Drone cứu hộ lũ: Khi công nghệ trở thành đường sống cuối cùng
Drone cứu hộ lũ là các thiết bị bay điều khiển từ xa dùng trong tình huống ngập lụt để tiếp cận khu vực bị chia cắt, vận chuyển nhu yếu phẩm drone, hỗ trợ lực lượng cứu hộ kiểm tra hiện trường và đảm bảo liên lạc khi đường bộ, đường thủy bị tê liệt, giúp duy trì sợi dây nối cuối cùng giữa người dân bị cô lập và hệ thống ứng phó thiên tai drone của địa phương. Do ảnh hưởng của mưa lớn từ chiều 22/8, nhiều địa phương thuộc tỉnh Bắc Ninh bị nước lũ dâng cao, chia cắt, Công an tỉnh đã chỉ đạo Công an các đơn vị, xã, phường tập trung lực lượng hỗ trợ, đưa người dân và tài sản đến nơi an toàn, bảo đảm an ninh trật tự. Điểm đáng chú ý là họ không trông chờ vào cách làm cũ mà mạnh dạn đưa drone cứu hộ lũ vào trận, biến công nghệ từ khẩu hiệu thành công cụ cứu người cụ thể.
Đồng Mạ và Đại Sơn: Hai lát cắt cho thấy vai trò không thể thay thế của drone
Nếu muốn nhìn rõ giá trị của drone trong ứng phó thiên tai drone, hãy bắt đầu từ những con số lạnh lùng ở Bắc Ninh. Tại thôn Đồng Mạ, xã Trường Sơn có hơn 100 hộ với khoảng 300 nhân khẩu bị cô lập, ngập lụt nghiêm trọng. Trong điều kiện giao thông đường thủy khó tiếp cận, lực lượng chức năng đã sử dụng drone tải trọng lớn góp phần đưa hàng cứu trợ đến người dân an toàn, kịp thời. Đây là ví dụ điển hình cho việc drone cung cấp giải pháp nhanh chóng khi các phương tiện truyền thống không thể tiếp cận. Ở xã Đại Sơn, 45 hộ dân với gần 200 nhân khẩu tại cụm dân cư Non Tá, thôn Đồng Mương cũng bị chia cắt, việc vận chuyển lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm thiết yếu gặp nhiều trở ngại. Khi dây ròng rọc qua suối chỉ giúp mở lối tạm, drone cứu hộ lũ trở thành cánh tay vươn dài của lực lượng tại chỗ, thu hẹp khoảng cách giữa "vùng ngập" và "vùng an toàn".
Thực tế vận hành: Ưu điểm rõ ràng nhưng không phải không có giới hạn
Sự xuất hiện của drone trong những ngày mưa lũ ở Bắc Ninh không phải một màn trình diễn công nghệ, mà là phản ứng buộc phải làm khi mọi đường vào vùng ngập đều trở nên rủi ro. Lực lượng Công an, Quân sự địa phương đã phối hợp với chính quyền và các nhà hảo tâm để hỗ trợ phương tiện và nhu yếu phẩm cho người dân vùng lũ. Khi đường thủy bị cản trở, drone cứu hộ lũ đảm nhiệm phần vận chuyển nhu yếu phẩm drone, trong khi thuyền được dùng bổ trợ ở các điểm có thể tiếp cận. Cách kết hợp này cho thấy một thực tế: drone không thay thế toàn bộ hệ thống cứu hộ truyền thống, nhưng bù vào đúng những khoảng trống nguy hiểm nhất – nơi mà việc đưa người vào có thể đồng nghĩa với thêm nạn nhân. Ưu điểm là tốc độ và khả năng bay qua vùng nước xiết; hạn chế là tải trọng, thời gian bay và yêu cầu về kỹ thuật vận hành. Câu hỏi không còn là "có nên dùng drone hay không" mà là "dùng vào đâu trong bài toán tổng thể ứng phó thiên tai".
Từ bảo đảm an toàn đến nuôi dưỡng niềm tin cộng đồng
Lũ lụt không chỉ cuốn trôi hoa màu, đường sá mà còn dễ cuốn trôi cả niềm tin nếu người dân cảm thấy mình bị bỏ lại. Tại xã Đại Sơn, mưa lũ đã làm 8 ngầm bị ngập sâu, giao thông nhiều khu vực chưa kết nối trở lại. Chính quyền phải bố trí lực lượng túc trực, đặt biển cảnh báo ở các khu vực nguy hiểm, ghi nhận hai điểm sạt lở ta luy dương, cùng khoảng 50ha lúa, ngô, lạc, táo và hoa màu bị ngập. Trong bối cảnh đó, việc drone cứu hộ lũ liên tục mang hàng tiếp tế vào vùng cô lập không chỉ là hoạt động vật chất mà còn là thông điệp tinh thần: "Bạn không bị bỏ quên". Lực lượng trại tạm giam số 2 cũng được điều động để vừa bảo đảm an toàn cơ sở giam giữ, vừa khẩn trương giúp người dân di dời người, tài sản và hướng dẫn cách chủ động phòng ngừa, hạn chế thiệt hại do mưa lũ. Công nghệ ở đây gắn chặt với con người, và chỉ khi hai yếu tố này song hành, drone mới thực sự trở thành một phần của văn hóa cứu hộ mới.
Kết luận: Bắc Ninh là lời nhắc khẩn cấp về việc chuẩn bị cho kỷ nguyên cứu hộ bằng drone
Câu chuyện drone cứu hộ lũ ở Bắc Ninh cho thấy một điều khá rõ: chúng ta đã bước qua giai đoạn xem drone như món đồ chơi, và đang dùng nó như thiết bị cứu sinh trong những giờ phút sinh tử. Khi hơn 100 hộ dân ở Đồng Mạ và 45 hộ ở Non Tá bị chia cắt vì nước lũ, lựa chọn đưa drone vào thay thế các tuyến tiếp tế bị tê liệt không phải quyết định mang tính trình diễn mà là yêu cầu thực tế. Sự phối hợp giữa lực lượng Công an, Quân sự, chính quyền cơ sở, các đơn vị như trại tạm giam số 2 và cộng đồng hảo tâm chứng minh rằng công nghệ chỉ phát huy hết giá trị trong một hệ sinh thái cứu hộ có tổ chức. Nếu coi mỗi đợt lũ là một bài kiểm tra, thì Bắc Ninh vừa cho thấy đáp án mới: ứng phó thiên tai drone phải được chuẩn hóa, huấn luyện và đầu tư nghiêm túc, bởi ở những vùng bị cô lập, đôi khi khoảng cách giữa an toàn và thảm họa được đo bằng tầm bay của một chiếc drone.
