Ba hạt lúa: từ công trình 21 tỷ đồng đến tham vọng biểu tượng văn hóa mới
Công viên Ba hạt lúa là một dự án công trình công cộng diện tích gần 1,5 ha tại xã Vĩnh Lợi, do UBND tỉnh Cà Mau khởi công ngày 29/8 với tổng mức đầu tư hơn 21 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước, được thiết kế như một không gian văn hóa lúa nước kết hợp vui chơi, tham quan và quảng bá hình ảnh địa phương. Điểm mấu chốt của dự án này không phải chỉ nằm ở những con số, mà ở thông điệp chiến lược: Cà Mau muốn dùng văn hóa lúa nước để viết lại câu chuyện Cà Mau du lịch, thay vì mãi gắn mình với hình ảnh vùng cuối trời đất nước. Việc dành hơn 21 tỷ đồng cho một công viên công cộng trong bối cảnh ngân sách địa phương luôn phải cân đo là quyết định mang tính lựa chọn ưu tiên rõ rệt. Theo lãnh đạo tỉnh, đây không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tinh thần cho người dân, mà còn được kỳ vọng trở thành điểm tham quan, trải nghiệm và điểm du lịch mới, bổ sung một lớp nhận diện khác bên cạnh hệ sinh thái rừng – biển vốn quen thuộc.
Ý nghĩa biểu tượng Ba hạt lúa trong câu chuyện văn hóa lúa nước
Thay vì một công viên cây xanh thuần túy, trung tâm của công viên Ba hạt lúa là công trình biểu tượng ba hạt lúa với kinh phí khoảng 20 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa, được thiết kế để tôn vinh cây lúa, nghề trồng lúa và những giá trị gắn với nền sản xuất nông nghiệp vùng đất cuối sông. Lựa chọn hình tượng hạt lúa – không phải bông lúa, không phải nông dân – là cách kể một câu chuyện cô đọng về văn hóa lúa nước: từ hạt giống đến sự sinh sôi, từ mầm sống đến thành quả lao động. Theo ông Nguyễn Hoàng Thoại, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Cà Mau, biểu tượng "Ba hạt lúa" mang ý nghĩa về sự sinh sôi, phát triển, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với thành quả lao động của người nông dân. Đây là một câu nói cho thấy tư duy muốn đưa nông nghiệp ra khỏi vùng bóng tối “sản xuất thô”, đưa nó vào trung tâm diễn ngôn văn hóa. Nếu công trình được thi công đúng tinh thần đó, nó có thể trở thành một điểm nhận diện thị giác mới, khi nhắc đến Cà Mau là nhắc đến ba hạt lúa chứ không chỉ là đất mũi.
Không gian công cộng cho người dân địa phương: hơn một điểm check-in
Một công viên công cộng muốn sống lâu phải bắt đầu từ công năng cho người dân địa phương, không chỉ phục vụ khách Cà Mau du lịch. Sau khi hoàn thành, công viên Ba hạt lúa được kỳ vọng bổ sung một không gian sinh hoạt văn hóa, vui chơi và thư giãn, phục vụ đời sống tinh thần của cư dân xã Vĩnh Lợi và vùng lân cận. Nếu thiết kế không gian được làm tốt – có chỗ dạo bộ, góc tổ chức sự kiện, không gian kể chuyện nghề lúa – công viên có thể trở thành “phòng khách” ngoài trời cho cộng đồng. Tuy nhiên, kinh nghiệm cho thấy nhiều công trình biểu tượng dễ rơi vào tình trạng đẹp trên phối cảnh, bỏ trống trong đời sống. Việc cấp ủy và chính quyền xã Vĩnh Lợi được giao chủ động xây dựng phương án quản lý, vận hành và khai thác công viên sau khi công trình hoàn thành là điểm tích cực, nhưng sẽ chỉ có ý nghĩa nếu họ thực sự hoạch định lịch hoạt động, chính sách bảo trì và mô hình khai thác gắn với cộng đồng chứ không dừng lại ở việc trông coi tài sản.
Cơ hội và thách thức trong chiến lược đưa Cà Mau du lịch gắn với văn hóa lúa nước
Về mặt định vị, công viên Ba hạt lúa là bước đi hợp lý: Cà Mau vốn nổi tiếng với rừng tràm, rừng đước, biển và hệ sinh thái ngập mặn, nay thêm một trục văn hóa lúa nước giúp hoàn thiện bức tranh nông nghiệp – sinh thái. Công trình được định hướng trở thành điểm tham quan, trải nghiệm và điểm đến du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh nông nghiệp và văn hóa địa phương tới du khách. Nếu được kết nối khéo léo với các tour tham quan ruộng lúa, làng nghề, chợ nông sản, công viên có thể trở thành “cổng” của chuỗi trải nghiệm nông nghiệp Cà Mau. Song, thách thức nằm ở chỗ một dự án 21 tỷ đồng chỉ là phần cứng của chiến lược, còn phần mềm là sản phẩm du lịch và câu chuyện kể. Biểu tượng ba hạt lúa sẽ khó phát huy hết ý nghĩa nếu không gắn với các chương trình trải nghiệm, hướng dẫn viên biết kể chuyện lúa, và đặc biệt là sự tham gia của chính người nông dân. Công viên cần được đặt vào bản đồ Cà Mau du lịch bằng cách liên kết với hệ thống thông tin, truyền thông và dịch vụ, thay vì đứng riêng lẻ như một công trình “để đó”.
Tiến độ đến 2027 và điều kiện để Ba hạt lúa trở thành biểu tượng thật sự
Về tiến độ, công viên rộng gần 1,5 ha này được khởi công ngày 29/8 và dự kiến hoàn thành trong năm 2027, với yêu cầu quản lý chặt chẽ chất lượng, khối lượng xây dựng và nguồn vốn, tuyệt đối không để thất thoát, lãng phí. Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã nhấn mạnh vai trò của Ban Quản lý dự án Xây dựng tỉnh trong việc thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, giám sát quá trình thi công, đồng thời yêu cầu các sở, ngành hỗ trợ tháo gỡ thủ tục để không làm chậm tiến độ. Từ góc độ chiến lược, mốc hoàn thành 2027 sẽ chỉ là vạch xuất phát, không phải đích đến. Một biểu tượng văn hóa không tự sinh ra chỉ bằng bê tông và thép; nó cần thời gian để được người dân chấp nhận, du khách nhớ đến và được đưa vào câu chuyện chính thức lẫn đời thường. Nếu sau 2027, công viên Ba hạt lúa trở thành nơi người dân chọn để tổ chức lễ hội mùa, sự kiện cộng đồng, còn du khách ghi vào lịch trình khi nhắc đến Cà Mau du lịch, khi đó 21 tỷ đồng mới thật sự “hóa giá trị” thành bản sắc. Ngược lại, nếu thiếu vận hành sáng tạo, Ba hạt lúa sẽ chỉ là công trình đẹp trong ảnh khởi công.
