người uống nhiều hoặc uống bia thường xuyên nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, hỏi bác sĩ về xét nghiệm chức năng gan và hạn chế hoặc ngừng rượu bia. Nếu đã mắc bệnh gan, cần tuân thủ hướng dẫn y tế về việc kiêng cồn. Ăn uống cân bằng và vận động đều đặn hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa, nhưng không thay thế việc loại bỏ tác nhân gây hại.
Hiểu đúng giới hạn của gan là bước đầu để nhận diện nguy cơ bệnh gan mạn tính và phòng ngừa trước khi tổn thương nặng lên. Gan có thể tự sửa chữa, nhưng không thể chống đỡ mãi một tác nhân gây hại được đưa vào cơ thể lặp đi lặp lại.
