Mưa kéo dài biến ngập lụt và sạt lở thành nguy cơ kép
Mưa lũ miền Trung là tình trạng mưa kéo dài làm nước dâng gây ngập vùng trũng, đồng thời khiến đất đá sạt xuống ở khu vực miền núi, đe dọa nhà cửa và cắt đứt đường sá. Diễn biến tại Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Gia Lai cho thấy đây không còn là bất tiện đi lại đơn thuần: người dân có thể bị cô lập ngay khi nước lên hoặc taluy mất ổn định. Trong sáng 11-11, mưa lớn làm quốc lộ 40B và quốc lộ 24C qua xã Trà My ngập sâu, nước chảy xiết, khiến giao thông gián đoạn. Ở miền núi Đà Nẵng, lượng mưa trong sáu giờ đến 6 giờ sáng cùng ngày lên tới 166 mm tại Trà Dơn và 127 mm tại Tam Trà. Với cường độ ấy, ưu tiên phải là giữ người dân khỏi vùng nguy hiểm, không chờ đường sá bị cắt hẳn mới hành động.
Sơ tán sớm là hàng rào bảo vệ quan trọng nhất
Tại xã Trà My, mưa gây 12 điểm ngập ở năm thôn và hai điểm sạt lở tại Đồng Trầu. Đất đá tràn vào nhà dân, làm hư hỏng nghiêm trọng; chính quyền đã hỗ trợ di dời người và tài sản. Toàn xã tổ chức sơ tán 90 hộ, gồm 30 hộ ở Long Sơn, một hộ ở Trà Sơn, một hộ ở Đồng Trầu và 58 hộ ở Đồng Trường. Đây là biện pháp cần thiết trước nguy cơ lũ tiếp tục dâng, không phải phản ứng thái quá: sơ tán người dân sớm giúp giảm rủi ro khi đường thoát hiểm có thể nhanh chóng bị chia cắt. Tại Trà Leng, Trà Tân và Trà Giáp, sạt lở cũng ảnh hưởng nhiều tuyến đường; một số đoạn quốc lộ 40B qua Trà Tân bị chia cắt cục bộ. Cảnh báo, rào chắn và chốt phân luồng vì thế phải được duy trì liên tục.
Ngập ở vùng trũng, đường sá tê liệt tại nhiều địa bàn
Tại Quảng Ngãi, mưa làm sạt lở 11 điểm giao thông ở xã Sơn Tây, trên tuyến Trường Sơn Đông, đường tỉnh 623 cùng các tuyến huyện, xã và đường nông thôn. Trong khi lực lượng địa phương khẩn trương huy động người và phương tiện khắc phục, xã Phước Giang đối mặt một dạng rủi ro khác: nước lũ tràn vào hơn 400 hộ dân ở năm thôn, độ sâu phổ biến từ 0,5 đến 1,5 m. Các tuyến đường ngập không chỉ gây khó khăn cho sinh hoạt mà còn cản trở việc tiếp cận, hỗ trợ các khu dân cư. Ngập lụt miền Trung vì vậy cần được nhìn như một vấn đề an toàn và kết nối cộng đồng, không chỉ là thiệt hại trong từng căn nhà. Ở phía Đông Gia Lai, mưa từ đêm 10 đến sáng 11-11 đạt 100–120 mm tại một số nơi, góp phần làm tăng áp lực ứng phó trên diện rộng.
Ứng phó phải đi trước diễn biến của nước và đất
Các địa phương đang khẩn trương ứng phó trước khả năng mưa lũ tiếp diễn: lực lượng chức năng được yêu cầu tiếp cận điểm sạt lở, dựng cảnh báo, rào chắn, phân luồng và trực 24/24 giờ. Việc khắc phục đường sá cần thiết, nhưng mở đường không thể đánh đổi bằng việc đưa người và phương tiện vào khu vực chưa an toàn. Dự báo trong 3–6 giờ tiếp theo, lũ trên các sông có thể tiếp tục lên, phổ biến ở mức báo động 1–2; riêng sông Hà Thanh có khả năng vượt báo động 2. Với sạt lở miền Trung, nguy cơ không kết thúc khi mưa ngớt: nền đất bão hòa vẫn có thể trượt, còn các tuyến đường bị chia cắt cần thời gian xử lý. Chính quyền cần tiếp tục cập nhật cảnh báo dễ hiểu, duy trì sơ tán ở nơi cần thiết và bảo đảm người dân biết tuyến đường nào bị cấm.
Mưa lũ lần này cho thấy ứng phó hiệu quả phải đặt an toàn con người lên trước tốc độ khôi phục giao thông. Từ 90 hộ được sơ tán ở Trà My đến hàng trăm hộ bị ngập tại Phước Giang, quy mô ảnh hưởng đòi hỏi phối hợp liên tục giữa chính quyền, lực lượng cứu hộ và người dân. Khắc phục sạt lở cần làm khẩn trương, nhưng chỉ mở lại đường khi điều kiện an toàn cho phép. Khi mưa còn có thể kéo dài và mực nước tiếp tục biến động, cảnh giác, cảnh báo kịp thời và sơ tán đúng lúc vẫn là lựa chọn thiết thực nhất để hạn chế thêm thiệt hại.
