Quế Võ III – Phân khu 2: bước đi chiến lược trong quá trình công nghiệp hóa Bắc Ninh
Khu công nghiệp Quế Võ III - Phân khu 2 là dự án phát triển hạ tầng công nghiệp quy mô hơn 208 ha tại phường Quế Võ, thành phố Bắc Ninh, được định hướng là khu công nghiệp đa ngành, hiện đại, có khả năng thu hút các ngành giá trị gia tăng cao và công nghệ sạch, mở rộng đáng kể không gian sản xuất, việc làm và tăng trưởng kinh tế cho địa phương. Điểm đáng chú ý của dự án không chỉ là quy mô diện tích 208,54 ha mà còn là tổng vốn đầu tư lên đến gần 2.800 tỷ đồng, thể hiện tham vọng đưa Bắc Ninh công nghiệp bước sang một giai đoạn phát triển mới. Dự án do Công ty Cổ phần Tập đoàn Mạnh Đức Việt Nam đầu tư và xây dựng, với mục tiêu kinh doanh cơ sở hạ tầng công nghiệp hiện đại, đồng bộ. Việc khởi công với sự hiện diện của lãnh đạo Thành ủy và UBND thành phố cho thấy đây là một bước đi mang tính lựa chọn chiến lược, chứ không phải một dự án hạ tầng công nghiệp thông thường.
Vị trí chiến lược và vai trò trong bản đồ Bắc Ninh công nghiệp
Nếu nhìn bản đồ Bắc Ninh công nghiệp, Quế Võ III - Phân khu 2 đóng vai trò như một mắt xích mới trên trục kết nối vùng Thủ đô. Dự án nằm tiếp giáp, kết nối trực tiếp với Quốc lộ 17, đồng thời thuận lợi kết nối với Quốc lộ 1A và Quốc lộ 18, cách trung tâm Hà Nội khoảng 50 km và sân bay quốc tế Nội Bài khoảng 46 km. Đây là bán kính di chuyển rất phù hợp cho nhà đầu tư công nghiệp đang tìm kiếm hạ tầng gắn với chuỗi cung ứng miền Bắc. Theo chủ đầu tư, dự án được định hướng thành khu công nghiệp đa ngành với hệ thống hạ tầng kỹ thuật đầu tư đồng bộ. Từ góc độ đầu tư Bắc Ninh, điều này mở ra khả năng thu hút các nhà sản xuất chế biến nông sản, thực phẩm, công nghiệp nhẹ, cơ khí lắp ráp, điện tử, hàng tiêu dùng cao cấp và vật liệu xây dựng. Sự đa ngành là một lựa chọn có chủ đích: Bắc Ninh không muốn chỉ là «công xưởng điện tử» mà hướng đến cấu trúc kinh tế công nghiệp cân bằng, tận dụng tốt vị trí logistics.
Hạ tầng công nghiệp thế hệ mới và yêu cầu nâng chất tăng trưởng
Điểm khác biệt của khu công nghiệp Quế Võ III - Phân khu 2 nằm ở cách Bắc Ninh đặt bài toán hạ tầng công nghiệp. Thành phố không chỉ muốn thêm diện tích đất công nghiệp, mà muốn một mô hình khu công nghiệp thế hệ mới: hiện đại, xanh, sinh thái, gắn với đô thị và dịch vụ. Phó Chủ tịch UBND thành phố Phạm Văn Thịnh nhấn mạnh phát triển công nghiệp giai đoạn tới phải ưu tiên các dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện môi trường và sử dụng hiệu quả đất đai. Quế Võ III được kỳ vọng sẽ tạo dựng hạ tầng công nghiệp đủ sức đón những nhà đầu tư chất lượng trong các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, điện tử, bán dẫn, cùng các ngành có giá trị gia tăng cao. Đây là cách Bắc Ninh dùng hạ tầng công nghiệp để nâng chuẩn tăng trưởng: chuyển dịch từ mở rộng số lượng dự án sang chọn lọc chất lượng, đồng thời tạo sự liên kết sâu với doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ đóng vai trò vệ tinh gia công.
Tác động đến người lao động và không gian sống quanh khu công nghiệp
Mở rộng không gian công nghiệp luôn đi cùng câu hỏi về đời sống người lao động và cộng đồng dân cư. Với Quế Võ III - Phân khu 2, chính quyền thành phố Bắc Ninh đặt vấn đề này lên bàn ngay từ lễ khởi công: dự án phải «tạo thêm việc làm và đóng góp vào phát triển kinh tế – xã hội của địa phương». Điều đó có nghĩa khu công nghiệp phải mang lại lợi ích thấy được cho người dân phường Quế Võ, không chỉ cho nhà đầu tư. Các sở, ngành và chính quyền địa phương được yêu cầu phối hợp phát triển nhà ở, dịch vụ và các thiết chế cần thiết để phục vụ người lao động và Nhân dân. Đây là lời nhắc rằng hạ tầng công nghiệp không thể tách rời hạ tầng xã hội. Nếu khu công nghiệp phát triển mà người lao động thiếu nhà ở, thiếu dịch vụ công, thì phát triển kinh tế Bắc Ninh sẽ mất đi tính bền vững. Sự nhấn mạnh vào hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân phản ánh cách tiếp cận coi công nghiệp là một phần của hệ sinh thái đô thị.
Lộ trình triển khai và ý nghĩa với chiến lược phát triển kinh tế Bắc Ninh
Dự án Quế Võ III - Phân khu 2 không xuất hiện trong một đêm; nó được triển khai theo lộ trình hai giai đoạn. Giai đoạn 1 từ năm 2021–2025 tập trung bồi thường, giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng khu công nghiệp, từ năm 2026 dự án bước vào giai đoạn khai thác, vận hành. Điều này cho thấy Bắc Ninh đã chuẩn bị từ sớm cho bước chuyển mình về không gian công nghiệp, thay vì phản ứng ngắn hạn với làn sóng đầu tư. Lãnh đạo thành phố yêu cầu nhà đầu tư tập trung nguồn lực, bảo đảm tiến độ, chất lượng, tuân thủ pháp luật và thực hiện đầy đủ cam kết với Nhà nước và Nhân dân. Nếu các yêu cầu này được thực hiện nghiêm túc, Quế Võ III sẽ không chỉ bổ sung diện tích khu công nghiệp mà còn mở rộng động lực tăng trưởng mới cho phát triển kinh tế Bắc Ninh. Về bản chất, dự án là lời khẳng định rằng Bắc Ninh chọn con đường công nghiệp hóa có chọn lọc: tăng quy mô đi cùng nâng chuẩn, gắn nhà máy với đô thị, người lao động và cộng đồng.
