Huy chương kép và thông điệp: học giỏi toán là lựa chọn dài hạn
Học sinh giỏi toán tham gia Olympic Toán học quốc tế là những bạn trẻ coi toán học không chỉ là môn học ở trường mà là hành trình tư duy dài hạn, đòi hỏi chiến lược học tập toán bền bỉ, khả năng chịu áp lực, sẵn sàng đối diện thất bại để tích lũy kiến thức, rèn luyện bản lĩnh và từng bước chinh phục các kỳ thi khu vực lẫn quốc tế. Thành tích cú đúp huy chương IMO và APMO của một học sinh lớp 11 vì thế không phải là câu chuyện may mắn, mà là kết quả của nhiều năm kiên trì, tự kỷ luật và lựa chọn ưu tiên rất rõ ràng. Chiều 7/8, một nam sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An, được tuyên dương vì giành Huy chương Bạc Olympic Toán học quốc tế (IMO) và Huy chương Bạc Olympic Toán học châu Á - Thái Bình Dương (APMO). Việc đạt huy chương IMO khi mới lớp 11 đi cùng huy chương APMO cho thấy khả năng cân bằng hai mặt trận: cuộc thi khu vực với đề thiên về tư duy rộng, và đấu trường Olympic Toán học quốc tế với cấu trúc 6 bài thi trong hai ngày, tối đa 42 điểm. Đây là minh chứng rằng học giỏi toán ở tầm Olympic là câu chuyện lựa chọn lối sống xoay quanh toán, chứ không chỉ là học thêm vài đề khó trước kỳ thi.
Từ tờ giấy trắng đến 28 điểm IMO: thất bại là chất liệu của bản lĩnh
Điểm gây ấn tượng ở hành trình của Nguyễn Hoàng Phương không phải chỉ là huy chương IMO, mà là cách cậu đối diện với thất bại và lỗi sai. Từng là thủ khoa đầu vào lớp chuyên Toán của Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, Phương lại có cú sốc đầu tiên ngay kỳ thi chọn đội tuyển quốc gia đầu lớp 10: bài thi quá khó khiến em chấp nhận nộp gần như tờ giấy trắng. Thay vì bỏ cuộc hoặc ám ảnh thứ hạng, Phương quay về làm việc điều căn bản nhất: lặng lẽ lấp dần lỗ hổng kiến thức, sửa từng lỗi trình bày, xây lại nền tảng. Theo giáo viên trực tiếp bồi dưỡng đội tuyển, phía sau mỗi tấm huy chương là những tháng ngày miệt mài học tập, rèn luyện và ý chí vượt qua giới hạn bản thân của học trò. Với Phương, chuỗi nỗ lực đó giúp em từ chỗ trượt đội tuyển lớp 10 thành học sinh giỏi toán đoạt giải Nhất quốc gia môn Toán, với 33 điểm và đứng thứ 4 toàn quốc. Một năm sau cú sốc, Phương đã vững vàng trong đội tuyển Toán của trường và đó mới là nền thật để mơ tới huy chương IMO.
Chiến lược học tập toán để chinh phục IMO và APMO cùng lúc
Cú đúp huy chương IMO và APMO ở tuổi 17 không thể có nếu thiếu một chiến lược học tập toán ổn định, dài hơi. Trên thực tế, việc chuẩn bị cho Olympic Toán học quốc tế gắn chặt với quá trình cọ xát qua APMO: trước vòng tuyển đội tuyển IMO, nhiều thí sinh đã thi APMO để rèn kinh nghiệm, trong đó Phương xếp thứ nhì toàn đoàn Việt Nam, qua đó củng cố niềm tin và giành suất chính thức trong 6 thành viên đội tuyển IMO. Đây là minh chứng rõ ràng rằng muốn đi xa ở đấu trường quốc tế, phải biết dùng các kỳ thi khu vực như APMO để "khởi động" và đánh giá năng lực. Chiến lược của Phương không phải luyện đề một cách máy móc. Em không rượt đuổi kết quả mà quay về phủ kín kiến thức cơ bản, đồng thời được thầy cô tạo điều kiện học chung với đàn anh khóa trên để nâng dần độ khó. "Thành tích giành hai Huy chương Bạc quốc tế và khu vực ngay khi còn học lớp 11 là kết quả của quá trình học tập bền bỉ, không ngừng rèn luyện tư duy, bản lĩnh và sự kiên trì vượt qua áp lực". Câu nói này cho thấy cốt lõi chiến lược không nằm ở mẹo thi cử, mà ở thói quen học hàng ngày và cách xây sức chịu đựng trí tuệ.
Trong phòng thi: niềm vui giải bài khó và bài học từ 28 điểm
Trong kỳ thi Olympic Toán học quốc tế tại Thượng Hải, mỗi thí sinh phải giải 6 bài trong hai ngày, tối đa 42 điểm. Phương kết thúc ngày thi đầu với 14 điểm, khá hơn nhiều học sinh bình thường nhưng lại không làm em hài lòng. Lý do không phải vì bài toán quá khó, mà vì lựa chọn chiến thuật chưa tối ưu: dành tới 3 trong 4 giờ cho bài hình học số 2, khiến thời gian cho bài số 3 co lại. Ngày thứ hai, em quyết tâm bù lại, nhưng vẫn mất 2 điểm ở bài đầu vì thiếu chi tiết trình bày, và bài cuối quá khó với đa số thí sinh. Tổng 28 điểm tương ứng Huy chương Bạc IMO. Điều đáng nói là thái độ sau khi ra khỏi phòng thi: với Phương, gặp bài toán khó và tìm ra lời giải là niềm vui lớn khiến em quên mệt mỏi. Chính tình yêu toán như "món ăn ngon" cùng sự tự phê bình chiến thuật đã biến 28 điểm không chỉ là huy chương IMO, mà là dữ liệu để em tối ưu cách phân bổ thời gian, rèn kỹ năng trình bày cho những lần chinh phục tiếp theo, bao gồm việc được đặc cách vào vòng 2 tuyển chọn đội tuyển quốc tế mùa sau và đặt mục tiêu đổi màu huy chương.
Bài học cho học sinh muốn trở thành tài năng toán học
Câu chuyện của Nguyễn Hoàng Phương gửi đi vài thông điệp rõ ràng cho những bạn mơ trở thành học sinh giỏi toán và tham gia Olympic Toán học quốc tế. Thứ nhất, hãy chấp nhận sai sót và dùng chúng như bản đồ để học lại từ gốc: Phương tự nhận mình từng hay mất điểm vì lỗi nhỏ, từ bài thi vào lớp 6, thi học sinh giỏi cấp thành phố đến cấp tỉnh. Nếu không dám nhìn thẳng vào những lỗi ấy, sẽ khó có 33 điểm giải Nhất quốc gia, càng khó có huy chương IMO và APMO. Thứ hai, đam mê phải đi cùng kỷ luật: dù có thời gian "nghỉ" sau kỳ tập trung đội tuyển, bàn học Phương vẫn luôn chất đầy đề thi thầy cô gửi, với thói quen mỗi ngày đều nghiêm túc học toán. Thứ ba, không ai đi xa một mình: Phương công khai bày tỏ biết ơn lãnh đạo địa phương, nhà trường, hai thầy trực tiếp bồi dưỡng là Hồ Sỹ Hùng và Trần Đại Dương, cùng gia đình luôn đồng hành. Cuối cùng, huy chương không phải điểm kết: chính cậu khẳng định thành tích hiện tại vừa là niềm tự hào, vừa là động lực để tiếp tục theo đuổi khoa học, chinh phục đỉnh cao mới và đóng góp trí tuệ cho quê hương, đất nước. Với những bạn trẻ yêu toán, đó là định nghĩa đẹp nhất về một hành trình tài năng: luôn tiến về phía trước.
