Đại Phước: định nghĩa một cực đô thị ven sông mới của Đông Nai
Đại Phước Đông Nai là khu vực phía Đông TP.HCM gồm 4 xã Đại Phước, Phú Hữu, Phú Đông, Phước Khánh, đang được quy hoạch hơn 3.100 ha thành đô thị ven sông thông minh, đa chức năng, gắn với khoa học, đổi mới sáng tạo, thương mại, dịch vụ và hệ sinh thái sông nước để trở thành cực tăng trưởng mới của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Điểm mấu chốt ở đây là: Đại Phước không đơn thuần là một dự án quy hoạch đô thị ven sông nữa, mà là lựa chọn chiến lược để tái định hình bản đồ kinh tế – không gian sống của toàn Đông Nai. Khi tỉnh bước lên thành phố trực thuộc Trung ương, câu hỏi không phải là có mở rộng đô thị hay không, mà mở rộng theo mô hình nào có thể cạnh tranh với các cực tăng trưởng khác quanh TP.HCM. Với quỹ đất liền sông Đồng Nai, tiếp giáp TP.HCM và dư địa phát triển tới quy mô một thành phố cỡ trung, Đại Phước đang được đặt vào vị trí câu trả lời đó, và đây là một bước đi táo bạo nhưng hợp logic phát triển vùng.
Quy hoạch đô thị 3.131 ha: từ công nghiệp Nhơn Trạch đến đô thị ven sông thông minh
Tháng 4, UBND Đông Nai phê duyệt quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 Đại Phước 1 với diện tích hơn 3.131 ha, định hướng thành khu đô thị thông minh ven sông kết hợp trung tâm khoa học – đổi mới sáng tạo. Đây là bước ngoặt rõ ràng, tách Đại Phước khỏi hình ảnh Nhơn Trạch thuần công nghiệp để bước sang mô hình đô thị đa chức năng. Theo quy hoạch, khoảng 51% diện tích dành cho thương mại, dịch vụ, công trình công cộng, đào tạo – nghiên cứu, cây xanh và hạ tầng kỹ thuật, tạo tỷ trọng không gian phi nhà ở đủ lớn để hình thành một đời sống đô thị thực sự chứ không chỉ là khu dân cư vệ tinh.
Điểm đáng chú ý nhất là tư duy giữ lại khoảng 917 ha, tương đương gần 30% diện tích, cho sông, kênh, rạch tự nhiên để phát triển không gian mở. Thay vì san lấp triệt để để tối đa hóa diện tích sàn, quy hoạch đô thị ven sông ưu tiên hệ sinh thái nước và cảnh quan mở, điều mà nhiều khu đô thị mới quanh TP.HCM thiếu vắng. Dân số dự kiến 180.000–240.000 người chỉ riêng phân khu Đại Phước 1 cho thấy tham vọng xây dựng một đô thị cỡ trung, đi cùng nhu cầu khổng lồ về nhà ở, giáo dục, y tế, thương mại, dịch vụ và không gian công cộng trong tương lai. Nếu thực thi đúng, Đại Phước sẽ là ví dụ hiếm về một quy hoạch đô thị ven sông có tầm nhìn dài hạn thay vì chỉ chạy theo chu kỳ bất động sản ngắn hạn.
Hạ tầng liên vùng: lực đẩy biến quy hoạch thành cực tăng trưởng mới
Quy hoạch đô thị không thể tự mình tạo cực tăng trưởng mới nếu hạ tầng liên vùng không tương xứng. Vì vậy, việc hạ tầng quanh Đại Phước được tăng tốc đầu tư là yếu tố quyết định. Cầu Nhơn Trạch thuộc Vành đai 3 TP.HCM, đưa vào khai thác từ năm 2025, mở thêm một hướng kết nối trực tiếp giữa Đông Nai và TP.HCM, đưa Nhơn Trạch vào tuyến giao thông liên vùng phía Nam. Cao tốc Bến Lức – Long Thành tiếp tục hoàn thiện để tạo hành lang giao thông xuyên vùng từ Tây Nam TP.HCM qua Đông Nai tới Long Thành. Đây không phải những công trình “trang trí” cho quy hoạch, mà là xương sống để Đại Phước thực sự gắn vào mạng lưới kinh tế – lao động – logistics khu vực.
Khi các tuyến cao tốc được thông xe toàn bộ, Đại Phước hưởng lợi từ kết nối đa hướng: tiếp cận TP.HCM, khu vực Tây Nam, phía Đông vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, và đặc biệt là trục hướng về sân bay Long Thành thông qua các tuyến 25B, 25C. Cầu Cát Lái động thổ đầu năm 2026, nối khu Đông TP.HCM với Nhơn Trạch, sẽ là mảnh ghép hạ tầng được chờ đợi để hoàn thiện hành lang đô thị ven sông giữa TP.HCM và Đông Nai. "Khi Đại Phước thành một cực đô thị mới của TP Đông Nai, gắn với hệ sinh thái sông nước và mạng lưới hạ tầng liên kết vùng, không gian phát triển được mở rộng thành điểm nối giữa đô thị lớn – sân bay quốc tế – logistics – cảng biển". Nói thẳng, chính hạ tầng liên vùng mới là yếu tố cho phép Đại Phước cạnh tranh sòng phẳng với các cực đô thị khác quanh TP.HCM.
Giá trị đô thị ven sông: không gian sống và thương mại mới cho Đông Nai
Định hướng phát triển Đại Phước thành đô thị ven sông không chỉ là câu chuyện cảnh quan đẹp mắt, mà là lựa chọn tạo khác biệt trong cạnh tranh đô thị. Địa phương đặt yếu tố sông nước vào trọng tâm, xác định phát huy hệ sinh thái sông nước đặc trưng để hình thành mô hình đô thị ven sông hiện đại với kiến trúc cảnh quan và hệ thống hạ tầng kỹ thuật – xã hội đồng bộ. Khi hạ tầng liên vùng mở rộng, các khu đô thị sinh thái ven sông như Ecovillage Saigon River với phần lớn diện tích dành cho cây xanh, mặt nước, trở thành hình mẫu cho không gian sống chất lượng cao trong lòng Đại Phước.
Phát triển ven sông tạo thêm lớp giá trị: cảnh quan mở, khí hậu dễ chịu hơn, khả năng tổ chức các hoạt động thương mại – dịch vụ gắn với mặt nước, và cơ hội hình thành bản sắc đô thị riêng. Một trong những điểm tương đồng giữa các dự án tiên phong với định hướng quy hoạch mới là việc khai thác hàng chục hecta mặt nước đi qua dự án để biến sông thành “trục công cộng” chứ không phải ranh giới bất động. Hạ tầng còn mở rộng không gian sống mới cho người dân, nhất là trong các khu đô thị sinh thái chất lượng cao, giúp Đại Phước không bị lặp lại mô hình khu công nghiệp – khu dân cư khô cứng từng thấy ở Nhơn Trạch trước đây.
Kết luận: Đại Phước sẽ định hình lại bản đồ kinh tế Đông Nai như thế nào?
Nhìn tổng thể, Đại Phước Đông Nai đang hội tụ ba tầng lợi thế: quy hoạch đô thị ven sông thông minh trên quỹ đất hơn 3.100 ha, hạ tầng liên vùng đang được triển khai dồn dập với cầu Nhơn Trạch, cao tốc Bến Lức – Long Thành và cầu Cát Lái, cùng tầm nhìn biến hệ sinh thái sông nước thành tài sản đô thị thay vì trở ngại. Đồng Nai kỳ vọng khu vực này trở thành một cực tăng trưởng mới, và kỳ vọng đó không phải là khẩu hiệu rỗng nếu các mảnh ghép được thực hiện đồng bộ.
Từ góc độ cạnh tranh vùng, Đại Phước có cơ hội trở thành lựa chọn thay thế hợp lý cho người dân và nhà đầu tư đang tìm không gian sống – làm việc mới bên ngoài TP.HCM nhưng vẫn giữ được kết nối đa hướng. Nếu giai đoạn tới, các phân khu còn lại được quy hoạch chi tiết, triển khai dự án một cách có kiểm soát thay vì để thị trường dẫn dắt hoàn toàn, Đại Phước có thể định hình một bản đồ kinh tế mới cho Đông Nai, nơi đô thị ven sông, khoa học – đổi mới sáng tạo, logistics và dịch vụ trở thành động lực chính. Cực tăng trưởng mới này, nếu thành hình đúng kỳ vọng, sẽ đặt lại câu hỏi về cách các tỉnh quanh TP.HCM quy hoạch và sử dụng những dải đất ven sông – thứ tài nguyên lâu nay bị đánh giá thấp ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.
