Rủi ro địa chính trị đang định giá lại dầu
Giá dầu thế giới là mức giá tham chiếu cho dầu thô trên thị trường quốc tế, phản ánh không chỉ cung cầu mà còn rủi ro vận chuyển và an ninh tại các vùng sản xuất. Đà tăng hiện nay cho thấy thị trường đang tính trước khả năng nguồn cung bị gián đoạn, chứ chưa khẳng định lượng dầu cụ thể đã mất khỏi thị trường. Trong phiên 30/10, dầu Brent tăng 2,4% và dầu WTI tăng 2,08%, cả hai cùng lên mức cao nhất kể từ cuối tháng 4. Tính cả tháng 10, hai chuẩn dầu đều tăng mạnh. Đây là phản ứng dễ hiểu trước nguy cơ xung đột Trung Đông lan rộng, nhưng cũng khiến giá dễ đảo chiều nếu căng thẳng hạ nhiệt. Vì vậy, biến động hiện tại phản ánh phần bù rủi ro địa chính trị nhiều hơn một thay đổi đã được xác nhận trong sản lượng.
Các cuộc tấn công làm dấy lên lo ngại về hạ tầng dầu mỏ
Sức ép tăng giá được củng cố khi Houthi tuyên bố đã nhắm vào các nhà máy lọc dầu Ras Tanura và Rabigh, cùng một cơ sở của Saudi Aramco tại Abqaiq. Tuy nhiên, phía Ả Rập Xê-út chưa xác nhận các vụ tấn công hay mức độ thiệt hại. Điểm khác biệt này rất quan trọng: thị trường đang phản ứng với nguy cơ, chưa phải với bằng chứng rằng hoạt động lọc dầu hoặc xuất khẩu đã suy giảm. Trước đó, lực lượng chính phủ Yemen cho biết sân bay Aden bị Houthi tấn công trong lúc giao tranh tại nước này leo thang. Những diễn biến ấy làm tăng lo ngại rằng bất ổn có thể lan đến các mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng. Nếu cơ sở năng lượng hoặc cảng xuất khẩu bị ảnh hưởng thực tế, áp lực lên nguồn cung dầu sẽ lớn hơn nhiều so với biến động do tâm lý.
Tuyến vận tải và căng thẳng Mỹ-Iran là hai biến số lớn
Rủi ro không chỉ nằm ở giếng dầu hay nhà máy lọc dầu. Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải then chốt của dòng dầu từ vịnh Ba Tư, và vụ một tàu chở dầu bị tấn công bằng thiết bị nổ tại khu vực này làm dấy lên thêm quan ngại. Ngay cả khi sản lượng khai thác không giảm, phí bảo hiểm, cước vận tải và thời gian hành trình tăng vẫn có thể đẩy giá dầu giao ngay lên, đồng thời duy trì phần bù rủi ro trong hợp đồng kỳ hạn. Với người dùng thông thường, điều đó có thể truyền áp lực sang chi phí nhiên liệu và vận chuyển, dù mức độ còn tùy phản ứng của thị trường và chính sách trong nước. Căng thẳng Mỹ-Iran cũng có thể làm giá biến động mạnh: thông tin về khả năng Mỹ nối lại hoạt động quân sự tạo sức ép tăng, trong khi đàm phán thành công có thể giúp hạ nhiệt.
Ngoại giao và quyết định sản lượng sẽ quyết định bước kế tiếp
Thị trường còn phải cân nhắc tín hiệu ngoại giao trái chiều. Qatar đã chuyển cho Iran dự thảo nhằm chấm dứt xung đột với Mỹ và Israel, nhưng Tehran cho rằng đề xuất chưa thể chấp nhận; Ngoại trưởng Iran vẫn nói các nỗ lực ngoại giao còn cơ hội và kế hoạch bảy ngày do Iran đề xuất có thể hoàn tất trong chưa đầy một tuần nếu được triển khai. Một tín hiệu hỗ trợ giá khác là tồn kho dầu thô Mỹ giảm trong tuần kết thúc ngày 23/10, trái với dự báo của giới phân tích. Về sản lượng, bảy thành viên chủ chốt OPEC+ thống nhất giữ nguyên mục tiêu khai thác tháng 12 vào ngày 1/11. Động thái này không bổ sung nguồn cung mới, nhưng sản lượng thực tế còn tùy việc xuất khẩu và vận tải có phục hồi hay không. Kết luận: giá dầu tăng có cơ sở rủi ro, song hướng đi tiếp theo phụ thuộc vào thiệt hại thực tế, an toàn hàng hải và tiến triển ngoại giao.
