Ba hạt lúa: không chỉ là công trình, mà là tuyên ngôn về bản sắc
Công viên Ba hạt lúa là một dự án công viên rộng gần 1,5ha tại xã Vĩnh Lợi, với điểm nhấn là biểu tượng ba hạt lúa được đầu tư hơn 20 tỷ đồng nhằm tôn vinh nghề trồng lúa, đời sống nông nghiệp và tinh thần cần cù, bền bỉ của người dân Cà Mau. Dự án được khởi công sáng 29/8 do UBND tỉnh Cà Mau làm chủ đầu tư, với tổng kinh phí hơn 21 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước và nguồn xã hội hóa, dự kiến hoàn thành vào năm 2027. Việc một địa phương vùng đất cực Nam quyết định dựng lên biểu tượng văn hóa gắn với hạt lúa cho thấy Cà Mau chọn con đường khẳng định bản sắc nông nghiệp, thay vì chạy theo các mô hình đô thị hóa na ná nhau. Đây là một lựa chọn mang tính tuyên ngôn: lấy lúa nước và nông dân làm trung tâm câu chuyện phát triển.
Ý nghĩa văn hóa: tri ân quá khứ, kể lại hành trình lúa nước
Hình tượng ba hạt lúa được sắp xếp theo trục thẳng đứng, mỗi hạt thể hiện một trạng thái sinh trưởng khác nhau, kể lại vòng đời cây lúa và hành trình nghề trồng lúa nước ở vùng đất từng hoang hóa, nhiễm phèn, nhiễm mặn. Theo lãnh đạo tỉnh, đây là sự kết tinh của đất, trời, mồ hôi, công sức và cả hy sinh của nhiều thế hệ nông dân Bạc Liêu, Cà Mau. Về chiều sâu văn hóa, công viên Ba hạt lúa là một biểu tượng văn hóa mang thông điệp về sự sống, sự tiếp nối và phát triển; thể hiện tinh thần cần cù, bền bỉ, đoàn kết và khát vọng vươn xa của người dân Cà Mau trong thời kỳ mới. Thay vì xây một tượng đài trừu tượng, việc chọn hạt lúa – hình ảnh thân thuộc nhưng giàu ý nghĩa – là quyết định đúng: người dân có thể thấy mình trong công trình, còn du khách thì hiểu được câu chuyện văn minh lúa nước Việt Nam ngay từ cửa ngõ Cà Mau.
Giá trị kinh tế và du lịch: một điểm dừng chân mới trên tuyến quốc lộ 1A
Xã Vĩnh Lợi – nơi đặt công viên Ba hạt lúa – là cửa ngõ của tỉnh trên tuyến quốc lộ 1A, tiếp giáp với TP Cần Thơ. Điều này biến công viên thành điểm dừng chân lý tưởng trong bản đồ Cà Mau du lịch: khách từ miền trên xuống Cà Mau sẽ gặp ngay một không gian mở xanh, sạch, đẹp với hồ cảnh quan, cây xanh, sân khấu ngoài trời và khu vực sinh hoạt cộng đồng. Khi hoàn thành, công viên Ba hạt lúa không chỉ phục vụ đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, mà còn được kỳ vọng trở thành điểm tham quan, trải nghiệm và điểm du lịch của khu vực. Nếu được vận hành khéo léo, công viên có thể là nơi tổ chức lễ hội lúa nước, chợ phiên nông sản, không gian kể chuyện nghề, qua đó gián tiếp quảng bá nông sản địa phương và kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Nói cách khác, đây là một khoản đầu tư hạ tầng văn hóa nhằm tạo thêm giá trị cho kinh tế du lịch.
Không gian cộng đồng và bài toán phát triển bền vững
Theo thiết kế, công viên Ba hạt lúa bao gồm hệ thống sân, đường nội bộ, cấp điện, thoát nước, cây xanh, hồ cảnh quan, sân khấu biểu diễn ngoài trời và các công trình phụ trợ cần thiết. Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh đây sẽ là không gian mở phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí, thư giãn, rèn luyện thể chất, sinh hoạt văn hóa và tổ chức hoạt động cộng đồng cho người dân địa phương và vùng lân cận. Về mặt quản trị, tỉnh yêu cầu Ban Quản lý dự án thường xuyên kiểm tra, giám sát thi công, quản lý chặt chẽ chất lượng, tiến độ, khối lượng và nguồn vốn, không để thất thoát, lãng phí; đồng thời giao các sở, ngành tháo gỡ khó khăn về thủ tục để dự án về đích đúng năm 2027. Đáng chú ý, cấp ủy và chính quyền xã Vĩnh Lợi được giao chủ động đề xuất phương án quản lý, vận hành, khai thác công viên sau khi hoàn thành. Đây là điểm mấu chốt: nếu cộng đồng được tham gia thực sự, công viên sẽ là không gian sống, không chỉ là một công trình đẹp chụp hình rồi bỏ hoang.
Kết luận: từ biểu tượng văn hóa đến động lực phát triển địa phương
Nhìn từ tổng thể, công viên Ba hạt lúa là bước đi chiến lược: dùng một biểu tượng văn hóa nông nghiệp làm điểm tựa cho câu chuyện phát triển du lịch và nâng chất đời sống tinh thần. Hạt lúa ở đây không còn là sản phẩm thuần túy của đồng ruộng, mà trở thành ngôn ngữ không gian, kể lại hành trình khai phá và khát vọng vươn lên của Cà Mau. Tuy nhiên, để công trình trị giá hơn 21 tỷ đồng thực sự mang lại hiệu quả, địa phương cần sớm xây dựng kế hoạch hoạt động gắn với bản sắc lúa nước, kết nối với các tour Cà Mau du lịch và tạo cơ chế để người dân tham gia khai thác, hưởng lợi. Một công viên biểu tượng chỉ có ý nghĩa khi nó sống cùng cộng đồng: sáng có người tập thể dục, chiều có trẻ em chơi, cuối tuần có phiên chợ nông sản và những chương trình tôn vinh người trồng lúa ngay dưới ba hạt lúa vươn lên.
