Đau đầu nguy hiểm: đừng xem nhẹ vì nghĩ chỉ là thoái hóa cột sống
Đau đầu nguy hiểm là những cơn đau xuất hiện đột ngột, dữ dội, kéo dài nhiều ngày và có thể kèm buồn nôn, nôn ói, cứng cổ, nhìn mờ hoặc thay đổi ý thức; chúng khác hẳn kiểu đau âm ỉ do cơ xương khớp và đôi khi là biểu hiện của các bệnh lý mạch máu não đe dọa tính mạng như túi phình động mạch não hoặc xuất huyết dưới nhện. Những năm gần đây, các bác sĩ tiếp nhận không ít trường hợp người bệnh đi khám vì đau đầu dữ dội kèm nôn ói nhưng được chẩn đoán ban đầu là thoái hóa cột sống cổ, kê thuốc rồi cho về theo dõi tại nhà. Cách tiếp cận này đầy rủi ro, bởi thoái hóa cột sống thường gây đau âm ỉ, tăng khi vận động cổ và hiếm khi gây đau đầu dữ dội kèm nôn ói. Khi cơn đau “như búa bổ” không giảm mà ngày càng nặng, đó không còn là câu chuyện của khớp, mà là lời cảnh báo khẩn cấp từ não.
Túi phình động mạch não: kẻ giấu mặt phía sau những cơn đau đầu thỉnh thoảng
Điểm đáng sợ của túi phình động mạch não là nó thường diễn biến âm thầm, gần như không gây triệu chứng khi còn nhỏ. Người đàn ông 47 tuổi tăng huyết áp, thỉnh thoảng đau đầu, nhìn mờ thoáng qua đi chụp MRI và CT mới phát hiện túi phình kích thước tới 26x16 mm ở đoạn cuối động mạch cảnh trong phải, bên trong đã có huyết khối. Những dấu hiệu lẻ tẻ như đau đầu thỉnh thoảng, đau khu trú một bên đầu, đau hốc mắt, nhìn mờ, sụp mi, buồn nôn rất dễ bị bỏ qua hoặc tự quy cho “stress”, “thiếu ngủ” hay “thoái hóa tuổi trung niên”. Đó là sự chủ quan nguy hiểm. Theo thời gian, dưới áp lực dòng máu, túi phình lớn dần và có thể vỡ, gây xuất huyết dưới nhện với di chứng liệt, rối loạn ngôn ngữ, thậm chí tử vong. Người hút thuốc lá và tăng huyết áp nằm trong nhóm nguy cơ cao, nhưng bệnh vẫn có thể xuất hiện ở người tưởng như hoàn toàn khỏe mạnh.
Vỡ túi phình não và xuất huyết dưới nhện: đột quỵ tối cấp dễ bị bỏ lỡ
Khi túi phình động mạch não vỡ, máu tràn vào khoang dưới nhện – lớp dịch bao quanh não, làm tăng áp lực nội sọ và kích thích màng não. Đây chính là xuất huyết dưới nhện, một dạng đột quỵ tối cấp có tỷ lệ tử vong và tàn phế rất cao. Người bệnh thường xuất hiện cơn đau đầu dữ dội như “búa bổ”, kèm buồn nôn, nôn ói, cứng cổ, mệt mỏi. Nếu lượng máu chảy tiếp tục nhiều hơn, tình trạng có thể nhanh chóng chuyển sang phù não, hôn mê, để lại di chứng thần kinh nặng nề hoặc tử vong. Nguy cơ vỡ túi phình liên quan đến tăng huyết áp, bất thường bẩm sinh thành mạch, dị dạng mạch máu và quá trình thoái hóa động mạch. Ở nhóm túi phình khổng lồ từ 25 mm trở lên, nguy cơ vỡ càng cao, gây chảy máu dưới nhện đe dọa tính mạng. Nói thẳng: cơn đau đầu dữ dội kèm nôn ói không bao giờ nên được an ủi bằng hai chữ “thoái hóa” cho qua chuyện.
Vì sao chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu là tuyến phòng thủ quan trọng nhất?
Nếu chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng, xuất huyết não giai đoạn sớm có thể bị nhầm với đau cơ xương khớp hoặc thoái hóa cột sống cổ. Vì vậy, bác sĩ cần khai thác kỹ thời điểm khởi phát, tính chất cơn đau và các dấu hiệu đi kèm để nghĩ đến bệnh lý mạch máu não, từ đó chỉ định phương tiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp. Một trường hợp được chụp MRI 3 Tesla và CT đã ghi nhận túi phình nội sọ khổng lồ ở đoạn cuối động mạch cảnh trong phải, kèm huyết khối bên trong. Tình huống khác, chụp MRI não xác định vỡ túi phình động mạch cảnh trong trái đoạn thông sau gây xuất huyết dưới nhện, máu lan quanh thân não và tràn vào não thất hai bên. Đó là những chi tiết mà khám thường không thể nhìn thấy. Khám sức khỏe định kỳ và tầm soát mạch máu não bằng các kỹ thuật hiện đại giúp phát hiện sớm túi phình trước khi vỡ, tăng cơ hội điều trị và giảm nguy cơ đột quỵ nguy hiểm.
Thông điệp cuối: người bệnh cần chủ động nghi ngờ và dám yêu cầu kiểm tra kỹ
Thực tế lâm sàng cho thấy không phải bác sĩ nào cũng nghĩ ngay đến túi phình động mạch não khi đối mặt với một bệnh nhân đau đầu dữ dội. Vì vậy, người bệnh và gia đình cần giữ vai trò chủ động: không chấp nhận lời giải thích “thoái hóa cột sống” nếu cơn đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, kéo dài, kèm nôn ói, cứng cổ hay mệt mỏi bất thường. Đó là lúc phải yêu cầu được khám chuyên khoa thần kinh, xét nghiệm và chụp hình ảnh não bộ. Những người có tăng huyết áp, hút thuốc lá, đau đầu kéo dài, đau hốc mắt, nhìn mờ, sụp mi càng phải đi kiểm tra mạch máu não sớm. Sau điều trị túi phình bằng đặt stent chuyển dòng hoặc kẹp cổ túi phình, việc tuân thủ thuốc, kiểm soát huyết áp, rối loạn mỡ máu và tái khám định kỳ là bắt buộc để tránh biến chứng và hình thành huyết khối trong stent. Cơn đau đầu không chỉ là triệu chứng; đôi khi, đó là cơ hội cuối cùng để bạn cứu lấy não mình.
