Tuyến vành đai gần 20km bước vào giai đoạn quyết định
Vành đai 2,5 Hà Nội là tuyến đường đô thị theo quy hoạch dài khoảng 19,64km, kết nối từ khu đô thị Ciputra đến nút giao Vành đai 3 gần cầu Thanh Trì, được xem là trục phân phối lại lưu lượng giao thông giữa các quận phía Tây, phía Nam và khu vực nội đô, giảm tải cho các tuyến trục hiện hữu đồng thời mở ra quỹ đất phát triển đô thị và bất động sản hai bên tuyến. Nói cách khác, đây không chỉ là một dự án giao thông Hà Nội, mà là cấu phần hạ tầng quyết định cách Thủ đô mở rộng không gian phát triển trong thập niên tới. Theo báo cáo, đến nay khoảng 7,6km đã hoàn thiện theo quy hoạch, trong khi 9,36km đang tiếp tục được triển khai. Điều này cho thấy Hà Nội đang ở giai đoạn nước rút, nỗ lực "khóa sổ" những đoạn dang dở để kịp mục tiêu thông xe kỹ thuật vào dịp 10/10. Sau nhiều năm chờ đợi, tâm thế hiện nay không còn là chấp nhận chậm trễ mà là buộc phải tăng tốc bằng mọi công cụ quản lý và tổ chức thi công.
Chiến lược thi công 3 ca 4 kíp: Tăng tốc bằng kỷ luật tiến độ
Điểm đáng chú ý nhất trong giai đoạn cuối của vành đai 2,5 Hà Nội là quyết định thi công 3 ca 4 kíp trên toàn tuyến. Sau khi kiểm tra thực địa ngày 9/9, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Trọng Đông yêu cầu các đơn vị "huy động tối đa nhân lực, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp, tận dụng thời tiết thuận lợi để bù đắp tiến độ bị ảnh hưởng bởi công tác giải phóng mặt bằng và mưa kéo dài". Đây là mệnh lệnh thể hiện rõ tinh thần kỷ luật tiến độ: khi dự án đã chậm nhiều năm, giải pháp không thể là điều chỉnh kế hoạch vô hạn, mà là kéo giãn thời gian làm việc, siết chặt quản lý. Việc tổ chức thi công liên tục ngày đêm ở nhiều mũi cho thấy Hà Nội chấp nhận chi phí vận hành lớn hơn để đổi lấy thời gian. Với các đoạn đã hoàn thành hoặc cơ bản hoàn thành, các đơn vị được yêu cầu nhanh chóng hoàn thiện cây xanh, điện chiếu sáng, hệ thống an toàn giao thông và chỉnh trang cảnh quan trước khi đưa vào khai thác. Cách tiếp cận này gửi đi thông điệp rõ ràng: chậm trễ giai đoạn trước không thể là lý do cho sự lỏng tay trong giai đoạn cuối.
Những đoạn khó và sức ép thông xe kỹ thuật
Bức tranh tiến độ cho thấy nhiều mảng việc đang được đẩy mạnh cùng lúc. Đoạn Nguyễn Trãi (Quốc lộ 6) – Đầm Hồng dài khoảng 1,5km được tổ chức thi công đồng thời 3 mũi, ưu tiên hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật ngầm trước khi thảm bê tông nhựa để đảm bảo đồng bộ. Nhóm dự án Dịch Vọng – Dương Đình Nghệ, Vũ Phạm Hàm – Trần Duy Hưng và Ngụy Như Kon Tum – Nguyễn Trãi có tổng chiều dài khoảng 2,26km, được triển khai theo lệnh xây dựng khẩn cấp; toàn bộ 101.896m2 mặt bằng đã bàn giao, trong đó nhiều hạng mục như thoát nước mưa, nước thải đã hoàn thành. Đặc biệt, tuyến đường số 5 vào Trung tâm Khu đô thị mới Tây Hồ Tây dài hơn 582m đang gấp rút hoàn thiện thảm nhựa, lát hè, bó vỉa, chiếu sáng, cây xanh với mục tiêu thông xe kỹ thuật trước ngày 30/9. Cùng với việc một đoạn thuộc tuyến Đầm Hồng – Quốc lộ 1A đã được thông xe kỹ thuật từ ngày 10/2, có thể thấy chiến lược là "cắt lát" dự án, đưa từng phần vào khai thác thay vì chờ hoàn thiện toàn bộ. Đây là cách giảm áp lực giao thông hiện hữu, đồng thời tạo niềm tin rằng tiến độ không còn là lời hứa trừu tượng.
Liên danh Vingroup và 15 mũi thi công: Huy động lực lượng tư nhân
Bức tranh tăng tốc hạ tầng ở Hà Nội không chỉ gói gọn trong vành đai 2,5 mà còn gắn với các dự án giao thông Hà Nội khác, tiêu biểu là cầu Tứ Liên và đường dẫn hai đầu cầu – một dự án gần 20.000 tỷ do liên danh Tập đoàn xây dựng Thái Bình Dương, Vingroup và một số đối tác thi công. Khởi công ngày 19/5, dự án gồm 4 dự án thành phần với tổng mức đầu tư khoảng 19.830 tỷ đồng, trong đó phần cầu và đường dẫn có mức đầu tư khoảng 15.498 tỷ đồng. Ngay sau lễ khởi công, nguyên Thủ tướng yêu cầu nỗ lực rút ngắn thời gian thi công xuống còn 24 tháng, nhấn mạnh yêu cầu không đội vốn, đảm bảo kỹ thuật, mỹ thuật và chống tiêu cực. Hơn một năm sau khởi công, liên danh nhà thầu đang tổ chức 15 mũi thi công trên toàn tuyến. Giá trị sản lượng đã đạt 1.843 tỷ đồng trên tổng 9.418 tỷ đồng của hợp đồng, tương ứng 19,57%. Ban quản lý đánh giá tiến độ cầu chính, cầu thép, cầu dẫn phía Đông Anh và nút giao Trường Sa cơ bản đáp ứng mục tiêu hoàn thành trước Hội nghị APEC 2027. Sự tham gia của khu vực tư nhân với năng lực tổ chức nhiều mũi thi công song song là minh chứng cho xu hướng: muốn tăng tốc hạ tầng, Hà Nội phải mở rộng không gian cho các liên danh mạnh về kỹ thuật và vốn.
Từ bài học chậm tiến độ đến yêu cầu mới về quản trị đô thị
Nhìn lại, một trong những đoạn có quá trình thực hiện kéo dài nhất là vành đai 2,5 đoạn Đầm Hồng – Quốc lộ 1A, khởi công từ tháng 3/2014, dự kiến hoàn thành năm 2018 nhưng đến năm 2020 phải tạm dừng khi mới đạt khoảng 40% khối lượng do hợp đồng chưa được gia hạn và báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh chưa được phê duyệt. Những nút thắt thể chế này cho thấy, vấn đề của hạ tầng đô thị không chỉ nằm ở tiền và kỹ thuật, mà còn ở khả năng ra quyết định kịp thời. Hiện Hà Nội đang cố gắng sửa sai bằng cách đặt ra mốc rõ ràng: "Chỉ còn khoảng một tháng để triển khai các phần việc còn lại, hướng tới mục tiêu thông xe kỹ thuật tuyến đường dịp 10/10". Cùng lúc đó, các dự án như cầu Tứ Liên được thiết kế để chịu được động đất cấp 8, phấn đấu hoàn thành trước APEC 2027. Sự kết hợp giữa kỷ luật tiến độ, thi công 3 ca 4 kíp và huy động liên danh tư nhân mạnh cho thấy một bài học quản trị đô thị: khi chấp nhận nhìn thẳng vào chậm trễ và tổ chức lại nguồn lực, thành phố có thể kéo các dự án lớn ra khỏi tình trạng dở dang, đưa chúng trở thành trục phát triển thực sự thay vì những đường kẻ trên bản đồ quy hoạch.
