Rà soát phải bắt đầu từ khoảng trống thực tế
Phổ cập giáo dục là quá trình bảo đảm người dân có cơ hội tiếp cận kiến thức và kỹ năng cần thiết, đồng thời đòi hỏi các cơ quan theo dõi tiến độ để nhận diện nơi còn thiếu hụt. Tại Gia Lai, lãnh đạo tỉnh yêu cầu rà soát toàn bộ chỉ tiêu, nhiệm vụ của phong trào phổ cập giáo dục, nêu rõ mục tiêu nào chưa hoàn thành thay vì chỉ báo cáo kết quả chung chung. Đây là hướng đi cần thiết: nếu không xác định chính xác khoảng trống, các giải pháp dễ dừng ở khẩu hiệu và nguồn lực khó đến đúng nhóm cần hỗ trợ. Việc rà soát được thúc đẩy theo văn bản của Tỉnh ủy về kiểm tra, đôn đốc hoàn thành các mục tiêu phong trào “Bình dân học vụ số”. Trọng tâm trước mắt là đánh giá tiến độ, chỉ ra nguyên nhân và chuyển kết quả kiểm tra thành kế hoạch hành động có người chịu trách nhiệm.
Từ chỉ tiêu đến kỹ năng có ích trong đời sống
Các mục tiêu được đặt ra không chỉ để hoàn thành báo cáo. Theo kế hoạch của tỉnh, 100% người trưởng thành cần có kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, kỹ năng số và khả năng dùng thiết bị thông minh để tiếp cận thông tin, sử dụng dịch vụ thiết yếu, tham gia môi trường số an toàn; học sinh tiểu học cũng cần được trang bị kỹ năng số phục vụ học tập, nghiên cứu và sáng tạo. Với người dân, những mục tiêu này chỉ có ý nghĩa khi kỹ năng giúp họ sử dụng dịch vụ và nhận biết rủi ro trong thực tế. Tỉnh đặt mục tiêu 100% người lao động tại doanh nghiệp, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã có kiến thức công nghệ số, kỹ năng số để phục vụ sản xuất, kinh doanh. Gia Lai phấn đấu hoàn thành các mục tiêu vào năm 2026; đồng thời hướng tới xác nhận 90% người trưởng thành đạt phổ cập kỹ năng số trên nền tảng VNeID.
Không thể giao việc mà thiếu phối hợp
Chủ tịch UBND tỉnh giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Công an tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan, đơn vị và địa phương khẩn trương rà soát chỉ tiêu, nhiệm vụ của phong trào. Cách phân công này cần được cụ thể hóa: cơ quan chủ trì tổng hợp tiến độ và điểm nghẽn, từng ngành chịu trách nhiệm phần việc thuộc lĩnh vực của mình, còn xã, phường phải phản ánh đúng tình hình tại cơ sở. Các đơn vị được yêu cầu gửi kết quả thực hiện và tiến độ về Sở Khoa học và Công nghệ trước ngày 20/11; báo cáo tổng hợp trình Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy trước ngày 24/11. Những mốc này tạo cơ sở để kiểm tra trách nhiệm, nhưng chỉ phát huy tác dụng nếu báo cáo nêu rõ việc nào chậm, vì sao chậm và ai có thẩm quyền tháo gỡ.
Giải pháp phải gắn với điều kiện từng địa phương
Rà soát chỉ có giá trị khi đi kèm phân tích nguyên nhân, giải pháp và tiến độ thực hiện—những nội dung tỉnh yêu cầu các đơn vị làm rõ đối với từng chỉ tiêu chưa đạt. Đây cũng là phép thử đối với cách phối hợp: thiếu thiết bị, kỹ năng hướng dẫn hay khả năng tiếp cận dịch vụ cần những cách xử lý khác nhau, nên không thể áp dụng một kế hoạch giống nhau cho mọi địa bàn. Trong giáo dục địa phương, Gia Lai chủ trương huy động nguồn lực, kinh nghiệm và năng lực quản lý từ xã hội để cùng Nhà nước phát triển giáo dục, nhưng vẫn phải bảo đảm cơ hội học tập không bị thu hẹp ở vùng khó khăn. Kinh nghiệm này nhấn mạnh một nguyên tắc rộng hơn: đặt mục tiêu giáo dục là chưa đủ; tỉnh cần nối mục tiêu với nhu cầu cụ thể, nguồn lực phù hợp và đầu mối chịu trách nhiệm. Phổ cập giáo dục chỉ tiến lên khi các khâu ấy được theo dõi đến cùng.
Đo kết quả bằng việc hoàn thành phần còn thiếu
Gia Lai đã xác định hướng hành động đúng khi yêu cầu chỉ rõ chỉ tiêu chưa hoàn thành, nguyên nhân và giải pháp, thay vì bằng lòng với nhận định phong trào được triển khai tích cực. Bước tiếp theo là biến rà soát thành cam kết có thể kiểm chứng: mỗi đơn vị cần nêu phần việc, thời hạn, tiến độ và cơ chế phối hợp; cấp tỉnh cần theo dõi những mục tiêu có nguy cơ trễ để kịp thời điều chỉnh. Các mục tiêu về kỹ năng số cho người trưởng thành, học sinh và người lao động cho thấy phổ cập ngày nay gắn chặt với khả năng học tập, làm việc và sử dụng dịch vụ an toàn. Kết luận cần rõ ràng: thành công không nằm ở số lượng văn bản hay cuộc họp, mà ở việc người dân thực sự có thêm kỹ năng và cơ hội. Chỉ khi trách nhiệm được phân định và phần dang dở được xử lý đến nơi, mục tiêu năm 2026 mới có cơ sở thành hiện thực.
