Vành đai 1 Hà Nội: tuyến đường ngắn nhưng cái giá rất dài
Vành đai 1 Hà Nội là tuyến trục giao thông đô thị khép kín vòng trung tâm, nơi tập trung mật độ dân cư, bệnh viện và nút giao dày đặc, nên mỗi mét đường mở rộng đều kéo theo bài toán giải phóng mặt bằng, kỹ thuật và tổ chức thi công cực kỳ phức tạp, được giới chuyên môn coi là một trong những dự án giao thông Hà Nội thách thức nhất hiện nay. Đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục dài 2,2 km, được mệnh danh là tuyến đường “đắt nhất hành tinh”, đang được đẩy tiến độ để hoàn thành trước ngày 2/9 nhằm khép kín toàn tuyến Vành đai 1. Việc lựa chọn chạy đua về đích trong không gian chật chội, dân cư dày và hạ tầng kỹ thuật chằng chịt khiến giai đoạn cuối của dự án này trở thành phép thử về cách Hà Nội làm thi công đường bộ trong lõi đô thị.
Cao điểm Hoàng Cầu - Voi Phục: 2,2 km và cuộc chạy đua 24/24
Những ngày cuối tháng 7, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục bước vào giai đoạn thi công cao điểm với hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng máy móc chuyên dụng làm việc xuyên ngày đêm. Các mũi thi công đồng loạt triển khai từ nền đường, vỉa hè đến hệ thống hạ tầng kỹ thuật, biến cả tuyến thành một đại công trường thi công đường bộ chật kín xe lu, máy xúc, cần cẩu. Tại đoạn từ Nguyễn Chí Thanh đến Láng Hạ, nhà thầu đang dồn lực cho phần bên phải tuyến, đào đường tới nút giao Láng Hạ để sau đó đắp cát, thi công cống dọc và hào kỹ thuật. Theo phụ trách kỹ thuật hiện trường Hồ Xuân Nguyên, “đến nay, dự án đã hoàn thành khoảng 70% khối lượng” và mục tiêu là hoàn tất các hạng mục chính trước ngày 20/8 để kịp mốc thông xe 2/9.
Áp lực thời gian, thời tiết và đời sống dân cư hai bên La Thành
Đằng sau tiến độ được “ép” đến từng ngày là những cái giá không nhỏ. Thời gian qua, Hà Nội liên tục mưa lớn, khiến việc thi công cống dọc, hào kỹ thuật bị ngập nước, buộc nhà thầu phải bơm cạn trước khi làm được bất kỳ hạng mục nào. Máy móc vẫn có thể vận hành trong cabin, nhưng công nhân phải làm việc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, vừa mưa ngập vừa nóng bức, trong khi ca kíp gần như 24/24 giờ để kịp tiến độ. Với người dân dọc đường La Thành, công trường Vành đai 1 Hà Nội là sự xáo trộn kéo dài: mặt đường thu hẹp, gồ ghề, bụi bặm, việc đi lại khó khăn, muốn vào nhà phải bắc những tấm ván tạm làm lối đi. Nhiều hộ kinh doanh bị ảnh hưởng, nhưng vẫn chấp nhận hy sinh trước mắt để đổi lấy một tuyến đường khang trang hơn trong tương lai.
Kỳ vọng sau thông xe: giảm kẹt xe hay tạo sức ép mới?
Khi các hạng mục trên đoạn tuyến Hoàng Cầu - Voi Phục hoàn thành, mục tiêu là khép kín Vành đai 1, giảm áp lực giao thông trên nhiều tuyến đường nội đô và tăng cường kết nối giữa các quận trung tâm. Nếu đạt được, đây sẽ là một bước xoay trục đáng kể trong bản đồ dự án giao thông Hà Nội, giúp san tải cho các trục vốn quá tải lâu nay. Tuy nhiên, bản thân tuyến đường “đắt nhất hành tinh” cũng tiềm ẩn nguy cơ trở thành nam châm hút thêm phương tiện vào lõi đô thị nếu không được quản lý giao thông và quy hoạch không gian hai bên kèm theo. Cùng với tuyến chính, hai cầu vượt trên tuyến dự kiến hoàn thành trước ngày 31/12/2026, tạo thêm năng lực thông hành trên trục này. Câu hỏi đặt ra là Hà Nội có kịp điều chỉnh tổ chức giao thông để tận dụng hết lợi ích của tuyến đường hay không.
Bài kiểm tra cho cách Hà Nội làm hạ tầng đô thị
Khi Hà Nội đặt mục tiêu khởi công thêm 8 dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư, đẩy nhanh các tuyến đường sắt đô thị và nhiều dự án hạ tầng khác, Vành đai 1 trở thành mẫu thử điển hình về cách tổ chức thi công và chia sẻ chi phí xã hội. Dự án Hoàng Cầu - Voi Phục cho thấy đô thị trung tâm không còn chỗ cho những công trình kéo dài vô thời hạn, song cũng không thể tiếp tục dựa quá nặng vào việc công nhân bám công trường ngày đêm và người dân chấp nhận xáo trộn vô thời hạn. Bước vào giai đoạn nước rút, câu chuyện không chỉ là kịp thông xe dịp 2/9, mà là chứng minh rằng các dự án giao thông Hà Nội có thể hoàn thành đúng hẹn, minh bạch và giảm thiểu tổn thất cho cư dân. Nếu làm được, “đường đắt nhất hành tinh” sẽ đắt mà xứng đáng; nếu không, nó sẽ trở thành biểu tượng của một cách phát triển đô thị tốn kém và mỏi mòn.
