Việc nâng điểm chuẩn giữa quá trình tuyển sinh là gì và vì sao gây phẫn nộ?
Việc nâng điểm chuẩn tuyển sinh bổ sung giữa quá trình xét tuyển là hành vi điều chỉnh ngưỡng điểm nhận hồ sơ sau khi đã công bố điều kiện và thông báo kết quả đủ điều kiện cho thí sinh, khiến những em vốn được xem là trúng tuyển bỗng rơi khỏi danh sách, trực tiếp ảnh hưởng đến cơ hội học tập, tâm lý và quyền lợi của người học một cách đột ngột và khó lường. Hơn 30 thí sinh đang đủ điều kiện xét tuyển bổ sung vào Trường Quản trị và Kinh doanh (HSB) của Đại học Quốc gia Hà Nội đã bất ngờ bị thay đổi kết quả khi ngưỡng nhận hồ sơ được yêu cầu điều chỉnh từ 19 lên 21 điểm. Sự kiện này không chỉ là một “tai nạn” hành chính; nó lộ ra cách hệ thống xét tuyển bổ sung đại học đang xem nhẹ yếu tố ổn định và minh bạch, đặt thí sinh vào thế yếu trong chính quy trình định đoạt tương lai của mình.
Từ đủ điều kiện thành trượt: câu chuyện đứt gãy cơ hội và niềm tin
Trường HSB công bố xét tuyển bổ sung với ngưỡng điểm nhận hồ sơ 19/30, kèm điều kiện tiếng Anh hoặc chứng chỉ ngoại ngữ. Dựa trên mức điểm chuẩn tuyển sinh này, khoảng 200 hồ sơ được nộp, hơn 60 đáp ứng điều kiện ngoại ngữ, và hơn 30 thí sinh được thông báo đủ điều kiện trúng tuyển. Nhiều em đã từ bỏ cơ hội ở trường khác, gia đình lên Hà Nội tìm phòng trọ, chuẩn bị nhập học; rồi sáng 25/8, các em nhận thư và cuộc gọi báo… trượt vì ngưỡng điểm bất ngờ tăng lên 21. Đây là kiểu thay đổi ngưỡng điểm mang tính “hậu kiểm” tàn nhẫn: người học ra quyết định dựa trên thông báo chính thức, sau đó chính thông báo này bị phủ nhận. Khi thời hạn xác nhận nhập học ở các trường khác đã kết thúc, nhiều thí sinh gần như không còn phương án nào khác. Đó không đơn thuần là thiệt hại cơ hội, mà là đứt gãy niềm tin vào sự nghiêm túc của hệ thống.
Một quyết định hành chính hay sự thiếu trách nhiệm với quyền lợi thí sinh?
Điểm mấu chốt gây tranh cãi nằm ở việc Đại học Quốc gia Hà Nội yêu cầu các đơn vị áp dụng ngưỡng 21 điểm cho xét tuyển bổ sung từ ngày 25/8, trong khi HSB đã công bố và dựa vào ngưỡng 19 điểm để xét và thông báo đủ điều kiện cho thí sinh. Theo PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn, sau cuộc họp Ban Thường vụ ngày 22/8, trường xác định 21 điểm là ngưỡng bảo đảm chất lượng cho tuyển sinh bổ sung. Nhưng quyết định chính sách dù hướng đến chất lượng cũng không thể bỏ qua nguyên tắc: công khai, đúng hạn, không làm tổn hại quyền lợi thí sinh đã vào quy trình. Hiệu trưởng HSB khẳng định không có cơ sở pháp lý, khoa học hay thực tiễn để chứng minh rằng nâng ngưỡng xét tuyển là sẽ nâng chất lượng đầu vào – đó là một câu nói rất đáng được trích nguyên văn trong các cuộc thảo luận chính sách. Quan trọng hơn, quy chế tuyển sinh quy định điều kiện xét tuyển bổ sung không thấp hơn điểm trúng tuyển đợt 1, và ở HSB, mốc đó là 19 điểm. Nghĩa là, về mặt quy định, ngưỡng 19 đã đủ hợp lệ; việc nâng lên 21 không chỉ là một lựa chọn chính sách, mà là quyết định tạo ra nhóm thí sinh “ở giữa”, vừa bị loại vừa không được bảo vệ.
Những giọt nước mắt trong buổi đối thoại: hệ thống đã quên người học
Ngày 26/8, cuộc làm việc giữa đại diện Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường HSB, phụ huynh và thí sinh đã trở thành một phiên đối thoại đầy nước mắt: nhiều phụ huynh khẳng định “thí sinh không có lỗi”, và chính họ chỉ đơn giản làm theo thông báo của nhà trường. Thí sinh và phụ huynh bật khóc khi từ đủ điều kiện trúng tuyển thành không đủ điều kiện, trong bối cảnh không còn nhiều lựa chọn khác. Các gia đình mong được giữ nguyên ngưỡng 19 điểm để các em được đi học. Hiệu trưởng HSB thừa nhận khuyết điểm vì đã vội thông báo đủ điều kiện khi chưa hoàn tất thủ tục hành chính, nhưng đồng thời nhấn mạnh cần ưu tiên yếu tố nhân văn và quyền lợi người học. Nhà trường đã báo cáo, đề nghị cho phép giữ ngưỡng 19 điểm và tiếp tục xét 35 thí sinh dưới 21 điểm để bảo đảm quyền bình đẳng của các em. Điều đáng nói là: chỉ khi có phản ứng mạnh từ phụ huynh và truyền thông, cơ chế lắng nghe mới được kích hoạt. Hệ thống tuyển sinh dường như chỉ nhìn thấy “chỉ tiêu” và “chất lượng đầu vào”, mà quên rằng phía sau mỗi con số là một tuổi trẻ đang hoang mang vì những quyết định hành chính bất nhất.
Cần một cơ chế bảo vệ thí sinh khỏi các cú “đổi luật giữa giờ chơi”
Vụ việc tại HSB là lời cảnh báo rõ ràng: nếu không có cơ chế bảo vệ quyền lợi thí sinh, mọi cuộc thi và xét tuyển sẽ luôn tiềm ẩn rủi ro “đổi luật giữa giờ chơi”. Quyền lợi thí sinh không thể phụ thuộc vào thiện chí của từng trường, mà phải được bảo đảm bằng quy trình thống nhất, mốc thời gian chặt chẽ và nghĩa vụ công bố thông tin kịp thời, không hồi tố. Việc xét tuyển bổ sung đại học là công cụ hợp lý để các trường lấp đầy chỉ tiêu, nhưng nó chỉ chính đáng khi thí sinh có đủ thời gian và thông tin ổn định để ra quyết định. Các bước đổi ngưỡng điểm, điều chỉnh điểm chuẩn tuyển sinh, nếu cần thiết, phải được công bố trước khi thí sinh nộp hồ sơ, kèm cam kết không thay đổi trong suốt đợt xét bổ sung. Sau sự cố này, Đại học Quốc gia Hà Nội không chỉ cần giải thích kỹ lý do điều chỉnh điểm chuẩn giữa quá trình tuyển sinh, mà còn phải chủ động đề xuất cải tiến quy chế, thậm chí xây dựng một cơ chế bồi thường hoặc ưu tiên tuyển thẳng trong các trường hợp thí sinh bị ảnh hưởng bởi lỗi quy trình. Khi hệ thống dám nhận trách nhiệm và sửa luật theo hướng bảo vệ người yếu thế, lúc đó mới có thể nói đến chuyện “nâng chất lượng” một cách nghiêm túc.
