Phòng bệnh bắt đầu từ những thói quen nhỏ
Phòng cảm lạnh và cúm mùa đông là việc giảm nguy cơ tiếp xúc với virus, đồng thời hỗ trợ mũi và đường thở hoạt động tốt khi không khí lạnh, khô. Thời tiết lạnh không trực tiếp gây bệnh, nhưng các yếu tố thường gặp trong mùa đông có thể tạo điều kiện để virus lây lan. Vì thế, đừng xem chiếc khăn quàng hay thói quen rửa tay là chuyện vụn vặt: đó là những lớp bảo vệ dễ thực hiện mỗi ngày.
Khi ra ngoài, mặc đủ ấm và chú ý vùng cổ, ngực, bàn chân; có thể kéo khăn che mũi và miệng để hạn chế tác động của không khí lạnh. Nếu có thể, hãy thở bằng mũi. Lớp chất nhầy và lông chuyển giúp giữ lại một phần bụi bẩn, vi sinh vật, đồng thời làm ấm và làm ẩm không khí trước khi vào phổi. Rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần với người đang ho, sốt, sổ mũi và tránh khói thuốc cũng góp phần bảo vệ đường hô hấp.
Bác sĩ Sophie Newton, bác sĩ đa khoa tại West Yorkshire, Anh, khuyến nghị hình thành thói quen thở bằng mũi và giữ ấm vùng mũi khi ra ngoài trời lạnh. Đây là các bước đơn giản, nhưng cần đi cùng những biện pháp phòng lây nhiễm khác.

Vệ sinh mũi đúng cách, không lạm dụng
Vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối có thể giúp làm sạch chất nhầy, dị nguyên và tác nhân gây kích ứng trong khoang mũi, xoang; đồng thời hỗ trợ giảm nghẹt hoặc chảy nước mũi khi mới xuất hiện dấu hiệu cảm lạnh. Đây là biện pháp hỗ trợ triệu chứng, không phải cách bảo đảm ngăn bệnh hay thay thế việc thăm khám khi tình trạng trở nặng.
Hãy dùng dung dịch nước muối sinh lý phù hợp và làm theo hướng dẫn sử dụng; vệ sinh mũi khi cần thiết, thay vì rửa quá mức hoặc tự pha dung dịch không theo chỉ dẫn. Nếu triệu chứng kéo dài, nặng lên hoặc đi kèm khó thở, nên hỏi nhân viên y tế. Đặc biệt, người đang điều trị bệnh mạn tính cần trao đổi với bác sĩ trước khi tự dùng thuốc trị cảm, thuốc giảm ho hay kháng sinh. Dùng thuốc không phù hợp có thể gây tác dụng phụ, tương tác thuốc hoặc làm chậm phát hiện biến chứng.
Người cao tuổi và người có bệnh nền cần cảnh giác
Người cao tuổi dễ bị ảnh hưởng hơn khi nhiệt độ và độ ẩm thay đổi; hệ miễn dịch, niêm mạc đường hô hấp và khả năng làm sạch đường thở có thể suy giảm theo tuổi. Với người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi mạn tính, một nhiễm trùng hô hấp có thể khiến bệnh nền nặng lên, tăng nguy cơ biến chứng và nhập viện.
Gia đình nên để ý các dấu hiệu như ho kéo dài, sốt, tăng đờm, khò khè hoặc khó thở; ở người cao tuổi, mệt mỏi bất thường, ăn uống kém, lú lẫn hay thở nhanh cũng đáng lưu tâm dù không sốt rõ. Tiêm vaccine cúm mùa hằng năm và vaccine phế cầu theo khuyến cáo của nhân viên y tế giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nghiêm trọng. Người có bệnh tim hoặc thận, hay được dặn hạn chế nước, cần tuân thủ hướng dẫn riêng về lượng dịch.
Ngừa cúm mùa đông không chỉ dựa vào một mẹo tại nhà: hãy kết hợp giữ ấm, rửa tay, hạn chế nguồn lây và chủ động hỏi nhân viên y tế về tiêm chủng phù hợp. Nếu người cao tuổi hoặc người có bệnh nền khó thở, đau ngực, tím môi, lơ mơ hay lú lẫn, cần được đánh giá y tế sớm.

Kết luận: ưu tiên phòng ngừa và theo dõi dấu hiệu nặng
Khi trời lạnh, các bước thiết thực nhất để phòng cảm lạnh và bảo vệ đường hô hấp là mặc đủ ấm, che mũi khi ra ngoài, thở bằng mũi, rửa tay và vệ sinh mũi đúng hướng dẫn khi cần. Những việc này giúp giảm phơi nhiễm và kích ứng, nhưng không thay thế vaccine hay chăm sóc y tế. Người cao tuổi và người có bệnh nền nên đặc biệt thận trọng, không tự ý dùng thuốc và đi khám sớm khi triệu chứng bất thường hoặc trở nặng.







